Yesim Candan

De eenzame strijd tegen depressie

14 augustus 2020 05:52

De Marokkaans-Nederlandse auteur Naima El Bezaz, onder meer bekend van de roman Vinexvrouwen, is onlangs op 46-jarige leeftijd overleden. Ze koos ervoor haar leven niet meer voort te zetten.

Haar dood houdt mij al dagenlang bezig. Ik lees al haar interviews online nogmaals en realiseer me hoe moedig zij was. Ze benoemde álles, vooral haar vooroordelen over Nederlanders. In een uitzending van Pauw en Witteman uit 2011 legde de schrijfster op een rustige en heldere manier uit waarom het voor haar zo belangrijk was zich te kunnen uiten op een rebelse manier.

Ik herken mezelf in haar. Daarnaast houdt haar zelfdoding mij bezig. Ze scheen aan heftige depressies te lijden. 

Naima El Bezaz, archieffoto uit 2008. Naima El Bezaz, archieffoto uit 2008.
"Je kunt niet altijd zien of iemand depressief is."

Er circuleert een foto op internet met daarop allemaal super blije gezichten. De tekst eronder luidt: ‘Zo ziet een depressie eruit.’ Je kunt niet altijd zien of iemand depressief is. Struinend over het internet kom ik uit bij een depressietest op de site Mentaalbeter.nl. Ik beantwoord de vragen, bijvoorbeeld of ik specifieke kernsymptomen vertoon, zoals een verschil in eetlust en gewicht, of slaap- of concentratieproblemen.

Een van de vragen stuit me tegen de borst: heeft u zich weleens waardeloos gevoeld? Dat woord heeft zo’n negatieve lading en bijkomend waardeoordeel. Het impliceert dat je niet van nut bent in de samenleving. Uit de uitslag komt naar voren dat ik geen afspraak met de huisarts hoef te maken.

"Maar wat als praten niet meer helpt?"

Nu niet in elk geval. Want op de site van het Trimbos Instituut lees ik dat maar liefst één op de vijf volwassenen in zijn of haar leven ooit te maken krijgt met een depressie. Toch is het benoemen hiervan nog altijd een taboe. Mark Rutte zei ooit op een congres dat het benoemen van een depressie net zo belangrijk is als het benoemen van een gebroken been.

Vooral ook omdat dit vaak gepaard gaat met de gedachte aan zelfmoord. Mensen kunnen het speciale nummer 0800-0113 bellen als ze met (acute) suïcidale klachten kampen en geholpen willen worden.

Maar wat als praten niet meer helpt? Naima El Bezaz liet een man en twee dochters achter, toch besloot ze uit het leven te stappen. Hun achterlatend met een groot verdriet en trauma. Hoe zwaar moet je depressie en daaruit voorkomend lijden zijn om geen andere uitweg meer te zien? Lijden aan steeds terugkerende depressies is een levenslang gevecht met jezelf. Niet alleen het taboe hierop, maar ook dat op zelfmoord moet worden doorbroken. Deze twee gaan namelijk maar al te vaak hand in hand.

"Ik denk aan wie er in mijn omgeving diep ongelukkig zou kunnen zijn."

Is iemand die het echt niet meer ziet zitten nog wel te helpen? Ligt die beslissing niet bij henzelf?  Is zelfdoding niet je eigen keuze om wel of niet meer te leven? Zoals een abortus of euthanasie dat ook zijn?

Ik denk aan wie er in mijn omgeving diep ongelukkig zou kunnen zijn. Zo op het oog zou ik niemand weten, maar dat zegt dus helemaal niks, leerde die ene foto me. Ook die vraag in die online depressietest stoort mij nog altijd. 'Heeft u zich weleens waardeloos gevoeld?' 

Had dat niet beter kunnen zijn: 'Voelt u zich weleens waardevol? En voor wie?' Zoals ook dat bekende cosmeticamerk zegt in zijn reclames: 'Omdat je het waard bent.' Omdat je het waard bent om te leven, het recht hebt om te leven of te sterven.

Heb jij vragen over zelfmoord?

Stichting 113 Zelfmoordpreventie: bel 113 of 0800-0113 (gratis), of anoniem via de chat op de website 113.nl 

24 uur per dag bereikbaar, 7 dagen per week