Fractievoorzitter

Wie wordt de opvolger van Pechtold? Zo kiest D66 de nieuwe (tussen)paus

08 oktober 2018 21:21 Aangepast: 08 oktober 2018 22:46
Beeld © ANP

D66-leider Alexander Pechtold maakte dit weekend onverwacht zijn vertrek bekend. Het Haagse gezelschapsspel over wie hem gaat opvolgen, is in volle gang. Hoe gaat dat in zijn werk, wat gebeurt er voor én achter de schermen, en natuurlijk de belangrijkste vraag: wie zijn de kandidaten?

Gisteren sprak de kandidatencommissie één voor één met alle mogelijke fractieleden. Vandaag kwam de Tweede Kamerfractie van D66 op een onbekende plek bijeen om te spreken over de opvolging. Geheimzinnigheid is het toverwoord rond die bijeenkomst, want waarschijnlijk wordt daar de echte beslissing genomen.

De kandidaten hebben zich gepresenteerd en hun zaak bepleit. Dat betekent dat ze voor en achter de schermen genoeg meerderheden zullen proberen te verzamelen.

Eerdere procedure

Het gaat op dezelfde manier als eerder, zegt Frits Wester. "Toen D66 in 1997, na vertrek van Gerrit Jan Wolffensperger, tussentijds een nieuwe fractievoorzitter moest kiezen, konden alle fractieleden één voor één hun voorkeurskandidaat aangeven bij enkele leden van het fractiebestuur die zelf geen kandidaat waren. Uiteindelijk rolden er twee kandidaten uit. Roger van Boxtel en Thom de Graaf. De laatste won de stemming en leidde de fractie tot 2003."

De fractie kan alleen een nieuwe voorzitter kiezen uit hun eigen midden. Daar zitten genoeg ambitieuze politici die dolgraag partijleider willen worden. Het betekent overigens niet dat de nieuwe politieke leider per se uit de fractie komt: er kan ook iemand worden aangewezen die tijdelijk, dus tot er weer verkiezingen zijn, de leider van de Kamerfractie wordt.

Pechtold stapt op: 'Tijd voor nieuw leiderschap'

Op het D66-congres maakte Alexander Pechtold zaterdag zijn aftreden bekend.

Welke namen zingen nu rond?

De 34-jarige Jan Paternotte was elf jaar gemeenteraadslid in Amsterdam, waarvan zes jaar als fractievoorzitter. In 2014 werd de partij de grootste in de stad. Sinds maart 2017 zit hij in de Tweede Kamer. Hij heeft de portefeuilles luchtvaart en integratie. Ook is hij op dit moment de campagneleider van de verkiezingscampagnes van D66.

Jan Paternotte Jan Paternotte

Politiek verslaggever Floor Bremer volgt D66. Over Paternotte zegt ze het volgende: "Hij leidde D66 in Amsterdam in een zeer succesvolle campagne naar de overwinning. Hij versloeg daarmee het bolwerk van de PvdA. Binnen de partij werd hij daarom gezien als groot talent. Maar in Den Haag is hij tot nu toe nog wat kleurloos en onzichtbaar. Nog weinig zichtbaar in het debat."

De 42-jarige Kees Verhoeven is sinds 2010 Tweede Kamerlid. Daarvoor werkte hij voor de belangenvereniging van het midden- en kleinbedrijf MKB. Verhoeven is woordvoerder op het gebied van Europese zaken, inlichtingendiensten, privacy en mededinging. Verhoeven zou een post in het kabinet vanwege privéomstandigheden aan zich voorbij hebben laten gaan.

Kees Verhoeven Kees Verhoeven

Volgens Bremer heeft Verhoeven veel ervaring en is hij scherp in het debat. "Hij kent het reilen en zeilen in de fractie goed. Maar of hij de nieuwe generatie is, waar Pechtold op doelde in zijn afscheidsspeech, is de vraag."

Oud-journalist en presentatrice Pia Dijkstra (63) is, na het jarenlang voorlezen van het Journaal, een bekend gezicht in menig huiskamer. Als D66-Kamerlid werd ze vooral bekend van haar plan om de wet rond de orgaandonatie aan te passen naar 'ja, tenzij'. Die wet werd met de kleinst mogelijke meerderheid aangenomen, maar wordt beschouwd als een overwinning voor het harde werk van Dijkstra.

Pia Dijkstra Pia Dijkstra

Floor Bremer: "Dijkstra is goed in het voor elkaar krijgen van dingen, het politieke handwerk. Dat liet ze zien met haar donorwet, die ze door beide Kamers wist te krijgen. Hoewel daar ook een kleine component geluk bij zat, toen een lid van de Partij voor de Dieren niet bij de stemming was in de Tweede Kamer omdat hij de trein miste. De vraag is of ze zelf graag de zeer zichtbare leidersrol op zich wil nemen, met alles wat daarbij hoort."

De jonge Rob Jetten (31) zit sinds 2017 in de Kamer. Hij was zeven jaar gemeenteraadslid en fractievoorzitter van D66 in Nijmegen. In de Tweede Kamer is hij woordvoerder klimaat, energie en gas, spoor, democratische vernieuwing en Economische Zaken. Pechtold is onder de indruk van Jetten, hij vindt hem een groot politiek talent.

Rob Jetten Rob Jetten

Bremer: "Rob Jetten heeft zowel klimaat als democratische vernieuwing in zijn portefeuille. Dat laat zien dat de partij vertrouwen in hem heeft. Hij stond, toen hij een paar maanden in de Kamer zat, al het afschaffen te verdedigen van een kroonjuweel van de partij, het referendum. Hij reisde het land door om voor D66 nieuwe plannen te maken voor democratische vernieuwing. Het vertrouwen in hem is er. Maar of hij nu al gezien wordt als iemand met genoeg ervaring, is de vraag."

Paul van Meenen (62) zit sinds 2012 in de Tweede Kamer. De afgestudeerde wiskundige werkte jarenlang als leraar. Vanwege zijn kennis over het onderwijs is hij ook de woordvoerder op dat gebied. Hij was tot zijn Kamerlidmaatschap gemeenteraadslid in Leiden.

Paul van Meenen Paul van Meenen

Bremer: "Van Meenen is al jarenlang de onderwijswoordvoerder van de partij.  Daar krijgt hij veel waardering voor. Maar hij is niet de gedroomde vernieuwing die wordt gezocht om de toekomst mee in te gaan. Mocht hij gekozen worden tot fractievoorzitter dan wordt hij beschouwd als een tussenpaus."

Sjoerd Sjoerdsma (37) is één van de dertigers in de fractie. Hij is sinds 2012 Kamerlid en voert het woord op het gebied van Buitenlandse Zaken, terrorisme, wapenexport en MH17.

Sjoerd Sjoerdsma Sjoerd Sjoerdsma

Bremer: "Sjoerd Sjoerdsma is sinds zijn aantreden in de Kamer zeer zichtbaar in het debat. Als voormalig diplomaat kent hij zijn dossiers, en hij schuwt stevige uitspraken niet. Hij wordt gezien als de nieuwe generatie. Maar als campagneleider van de partij was hij minder succesvol: bij de afgelopen verkiezingen verloor de partij dramatisch. Hij legde daarna meteen die functie neer."

De naam van woordvoerder op het gebied van Defensie Salima Belhaji (39) blijft ook rondzingen. Ze zit vanaf 2016 in de Tweede Kamer. Daarvoor was ze vanaf 2008 gemeenteraadslid in  Rotterdam. In dat jaar werd ze ook uitgeroepen tot politiek talent van Rotterdam. Al jarenlang is ze zeer actief in het debat met betrekking tot integratie en islam.

Salima Belhaji Salima Belhaji

Floor Bremer: "Salima Belhaji is een degelijk Kamerlid, maar ze is weinig zichtbaar geweest tot nu toe. En in debatten komt ze nog niet heel overtuigend over. In de race om het leiderschap is ze een outsider, maar die kunnen nog wel eens verrassend naar voren komen."

Maar het betekent dus niet dat degene die nu fractievoorzitter wordt, de uiteindelijke politiek leider van D66 wordt. Mogelijk wordt het nú iemand uit de fractie, die later kan worden opgevolgd door een andere prominente D66'er die niet uit de fractie komt en die dan, na nieuwe Kamerverkiezingen, partijleider wordt.

Bijvoorbeeld iemand uit het kabinet. Een veelgenoemde is die van minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren (51). Ollongren was in het verleden topambtenaar op het ministerie van Algemene Zaken. In 2014 werd ze wethouder en locoburgemeester in Amsterdam. Sinds vorig jaar is ze minister en vicepremier.

Kajsa Ollongren Kajsa Ollongren

Volgens Floor Bremer is Ollongren gepokt en gemazeld in de Haagse politiek. "Ze is pragmatisch, weet waar ze heen wil en oogst waardering door ook te luisteren naar de wensen van de oppositie. Maar sommige partijleden vonden dat ze de afschaffing van het referendum wel erg voortvarend door beide Kamers loodste."

Ook minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag (56) wordt vaak genoemd. Kaag is oud-diplomaat bij onder meer de Verenigde Naties. Ze spreekt zes talen vloeiend. Ze is moeder van vier kinderen. Recent kreeg ze veel lof over een lezing die ze hield in Amsterdam.

Sigrid Kaag Sigrid Kaag

Bremer: "Voor haar lezing kreeg ze veel waardering. D66-leden zien in haar een leider met gezag en visie. Of ze zelf zin heeft zich in de kleine Haagse politieke arena te bewegen in plaats van op een groot internationaal podium is de vraag. Daarnaast heeft ze nog weinig politieke Haagse ervaring."

Ook zoemt de naam rond van het oud-Tweede Kamerlid Boris van der Ham (45). Hij bevindt zich op dit moment op grotere afstand van Den Haag. Van der Ham zat van 2002 tot 2012 in de Kamer. De oud-acteur is op dit moment voorzitter van het Humanistisch Verbond.

Boris van der Ham Boris van der Ham

Bremer: "Iemand die het klappen van de zweep in Den Haag goed kent. Hij weet hoe hij aandacht genereert. En is scherp in het debat. Hij is één van de weinig D66'ers die ongezouten zijn mening ventileert in de media. Met de opfrissing heeft hij een ontevreden geluid binnen de partij een stem gegeven."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`