Ga naar de inhoud
Prestaties 15-jarigen

Middelbare scholieren scoren ondermaats: prestaties in lezen en exacte vakken op dieptepunt

Beeld ter illustratie. Beeld © ANP / Hollandse Hoogte / Patricia Rehe

De leesvaardigheid in Nederland is sterk gedaald. Ook de prestaties in exacte vakken zijn flink afgenomen. Dat blijkt uit internationaal onderzoek, waarbij de prestaties en het welbevinden van 15-jarigen in het voortgezet onderwijs worden gemeten.

Het onderzoek van PISA wordt elke drie à vier jaar uitgevoerd onder 15-jarigen in het voortgezet onderwijs. Nederland is niet het enige land waar de prestaties van leerlingen behoorlijk achteruit gaan.

Exacte vakken en leesvaardigheid

In Nederland zijn de prestaties in wiskunde en natuurwetenschappen achteruit gegaan. Onder meisjes is die achteruitgang sterker dan bij jongens. Ook zijn de prestaties in exacte vakken sterker achteruit gegaan bij vmbo-leerlingen dan bij havo- en vwo-leerlingen.

De opvallendste daling in prestaties betreft de leesvaardigheid. Nederland scoort nu lager dan het OESO-gemiddelde (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling). De leesvaardigheid in Nederland daalde sinds 2015 sterk, maar nog niet eerder zo sterk als deze keer.

Van de veertien Europese OESO-landen die aan het onderzoek meedoen, scoort alleen Griekenland lager. In het totaaloverzicht van 81 landen eindigt Nederland ongeveer in het midden, tussen Vietnam en Turkije in.

Toetsscores leesvaardigheid

Nederland scoort op het gebied van leesvaardigheid alleen beter dan Griekenland, als we kijken naar de veertien oorspronkelijke EU-landen die sinds 1995 of eerder deel uitmaken van de Europese Unie en die vanaf 2006 aan alle PISA-metingen hebben deelgenomen.

  1. Ierland 
  2. Verenigd Koninkrijk 
  3. Finland
  4. Denemarken
  5. Zweden 
  6. Italië 
  7. Oostenrijk
  8. Duitsland
  9. België 
  10. Portugal
  11. Spanje
  12. Frankrijk 
  13. Nederland 
  14. Griekenland 
Leesvaardigheid
Lees ook:
Leesvaardigheid kinderen harder gedaald dan in andere landen

Een derde van de Nederlandse leerlingen is onvoldoende geletterd in leesvaardigheid. Dat houdt in dat zij met hun kennis niet kunnen meekomen in de huidige kennissamenleving.

Mariëlle Paul, minister voor Primair en Voortgezet onderwijs, vindt de onderzoeksresultaten 'zorgelijk'. "We zien al langer dat het niet goed gaat met de taal- en leesvaardigheid van leerlingen op de basisschool en middelbare school. Het kan en moet echt veel beter. Want juist deze basisvaardigheden heb je keihard nodig om mee te kunnen doen in de samenleving."

Coronaperiode

De sterke daling in prestaties valt volgens PISA deels te verklaren door de schoolsluitingen tijdens de coronapandemie. Ruim de helft van de Nederlandse leerlingen heeft aangegeven dat zij achterliepen met hun schoolwerk, toen de scholen waren gesloten.

Ook voelde 30 procent van de 15-jarigen, vaker meisjes, zich tijdens de schoolsluitingen eenzaam. Bij vmbo basis leerlingen speelde dit het meest.

Leerlingen hebben wel aangegeven dat ze de beschikbaarheid van hun docenten tijdens de coronapandemie waardeerden. Driekwart van de 15-jarigen geeft aan dat docenten beschikbaar waren toen ze hulp nodig hadden tijdens het thuisleren.

Zorgen
Lees ook:
Zorgen om gedrag pubers na coronatijd: 'Ruzie en onverschilligheid'

Al met al geven Nederlandse 15-jarigen hun leven een 7,3 als cijfer. Dat is hoger dan het gemiddelde in omringende landen.

Het onderzoek is uitgevoerd door de Universiteit Twente, het Expertisecentrum Nederlands en KBA Nijmegen in opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Ruim 5000 Nederlandse leerlingen hebben de digitale PISA-toets gemaakt. In totaal deden 81 landen mee aan het onderzoek.