Reconstructie

Proces-verbaal stint duikt alsnog op: Van Nieuwenhuizen onder vuur

31 oktober 2018 23:42 Aangepast: 31 oktober 2018 23:59
Minister Cora van Nieuwenhuizen. Beeld © ANP

Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) moet zich verantwoorden voor de onvolledige informatievoorziening aan het parlement in de nasleep van het ongeluk met een stint in Oss. Een cruciale rol speelt een belangrijk proces-verbaal van de politie waarvan het ministerie zaterdag nog officieel beweerde dat dit niet bestond. Een reconstructie.

Op maandag 1 oktober aan het eind van de dag kondigt minister Van Nieuwenhuizen plotseling aan dat de stint zal worden verboden. De minister heeft die ochtend op haar ministerie een 'presentatie' gekregen. Er is 'twijfel' over de stint, zegt de minister. Er zijn misschien 'potentiële veiligheidsrisico's'. Ze baseert zich op een 'werkhypothese' van een 'quick scan' van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) en op bevindingen van haar eigen inspectie, de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).

Daadkracht tonen

Het ministerie wil daadkracht tonen en niet het risico lopen dat er nóg een ongeluk gebeurt met een stint. Want na het ongeluk in Oss komt snel aan het licht: het ministerie sprong lichtzinnig om met risico's rond de 'bijzondere bromfiets' en verzuimde toezicht te houden op dit 'verkeersproduct', waarmee dagelijks zo'n 200.000 kinderen van en naar de kinderopvang worden vervoerd.

Om het ingrijpende besluit te onderbouwen, zoekt de ILT naar aanvullende 'bewijsvoering'. Zo is op 20 september bij de politie Amsterdam een melding gedaan over 'meerdere incidenten', waarvan twee met accu's, en één waarbij de stint 'alleen tot stilstand kan worden gebracht door de contactsleutel om te draaien'. De politie heeft hiervan 'proces-verbaal' opgemaakt, heet het officieel, in het 'feitenrelaas' van de inspectie.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Minister gaf onjuiste informatie over verklaring stint

Wat de minister er die eerste oktober niet bij vertelt, is dat haar eigen ILT toen al wist dat degene die de melding deed, zich niet kon vinden in deze verklaring. Als de ILT op zaterdagochtend 29 september – via een proces-verbaal van de politie Oost-Brabant – hoort van de melding, maakt de ILT ervan dat de stint 'op hol is geslagen'. Het is de aanleiding voor de ILT om Stint-baas Edwin Renzen nog die dag te ontbieden voor een gesprek; het kan niet wachten, het is 'te belangrijk'.

Emotionele opwelling

Renzen is verbaasd. Hij kent dit incident niet, en herkent zich niet in de samenvatting door de ILT. Hij heeft contact met de leiding van de kinderopvang. De directrice daarvan – en de medewerkster die in een emotionele opwelling de politie belde – zijn verontwaardigd. Zij willen graag meewerken aan het politieonderzoek naar stints. Ze willen ook hun stints afstaan voor onderzoek. Maar ze hebben grote moeite met de handelwijze van de inspectie; er wordt voorgesorteerd op één conclusie: de stint moet van de weg.

Zowel de medewerkster als de directrice laat zondag aan de ILT-inspecteur en zijn meerdere weten dat de verklaring die is vastgelegd in een 'proces-verbaal van bevindingen' moet worden ingetrokken, of dat een nieuwe verklaring moet worden opgenomen. De inspectie verdenkt Renzen ervan dat hij de directrice en de medewerkster onder druk heeft gezet om hun verklaring aan te passen. De directrice en medewerkster vinden juist dat de ILT tunnelvisie heeft en grenzen overschrijdt. Hoge functionarissen op het ministerie horen zondagavond 30 september dat het proces-verbaal niet deugt en niet kan worden gebruikt.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Een giftige cocktail: vier dode kinderen, paniek en House of Cards

Van Nieuwenhuizen verzwijgt dit, als zij 1 oktober haar besluit wereldkundig maakt. Op het ministerie heerst opluchting dat het is gelukt de stint te verbieden, vertellen bronnen. Uit de 'beschikking', het besluit dat de stint van de weg haalt, blijkt dat achter de schermen het ministerie zelf onraad rook. De beschikking werd niet gebaseerd op de 'aanvullende bevindingen' zoals het proces-verbaal.

Alarmbellen

Ook bij de landsadvocaat gingen alarmbellen af. De advocaat van de staat stuurde de stukken wel naar de rechtbank voor een kort geding en benoemde het wel als relevant feit in het verweerschrift. Maar ondervraagd door de rechter kiest de landsadvocaat eieren voor haar geld. Ook zonder het proces-verbaal over de melding in Amsterdam zou de minister de stint van de weg hebben gehaald, vertelt ze de rechter op 18 oktober.

Het gaat mis als RTL Nieuws de exacte gang van zaken reconstrueert, op basis van vertrouwelijke documenten en gesprekken met een reeks bronnen. Eind vorige week vragen we het ministerie om formeel commentaar: waar is die mysterieuze 'aanvullende verklaring' gebleven? Het ministerie zegt zaterdagavond 27 oktober dat de ILT navraag heeft gedaan bij de politie of er een nadere verklaring van het kinderdagverblijf is. Het ministerie stelt op basis daarvan: "Een aanvullende verklaring is ons niet bekend."

Stintfabrikant: 'Van troetelbeer tot paria'

Het bedrijf dat de stint op de markt bracht, lijkt af te koersen op een faillissement na het verbod dat de minister begin deze maand afkondigde.

In een reconstructie beschrijft RTL Nieuws maandag hoe ministerie en inspectie vóór de schorsing wisten dat het proces-verbaal rammelde. En dat het wonderlijk was dat niemand wist waar de aanvullende verklaring gebleven was. "Het lijkt voer voor de Rijksrecherche." Die suggestie schiet de politie in Oost-Brabant en het OM in het verkeerde keelgat. Zij werken met man en macht aan een onderzoek naar een ongeluk dat veel emoties oproept. Beide hebben geen zin in politieke spelletjes, om meegesleurd te worden in een integriteitskwestie.

Toch vastgelegd

De afgelopen dagen zetten de politie Oost-Brabant en het OM de exacte gang van zaken op een rij. Wat blijkt? Er ís een aanvullende verklaring. Er ís een tweede proces-verbaal. De ILT is maandag 1 oktober, voor de schorsing, om 15 uur gebeld met de mededeling dat die verklaring er is. En vastgelegd in een proces-verbaal.

Dit tweede proces-verbaal kwam niemand goed uit. De inspectie niet. De minister niet. De landsadvocaat niet. Daarom zorgde de inspectie dat dit proces-verbaal niet werd opgevraagd. Zodat het leek alsof het niet bestond.

Nadat het OM aan RTL Nieuws opening van zaken gaf, is het aanvullende proces-verbaal alsnog door de ILT gevorderd. Een document dat niet bestond, bestaat opeens. Daarvan gaat minister Cora van Nieuwenhuizen in het Kamerdebat veel last krijgen.

Reactie in Kamerbrief

Vanmiddag vroegen we ministerie en inspectie om een reactie. Het antwoord kwam vanavond laat in een Kamerbrief van minister Van Nieuwenhuizen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Ministerie misbruikte verklaring over stintproblemen: 'We zijn politieke speelbal geworden'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore