Magistrale bereiding

Strijd tegen dure farmaceuten: Haagse apotheker gaat zelf medicijnen maken

16 januari 2019 15:51 Aangepast: 16 januari 2019 19:04
Apotheker Paul Lebbink.

Hoge medicijnprijzen zijn de laatste tijd weer flink onderwerp van discussie. Een manier om die prijzen in te dammen, is om apothekers vaker zelf medicijnen te laten maken. Maar makkelijk is dat niet, want de regels zijn vaak onduidelijk en fabrikanten dreigen snel met rechtszaken. De Haagse apotheker Paul Lebbink durft de strijd wel aan.

Via een gangetje en een smalle trap bereik je het hagelnieuwe laboratorium van apotheker Lebbink. Heel groot is het lab niet, maar schijn bedriegt. "We maken hier ongeveer 800 eigen bereidingen van medicijnen", vertelt Lebbink trots.

Sommige medicijnen worden op maat gemaakt voor een enkele patiënt, andere worden door meer patiënten gebruikt. De Transvaalapotheek van Lebbink bedient steeds meer patiënten, vertelt hij. "We staan er inmiddels om bekend dat we dit kunnen. We krijgen elke dag wel een nieuwe patiënt die vraagt naar een speciaal medicijn."

Opening

Minister Bruins voor Medische Zorg is vandaag afgereisd naar de Haagse apotheek om de opening van het nieuwe lab bij te wonen. Hij is een groot voorstander van apothekers die zelf medicijnen maken.

In de eerste plaats voor de patiënt, maar hij ziet het ook als een middel in de strijd tegen grote medicijnfabrikanten die steeds vaker exorbitante prijzen vragen voor geneesmiddelen. Want met apothekers die een duur middel zelf kunnen maken, kan de minister druk uitoefenen op de fabrikant.

'Wij kunnen het zo namaken dat het maar een vijfde van de prijs kost'

Bij deze apotheek durven ze de strijd aan met de grote farmaceuten

Magistrale bereiding

Ongeveer 250 van de 2000 Nederlandse apotheken maken nog zelf medicijnen – het zogenaamde ‘magistrale bereiden’. Dat mag, voor eigen patiënten en op kleine schaal. Meestal gaat het om specifieke medicijnen, die fabrikanten niet kunnen of willen maken. Bijvoorbeeld als een patiënt een migraine-medicijn nodig heeft, dat de fabrikant alleen in pilvorm maakt. Als de patiënt geen pillen kan of wil slikken, kan de apotheker er bijvoorbeeld een zetpil van maken.

De Transvaalapotheek zal in dit nieuwe lab ook vooral veel van deze medicijnen maken. Maar het namaken van dure, geregistreerde medicijnen gaat vaak nog een flinke stap verder. Op zulke medicijnen heeft de fabrikant het alleenrecht.

De regels rond het namaken van zulke medicijnen zijn niet altijd even duidelijk en grote fabrikanten stappen maar wat graag naar de rechter als zij het idee hebben dat ze in hun portemonnee geraakt worden.

Ziekenhuis voor de rechter

Onlangs sleepte fabrikant Leadiant bijvoorbeeld ziekenhuis Amsterdam UMC voor de rechter voor het namaken van een door hun geregistreerd medicijn genaamd CDCA. De fabrikant vraagt zo’n 200.000 euro per patiënt per jaar voor het middel. Verzekeraars wilden dat niet vergoeden, dus maakte Amsterdam UMC het voor eigen patiënten voor 25.000 euro.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd oordeelde dat deze vorm van eigen bereiding toegestaan is, maar veel apothekers blijven bang voor de diepe zakken van grote fabrikanten en durven de strijd niet aan omdat de uitkomst niet altijd zeker is.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Waarom medicijnen zo duur zijn

Strijd wel aangaan

De Transvaalapotheek van Lebbink durft de strijd wel aan. "We kunnen patiënten moeilijk dood laten gaan", zegt hij. Een eventuele rechtszaak ziet hij met vertrouwen tegemoet. "We hebben advocaten die dit gratis voor ons willen doen, patiënten die hebben aangeboden een crowdfunding te starten."

Hij ziet ook wel, zegt hij, dat de hoge prijzen die fabrikanten vragen, niet altijd onterecht zijn. Het ontwikkelen van medicijnen kost vaak bakken met geld. Dat geld komt van investeerders die veelal een zeer risicovolle investering doen en dus ook rendement willen zien. Veel medicijnen komen bovendien helemaal niet de markt op en ook die mislukte trajecten moeten ergens van betaald worden.

Maar dat is niet altijd het geval. "Bovendien", zegt Lebbink, "de prijzen van dure medicijnen zijn vaak geheim. Zo valt dus nooit te controleren hoe de hoge prijs tot stand gekomen is."

Lobby in Europa

Minister Bruins wil de apothekers die zelf medicijnen maken graag tegemoet komen. Ze in hun juridische strijd ondersteunen, kan hij niet, zegt hij. "Maar ik wil wel de regels rondom magistrale bereiding graag verduidelijken. Ik zal daarover dit voorjaar een brief sturen naar de Tweede Kamer." Ook wil hij in Europa gaan lobbyen voor een versoepeling van de octrooi-regels. De rechten van fabrikanten worden dan iets minder sterk.

Hij en Lebbink hebben daarnaast afgesproken contact te zullen houden. Wanneer een fabrikant een onredelijk hoge prijs vraagt, zullen ze samen kijken of Lebbink kan helpen bij het maken van een goedkoper alternatief.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Farmaceut verzesvoudigt prijs kankermedicijn: 'Het mag, maar deugt niet'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`