Hoe nu verder?

Wat betekent de uitslag voor de kopstukken én wat staat de partijen nu te doen?

22 maart 2019 18:20 Aangepast: 22 maart 2019 19:00
In het Slotdebat van de NOS kruisen landelijke partijleiders de degens met elkaar. Beeld © ANP

De uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen is bekend, maar wat betekent die voor de positie van de landelijke kopstukken van de partijen? Politiek commentator Frits Wester analyseert én kijkt vooruit wat de partijen te doen staat.

Mark Rutte - Spagaat dreigt

Politiek commentator Frits Wester: "Bij de VVD zit het chagrijn er stevig in nu ze niet meer de grootste partij zijn en ingehaald zijn door nieuwkomer Forum. Wat vooral moet steken bij mensen als Mark Rutte is dat iemand die nog nooit enige verantwoordelijkheid heeft gedragen zomaar de grootste groep kiezers achter zich weet te krijgen."

"De kans is groot dat de VVD in een spagaat terecht gaat komen. Schuift de partij zelf op naar rechts of zoekt de VVD de samenwerking met Forum op. Dan verliest het de noodzakelijke steun op links om aan meerderheden te komen. Een hang naar Forum zal zeker ook tot spanningen binnen de coalitie leiden met D66 voorop."

Sybrand Buma -  Raakt langzaam over de datum

CDA-leider Sybrand Buma op werkbezoek bij een zuivelboerderij. CDA-leider Sybrand Buma op werkbezoek bij een zuivelboerderij.

Frits Wester: "Het verlies van het CDA is kleiner dan eerder werd verwacht, maar de partij heeft wel drie zetels verloren. Dat zal de partij te denken geven: hoe moet het nu verder? In het bijzonder zal daarbij ook naar de positie van Sybrand Buma worden gekeken. Die wist er in de campagne niet bovenuit te springen."

"Buma is een stabiele factor in de coalitie, maar de kans dat hij nog een keer lijsttrekker gaat worden, is eigenlijk uitgesloten. In het huidige krachtenveld, met de nieuwe generatie politici en een felle strijd op rechts, begint Buma echt over de datum te raken."

Rob Jetten -  ondanks verlies duidelijk visitekaartje afgegeven

Rob Jetten is de nieuwe fractievoorzitter Rob Jetten is de nieuwe fractievoorzitter

Frits Wester: "Door Rob Jetten zo vroeg naar voren te schuiven heeft D66 bewust het risico genomen dat de potentieel nieuwe leider zijn eerste verkiezingen fors zou verliezen. Daarom zou het ook flauw zijn om Jetten dit verlies in de schoenen te schuiven. Ondanks dat verlies heeft Jetten wel een duidelijk visitekaartje afgegeven. In de debatten maakte hij een behoorlijk sterke indruk."

Gert-Jan Segers: Kan tevreden zijn

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers

Frits Wester: "Gert-Jan Segers kan tevreden zijn. Als enige en kleinste regeringspartij wist hij te winnen. Segers maakt een solide en betrouwbare indruk. Iemand die echt voor de zaak gaat en zijn achterban, ondanks de compromissen die hij moet sluiten, resultaten kan tonen."

Thierry Baudet - compromissen gaan sluiten

Thierry Baudet tijdens de verkiezingsavond. Thierry Baudet tijdens de verkiezingsavond.

Frits Wester: "Het is razend knap hoe Baudet in een paar jaar tijd een grote ledenorganisatie uit de grond heeft weten te stampen. Ondanks dat Forum in de Tweede Kamer niet alleen vaak afwezig is en nog niets voor elkaar heeft gekregen, heeft hij veel kiezers weten te mobiliseren met zijn verhaal. Baudet is het type politicus 'you love him or hate him', daar zit weinig tussen."

"Maar de tijd van mooie verhalen is voorbij. Zijn Statenleden en gedeputeerden moeten laten zien ook verantwoordelijkheid te willen en kunnen nemen. Dat betekent compromissen sluiten. Dat geldt ook voor Baudet; wil hij invloed uitoefenen op het landelijke beleid via de Eerste Kamer. Daar zitten wel twee kanten aan. Doen ze dat niet dan staat de partij ondanks zijn grootte toch machteloos aan de kant én doen ze dat wel dan zal blijken dat ook Forum een gewone partij is op de rechterkant van het politieke spectrum."

Lilian Marijnissen - klap voor partij is groot 

Lilian Marijnissen Lilian Marijnissen

Frits Wester: "Voor Lilian Marijnissen moet de klap groot zijn. Als nieuwe leider zo’n verlies incasseren, is geen fraaie start. Zij speelde geen rol van betekenis in de campagne omdat de thema’s waar die om draaide niet haar thema’s waren. Het ging niet over zorg en inkomen maar over klimaat en immigratie. Thema’s waarop een deel van de SP-kiezer zich meer aangetrokken voelt tot de schrikbeelden die Baudet ons voor tovert. Aan haar de taak om een verhaal te vinden voor een achterban die sociaal-economisch links denkt maar over klimaat en immigratie rechts. Kan ze daar een brug tussen slaan?"

Geert Wilders - zoeken naar nieuw repertoire

PVV-leider Wilders prikt een visje in Volendam. PVV-leider Wilders prikt een visje in Volendam.

Frits Wester: "Deze verkiezingen moeten een enorme dreun zijn voor Geert Wilders. Op zijn eigen agenda van anti-immigratie, anti-klimaat en anti-Europa is hij verslagen op rechts door nieuwkomer Baudet. Een bakje kibbeling eten in zijn geliefde Volendam, werkt niet meer. Ook 'thuisbasis' Volendam koos massaal voor Forum. De grammofoonplaat van Wilders is grijsgedraaid, mensen kennen het wel. Wilders moet dan ook dringend op zoek naar nieuw repertoire."

Jesse Klaver - verantwoordelijkheid nemen

GroenLinks-leider Jesse Klaver GroenLinks-leider Jesse Klaver

Frits Wester: "GroenLinks heeft net als Forum volop gescoord met het klimaatthema. Waar Baudet de groepen aanspreekt die niks willen, krijgt Klaver de steun van mensen die juist meer willen. Klaver wordt met zijn partij echt een factor voor de coalitie. Hij kan een hoge prijs vragen voor zijn broodnodige steun. Klaver is de voorman van de nieuwe generatie op links."

"Bij de formatie ontliep hij uiteindelijk de verantwoordelijkheid maar zal hem nu echt moeten pakken. Aan de zijlijn blijven staan nu Baudet succesvol is op rechts, zou niet geloofwaardig zijn. Hij heeft dan ook alle mogelijkheden om vanuit de oppositie te oogsten."

Lodewijk Asscher - niet te flets worden

PvdA-leider Lodewijk Asscher PvdA-leider Lodewijk Asscher

Frits Wester: "Lodewijk Asscher kan redelijk tevreden zijn. Ondanks verlies lijkt hij met de PvdA de weg weer enigszins naar boven gevonden te hebben. Hij staat nu voor de afweging hoe én op welke thema’s het kabinet te steunen. Wat is de prijs die hij kan en gaat vragen voor steun? Wat kan hij zichtbaar binnenhalen voor zijn achterban?

"Allen maar 'nee' zeggen zou ongeloofwaardig zijn voor de bestuurder Asscher en de traditie van verantwoordelijkheid waar de PvdA voor staat. Maar hij moet tegelijkertijd oppassen niet flets te worden in de schaduw van het veel grotere GroenLinks."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`