Jubileum

Acht jaar premier Mark Rutte: 'Zelfs als hij wordt gegrild, heeft hij er plezier in'

21 oktober 2018 09:30 Aangepast: 21 oktober 2018 09:59
Mark Rutte. Beeld © ANP

Mark Rutte is deze maand acht jaar premier van Nederland. Hoe heeft hij zo lang aan de macht kunnen blijven, en wat zijn zijn politieke trucjes? Mensen om hem heen vertellen over 'het Duracell-konijn dat doortrommelt'.

Het waren woelige tijden in de VVD toen Mark Rutte in 2006 aantrad als VVD-leider. Hij kwam uit een harde strijd om het leiderschap met partijcoryfee Rita Verdonk. Het gevecht om de leiding tussen die twee was superspannend geweest en Rutte won maar net.

Bij de eerste verkiezingen onder zijn leiding verloor de VVD nog. Maar in 2010 werd er gewonnen – en was het ook gelijk goed raak. De VVD werd de grootste partij in de Tweede Kamer en Rutte werd de eerste VVD-premier sinds 1918. Nu staat hij acht jaar aan het roer. Hoe kan het dat hij het al die jaren heeft volgehouden met zo veel verschillende politieke partners? En hoe krijgt hij dingen voor elkaar? Hoe doet hij het voor én achter de schermen?

Oud-minister Ab Klink

Volgens oud-CDA-minister van Volksgezondheid Ab Klink is de oprechtheid van Rutte één van zijn meest kenmerkende eigenschappen waarmee hij zaken voor elkaar krijgt. "De charme van Rutte is dat zijn interesse niet is gespeeld. Hij is echt geïnteresseerd in de persoon én de feiten achter de opvattingen van een ander."

Klink vertrok in 2010 uit de politiek vanwege interne problemen binnen de CDA-fractie. Maar aan Rutte heeft hij goede herinneringen. "Rutte is oprecht geïnteresseerd in beleid. Daar werkt hij doelgericht aan."

De oud-minister is nu directeur bij zorgverzekeraar VGZ. Hij spreekt Rutte weinig, maar kwam hem het afgelopen jaar twee keer tegen. "Dan is het dezelfde Mark Rutte, die altijd vriendelijk en geïnteresseerd in je is."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Onderhandelen met Rutte? 'Hij kan uit woede gordijnen van de muur trekken'

Ab Klink Ab Klink

Meebewegen

Directeur van het Nederlands Debat Instituut Roderik van Grieken ziet die vriendelijkheid ook terug in het debat met het parlement. "Hij lijkt oprecht geïnteresseerd in het betoog van zijn opponent. Zelf zou hij het dan weliswaar niet zo zeggen, maar het is 'een interessant plan'. Als Thieme bijvoorbeeld begint over de afschaffing van de bio-industrie, zegt hij dat hij de bezwaren begrijpt van de Partij voor de Dieren. Dat hij het milieu ook belangrijk vindt, maar dat hij net iets anders in de wedstrijd staat dan Thieme."

Volgens Van Grieken is de truc van Rutte in het debat: meebewegen met zijn opponent. "Hij doet alsof hij in gesprek is met zijn politieke tegenstander. Alsof ze naast elkaar staan en niet tegenover elkaar."

Sfeer bepalen

Er is nog een belangrijk wapen van Rutte in het debat met de Kamer. "Hij weet heel goed de sfeer te bepalen. Hij kan heel snel schakelen, door een plaagstoot uit te delen, een cadeautje te geven of verwarring te zaaien door een rookgordijn op te werpen. Daarnaast weet hij wanneer hij de spanning uit een debat moet halen met een welgeplaatste grap."

Kees van der Staaij, SGP-fractievoorzitter en met zijn twintig jaren in het parlement het langstzittende Tweede Kamerlid, roemt ook de sociale eigenschappen van Rutte. Niet alleen in het debat en in het normale contact, ook in onderhandelingen.

"Wij hebben heel regelmatig contact gehad tijdens het eerste kabinet van Rutte en later bij het kabinet van VVD en PvdA. Bij bepaalde plannen was het nodig om de SGP mee te krijgen vanwege de minimale meerderheid van de kabinetspartijen."

Jort Kelder Jort Kelder

Taart eerlijk verdelen

Van der Staaij herinnert zich Rutte als iemand die met open vizier strijdt en niet tot het uiterste gaat om zijn eigen partij er het beste uit te laten springen. "Hij is altijd op zoek naar hoe iedereen fatsoenlijk zijn punt kan maken. Dat gaat heel open en is heel erg resultaatgericht. Hij zoekt direct naar een compromis waar iedereen mee kan leven: hoe kun je de taart zo eerlijk mogelijk verdelen?"

Jort Kelder, programmamaker en goede persoonlijke vriend van Rutte, herkent dat. "Dat is precies zijn kracht. Hoofd- en bijzaken scheiden, concentratie op een oplossing, niet op een conflict."

Volgens Van der Staaij weet je bij Rutte ook dat er achteraf geen trucjes worden uitgehaald. "Als je een afspraak hebt, kun je ervan op aan dat er niet achteraf aan je poten wordt gezaagd. Afspraak is afspraak."

In woede uitbarsten

Verhalen over Rutte die achter gesloten deuren in woede kan uitbarsten, relativeert SGP'er Van der Staaij. "Het is weinig bij hem aan de orde, voor zover ik heb gezien. Toen hij moeite had om de 5 miljard euro lastenverlichting erdoor te krijgen, was hij wel boos. Dat had er vooral mee te maken dat hij niet begreep waarom partijen daar niet aan mee wilden werken."

Juist in de laatste weken in de aanloop naar zijn jubileum kreeg Rutte het zwaar te verduren. Het kabinet draaide, na een jaar kritiek, het besluit terug om de dividendbelasting af te schaffen. Volgens verschillende commentatoren én oppositiepartijen liep het imago van Rutte daardoor flinke krassen op.

Van der Staaij en Rutte tijdens het NOS Verkiezingsdebat Van der Staaij en Rutte tijdens het NOS Verkiezingsdebat

Krassen opgelopen

FvD-leider Thierry Baudet zei het in het debat over het afgeschoten dividendplan als volgt: "Iedereen die weleens in de keuken heeft gestaan, weet dat als de teflonlaag van je bakpan krassen oploopt, je de pan moet vervangen, dan wordt-ie namelijk giftig. De teflonlaag van Mark Rutte heeft het begeven."

Programmaker Jort Kelder hoort dat al heel lang, maar is daar niet van overtuigd. "Het valt mij op dat commentatoren en opiniepeilers in de media steeds herhalen dat het kunstje van hem is uitgespeeld, dat ergens de rek eruit is en 'de krassen' te diep zijn. Maar dan onderschatten ze Mark. Hij is een soort Duracell-konijn dat net even langer doortrommelt dan de moegestreden opponenten. Dat komt door een goed humeur en een uitstekende lichamelijke en geestelijke conditie, gevolg van gedisciplineerd leven."

Verslavender dan crack

Ook debatdeskundige Van Grieken valt het op dat Rutte niet moegestreden lijkt, zelfs niet na een lastig debat over het dividendplan. "Zelfs als hij gegrild wordt, heeft hij er plezier in. Het is een liefhebber van zijn vak. Dat straalt hij uit. Het plezier combineert hij met totale ontspannenheid. Dat is een uniek talent."

Dat unieke talent én het leven voor politiek, is wat Rutte typeert, vindt Jort Kelder. Of we snel afscheid van hem gaan nemen op het politieke toneel, betwijfelt hij. "Jesse Klaver zei laatst tegen mij: Mark en ik delen allebei dat we uiteindelijk zo weg kunnen lopen en zónder die politiek kunnen. Ik weet niet of dat waar is, het politieke bedrijf is verslavender dan crack. Het vergt ernstig afkicken om zonder die zweem van belangrijkheid, onmisbaarheid, blauwe BMW’s met chauffeur en zoemende camera’s te kunnen. Een toppoliticus die zegt dat-ie makkelijk zonder kan, is als een variétéartiest die zegt het applaus niet te missen. Ik help het ze hopen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore