Politiek

Een baas als Barack: Obama deelt visie op leiderschap

28 september 2018 20:36 Aangepast: 29 september 2018 10:15
Barack Obama: "Goede leiders vertellen een goed verhaal." Beeld © Denk Producties

Ook na zijn presidentschap blijft Barack Obama een inspiratiebron voor velen. Honderden mensen betaalden grof geld om in eenzelfde ruimte met de voormalig president van de Verenigde Staten te zijn.

Tijdens zijn eerste bezoek aan Nederland sinds zijn aftreden zou Obama vooral spreken over leiderschap, niet over politiek. Daar hield hij zich slechts deels aan. "Goede leiders vertellen een goed verhaal. Mensen zijn niet geïnteresseerd in koude feiten en data. Zeker nu niet", zei Obama, waarop de zaal in lachen uitbarstte.

Wie hoopte op een paar pittige uithalen naar de huidige Amerikaanse president Donald Trump moest vrijdagmiddag niet in Amsterdam zijn, zo verzekerde de organisatie voorafgaand aan het interview. Ex-presidenten van de Verenigde Staten vinden het niet chic om zich in het openbaar uit te laten over hun ambtsopvolger. Al heeft een goede verstaander dus aan een half woord genoeg.

Politiek van de sterke man

Want het is glashelder wat Obama van de huidige Amerikaanse politiek vindt. Zonder de naam 'Donald Trump' uit te spreken heeft hij afgelopen maanden duidelijk gemaakt wat hij van hem denkt. Zo uitte hij bij de herdenking van de honderdste verjaardag van Nelson Mandela in Johannesburg, deze zomer, kritiek op 'de politiek van de sterke man'. Die ondermijnt de democratie.

Barack Obama bij de Nelson Mandela-lezing op 17 juli 2018. Barack Obama bij de Nelson Mandela-lezing op 17 juli 2018.

Dat herhaalde hij in een uitverkochte Afas Live. "We leven in een tijd waarin de vooruitgang de wereld heeft geboekt op het spel staat, omdat wereldleiders verzaken mensen mee te nemen in het verhaal van de toekomst." Kijk, zo gaat het toch vooral over leiderschap.

In een gesprek met schrijver Ben Tiggelaar geeft Barack Obama aan wat volgens hem de essentie is van goed leiderschap. Precies hoe de headliner van het event Forward Thinking Leadership het graag ziet.

Daarvoor moesten de aanwezige gasten wel diep in de buidel tasten. De goedkoopste kaartjes voor het evenement gingen voor een kleine duizend euro van de hand.

Trainen van volgende generatie

Volgens The New York Times zal Obama's leven na zijn presidentschap in het teken staan van het trainen van de volgende generatie leiders. De Afas Live is dan ook gevuld met mensen die zich graag laten onderwijzen. Toegegeven, niet allemaal lid van de volgende generatie, maar een hoop ook wel.

“We hebben de afgelopen decennia onwaarschijnlijke vooruitgang geboekt met de wereld. Maar die vooruitgang gaat ook razendsnel. Zo snel dat mensen het soms niet kunnen bijbenen”, hield Obama zijn gewillige gehoor voor. Mannen die verbaasd toekijken hoe rap vrouwen hen inhalen op de universiteit, of de arbeidsmarkt. Of witte mensen die ‘ineens’ een zwarte Amerikaan als president hadden in 2008, in plaats van rond 2024.

Voor de een is dat het verhaal van vooruitgang, van hope and change, maar anderen moeten wennen aan al die veranderingen. Zeker als de baan die ze al jaren uitoefenden verdween. Of erger nog, de hele bedrijfstak waarin ze werkzaam waren, analyseert Obama de huidige westerse samenleving.

Ongelijkheid tegengaan

Dat schept kansen voor populisten ‘in de Verenigde Staten, maar ook in Europa’, aldus de voormalig president. Wereldleiders moeten hun best doen om ongelijkheid tegen te gaan, zei hij. Proberen mensen die zich niet gehoord voelen toch bij de samenleving te betrekken. "Doen we dat niet, dan wint het andere verhaal."

Het verhaal waarin mensen zich terugtrekken achter de dijken en zich organiseren rondom hun eigen stam, religie, etniciteit of natiestaat. Dat is overigens niet alleen een taak van de politiek, volgens Obama, maar ook van leiders in het bedrijfsleven of elders in de maatschappij. "Zelfs bedrijven die zich slechts bekommeren om winst moeten zich sterk maken voor een samenleving waarin dat kan: voor de rechtstaat."

Miniatuurvoorbeeld
Uitnodiging

Obama naar Nederlands seminar: 'Dat gaat niet via barack@hotmail.com'

Goed leiderschap, volgens Barack Obama

Wat maakt een leider een goede leider? Volgens Obama komt het hier op neer.

1. Besef dat je positie tijdelijk is

“Het meest belangrijk voor mij als president was het besef dat ik maar tijdelijk op die positie zat. Ik vond het een enorm privilige, maar ik beschouwde mezelf als een estafette-loper. Ik had het stokje van iemand overgenomen. Mijn race begon en aan het einde zou ik de baton doorgeven aan een opvolger.”

Dat besef zorgt ervoor dat je je eigen positie kunt relativeren. Jij bent niet belangrijk, het werk is belangrijk.

Wat daar ook best bij kan helpen is humor. “Kijk, ik ben een grappige gast”, zegt Obama gekscherend over zichzelf. “Maar ik weet niet of historisch gezien elke leider een grappige gast was. Was Mozes grappig? Maar humor helpt jezelf zeker te relativeren.”

2. Luister naar stemmen van buiten

Obama maakte er een gewoonte van om dagelijks tien brieven van burgers te lezen. “Er komen dagelijks 40.000 brieven binnen bij het Witte Huis. Daar is een speciale afdeling voor. Ik vroeg die afdeling om iedere dag tien brieven te selecteren die ik moest lezen”, vertelt hij.

In elke organisatie bestaat het gevaar dat je in een bubbel gaat leven, maar in het Witte Huis is dat helemaal het geval, aldus Obama. “Stemmen van buiten zorgen ervoor dat je contact houdt met de buitenwereld.” Die brieven hielpen hem daarbij.

Maar elke organisatie heeft een feedbackmechanisme nodig, waar mensen met een frisse blik door de bubbel heen breken.

3. Vertrouw op je personeel

“Toen ik begon als president verloren we maandelijks 800.000 banen in de Verenigde Staten. Net zoveel als de inwoners van Amsterdam. Op dat moment ben je vooral bezig om een grote brand te blussen, maar daarna moet je een organisatie bouwen met mensen die je kunt vertrouwen”, adviseert Obama.

Dat betekent niet dat niemand fouten mag maken. “Ik zei tegen mijn staf: ik word nooit boos als je een fout maakt, maar ik word wel boos als je een fout maakt en het niet vertelt.

Maar zorgen dat je personeel hebt dat je kunt vertrouwen is stap 1. Vervolgens moet je ze ook daadwerkelijk vertrouwen. Anders gaan leiders micromanagen en raken ze afgeleid van hun hoofdtaak. “Ik beschouwde mijn taak als ervoor te zorgen dat mijn mensen konden excelleren.”

4. Sta achter je boodschap

Velen zijn jaloers op de spreekstijl van Barack Obama. Hoewel daar ongetwijfeld jarenlang oefenen voor de spiegel bij is komen kijken zijn retorische vaardigheden en charisma ondergeschikt aan wat een spreker pas echt goed maakt: geloven in de boodschap die je verkondigt.

“Een paar van mijn grote speeches hebben het heel goed gedaan”, zegt Obama zonder valse bescheidenheid. “Dat komt omdat ik ze zelf geschreven heb. Denk na over wat je vindt. Informeer jezelf”, tipt hij.

Bonustip: Beperk je woon-werkverkeer

“Michelle en ik verlieten het Witte Huis met onze ziel intact”, zei Obama aan het begin van het interview. Aan het einde kwam hij daar nog eens op terug. “Als ik in Washington was kon ik vaak thuis zijn bij de kinderen. Ik woonde als het ware ‘boven de winkel’. Ik kon iedere ochtend met het gezin ontbijten en de kinderen ’s avonds naar bed brengen. Het heeft geen zin om iedere dag twee uur te verspillen aan reistijd.”

Miniatuurvoorbeeld
Netflix

Barack Obama gaat voor Netflix werken

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van