Ga naar de inhoud
Daalt sinds 2010

Vruchtbaarheidscijfer Nederland naar dieptepunt: zo zit dat

Beschuit met muisjes, ter illustratie. Beeld © ANP / Sabine Joosten

Wéér is het aantal vrouwen dat een kind krijgt, verder gedaald. Vorig jaar daalde het zogenaamde vruchtbaarheidscijfer naar het laagste punt sinds de dalende trend in 2010 werd ingezet. Het CBS onderzocht hoe dat komt. Opleidingsniveau lijkt een rol te spelen.

Eerst even de cijfers: vorig jaar werden 167.504 kinderen geboren. Het gemiddeld aantal kinderen per vrouw was 1,49, concludeerde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat zogenaamde vruchtbaarheidscijfer daalt al sinds 2010 gestaag, maar was sindsdien nog niet zó laag.

Zelfde aantal per moeder

Het CBS vroeg zich af hoe dat kon en concludeerde allereerst: er worden minder kinderen per vrouw geboren, maar het aantal per moeder blijft gelijk. Er blijven dus meer vrouwen kinderloos.

De daling van het vruchtbaarheidscijfer is het sterkst bij jonge, laagopgeleide vrouwen. Bij vrouwen met een opleiding op mbo-2/havo-/vwo-niveau of met een hbo-/universitaire opleiding daalden de cijfers ook wel, maar minder sterk.

Vruchtbaarheidscijfer

  • Het vruchtbaarheidscijfer is het gemiddelde aantal geboren kinderen per vrouw tijdens haar vruchtbaarheidsperiode.
  • Een land moet een vruchtbaarheidscijfer van 2,1 hebben om de populatie stabiel te behouden. 
  • Een te laag vruchtbaarheidscijfer zal in de toekomst zorgen voor te weinig werkende inwoners tegenover een grote groep ouderen in de bevolking.
  • Een vruchtbaarheidscijfer hoger dan 2,1 zou zorgen voor een toename van de populatie van een land en afname van de gemiddelde leeftijd.

Dat de daling bij vrouwen met een laag opleidingsniveau het sterkst was, komt volgens het CBS mogelijk door hun zwakkere sociaaleconomische positie.

Zo is het lastiger om een vast contract te krijgen en hebben met name jongeren die ten hoogste een diploma op vmbo- of mbo-1-niveau hebben zorgen over hun financiële zekerheid in de toekomst, aldus hoofd-socioloog Tanja Traag van het CBS.

Het is met name in deze tijd, waarin veel wordt gesproken over bestaanszekerheid, wel heel zuur dat voor sommige mensen in de samenleving niet meer de omstandigheden gelden dat ze vader of moeder kunnen worden, aldus Traag.

De daling bij van het geboortecijfer bij vrouwen met een laag opleidingsniveau tekent zich ook scherper af doordat juist zij gemiddeld op jongere leeftijd moeder worden.

Waarom
Lees ook:
Waarom landen meer baby's willen (en daar miljarden voor over hebben)

Het dalende vruchtbaarheidscijfer is niet uniek voor Nederland, meldt het CBS. De meeste Europese landen laten vergelijkbare ontwikkelingen zien.

'Een samenspel'

De onderzoekers benadrukken dat er niet één duidelijke verklaring is voor het dalende vruchtbaarheidscijfer. "Het lijkt een samenspel te zijn van verschillende patronen, waarin opleidingsniveau een van de factoren is", stelt het CBS.

Zo zijn hoger opgeleide vrouwen later klaar met hun opleiding en zijn ze ook langer bezig met carrière maken, waardoor ze het krijgen van kinderen uitstellen, zegt Traag.

Het is volgens haar moeilijk te zeggen hoe het geboortecijfer zich in de toekomst zal ontwikkelen. "In het algemeen verwacht ik dat het geboortecijfer zal stijgen, omdat het aantal vrouwen in de vruchtbare leeftijd gaat toenemen. Maar of het in financieel en sociaaleconomisch opzicht ook makkelijker zal worden om kinderen te krijgen is helemaal de vraag."

De onderzoekers plaatsen wel een kanttekening bij het onderzoek: de focus lag op vrouwen die zijn geboren in Nederland.

Bekijk ook: steeds meer baby's besmet met RS-virus

02:27
De afgelopen weken ziet het RIVM een piek in het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames als gevolg van het RS-virus. Dit kan je doen als je denkt dat jouw kind besmet is.