Jos Heymans

De kramp van het CDA

02 mei 2020 15:06

Op zich is er niks mis mee als het CDA in Brabant wil samenwerken met Forum voor Democratie. Het gaat om twee democratisch gekozen partijen; als die zich kunnen vinden in een provinciaal regeerakkoord dat niet in strijd is met de landelijke partijlijn, dan zou zo'n samenwerking moeten kunnen. In Limburg werken CDA en FvD ook samen, hoewel formeel niet namens partijen maar op persoonlijke titel. Er is daar geen gedoe over.

Maar het gaat om veel meer dan een simpele samenwerking in de regio.

Het CDA schiet niet voor niets voortdurend in een kramp als het Brabantse onderonsje ter sprake komt. Het partijbestuur zwijgt in alle talen; volgens een lid van het hoofdbestuur mag het onderwerp van partijvoorzitter Rutger Ploum zelfs niet geagendeerd worden tijdens vergaderingen. Het is de kop-in-het-zand-tactiek: als je er niet over praat, dan bestaat het niet! Het lijkt op het gedrag van mensen die brieven van de Belastingdienst ongeopend laten uit angst voor de hoogte van de aanslag. Het helpt niet; de aanslag zal toch betaald moeten worden.

Maar het CDA had blijkbaar genoeg aan een handjevol stemmen om de beoogde samenwerking koste wat kost door te drukken.

Er is natuurlijk een hoop aan te merken op de manier waarop de samenwerking in Brabant tot stand is gekomen. De ledenraadpleging van de achterban was nogal dubieus en sturend op instemming. De meerderheid die ja zei, was niet erg groot (56 procent) en maar weinig CDA'ers deden mee aan de peiling (16 procent). Bij het ter ziele gegane referendum gold nog een opkomstdrempel van 30 procent, voordat de uitslag überhaupt gevolgen kon krijgen. Maar het CDA had blijkbaar genoeg aan een handjevol stemmen om de beoogde samenwerking koste wat kost door te drukken.

Er zijn veel omstandigheden die vragen oproepen bij de voorgenomen samenwerking. Het CDA had het vorige college van Gedeputeerde Staten in Den Bosch opgeblazen onder druk van het boerenprotest. De christendemocraten, aanvankelijk voorstander van het strenge stikstofbeleid, kozen eieren voor hun geld toen de boeren massaal dreigden het CDA in de steek te laten en hun heil wilden zoeken bij Forum voor Democratie. De partij werd gegijzeld door de agrarische achterban en handelde ernaar; opportunistischer kan het niet.

Wopke Hoekstra en Hugo de Jonge wijzen naar het zuiden: ze moeten het in Brabant zelf maar uitzoeken.

Brabantse partijcoryfeeën als oud-ministers Ernst Hirsch Ballin en Hanja Maij-Weggen schreeuwden moord en brand. Het hielp niet. Den Haag deed niets, bij een gebrek aan een politiek leider; fractievoorzitter Pieter Heerma hoor je niet en kandidaat-lijsttrekkers Wopke Hoekstra en Hugo de Jonge wijzen naar het zuiden: ze moeten het in Brabant zelf maar uitzoeken.

Maar de echte reden voor het Haagse stilzwijgen is de angst voor een herhaling van het debacle dat ontstond door de samenwerking met de PVV in 2010. De CDA-leiding wilde toen per se instemmen met gedoogsteun van de PVV om het eerste kabinet Rutte (VVD, CDA) van de grond te krijgen. Het verdeelde de partij tot op het bot, maar politiek leider Maxime Verhagen, tot tranen geroerd, en interim-partijvoorzitter Henk Bleker moesten en zouden het kabinet in. Nog geen twee jaar later eindigde het avontuur met een donderslag bij heldere hemel. De kiezers waren woedend, lieten het CDA massaal in de steek: de partij duikelde van 21 naar 13 zetels. Dat nooit meer, is sindsdien het adagium.

Even niet willen weten dat nog niet zo lang geleden Forumleider Thierry Baudet het CDA wegzette als een partij die Nederland wil vernietigen.

Maar met zwijgen voorkom je geen ramp. Op enig moment komt er weer een partijcongres waarop leden welkom zijn, ongetwijfeld nog voor de verkiezingen van maart volgend jaar. Dan zal in ieder geval een deel van de achterban, en echt heel wat meer dan een handjevol, opheldering willen over de laffe houding van partijbestuur en politieke leiding, die nu de andere kant opkijken. Even niet willen weten dat nog niet zo lang geleden Forumleider Thierry Baudet het CDA wegzette als een partij die Nederland wil vernietigen.

Nee, met zo'n partij kun je niet samenwerken, riepen ze in Den Haag in koor. Maar voor Brabant geldt dat niet.

Wie legt het uit?