Ga naar de inhoud
Ketikoti

Koning biedt excuses aan voor slavernijverleden: 'Ze worden door mij intens beleefd'

Op deze manier maakte koning zijn excuses: 'De ketenen zijn verbroken'

01:03

Koning Willem-Alexander heeft excuses gemaakt voor het slavernijverleden, dat deed hij op Ketikoti. "Ik doe dat als uw koning en als deel van de regering. En ze worden door mij intens beleefd." Voor het eerst hield de koning een toespraak op de Nationale Herdenking Slavernijverleden.

De koning noemde slavernij 'van alle vormen van onvrijheid het meest kwetsend, het meest mensonterend'.

"De afgelopen tijd hebben de Koningin en ik veel gesprekken gevoerd, in Nederland en op de eilanden in het Caribische deel van het Koninkrijk. We hebben gesproken met mensen die hun wortels hebben in Suriname en ook met mensen die een binding hebben met Indonesië. Onder hen mensen die maar drie generaties terug hoeven te gaan voor een familielid dat in slavernij werd geboren."

Stemmen verwaaid in de wind

Ook het onderzoek naar de rol van de koninklijke familie bij de slavernij kwam nadrukkelijk ter sprake. Daarbij leek de koning geëmotioneerd. Volgens hem moet het onderzoek het ware verhaal van tot slaaf gemaakten terughalen: "De archieven tonen de feiten door de bril van de boekhouder. Maar de stemmen van de tot slaaf gemaakten zijn verwaaid in de wind."

Willem-Alexander vroeg bovendien 'vergiffenis voor het overduidelijke gebrek aan handelen tegen de misdaden tegen de menselijkheid'. "Slavenhandel en slavernij worden erkend als een misdaad tegen de menselijkheid. De stadhouders en de koningen van het Huis van Oranje-Nassau hebben hier niets tegen ondernomen. Ze handelden binnen het kader van wat toen wettelijk geoorloofd werd geacht. Maar het slavernijsysteem illustreerde het onrecht van die wetten. Op een gegeven moment voel je de morele plicht om op te treden."

Op deze manier maakte koning zijn excuses: 'De ketenen zijn verbroken'

01:03

De koning richtte ook het woord aan mensen die kritisch staan tegenover excuses voor de Nederlandse rol in het slavernijverleden. "Tegen die mensen zeg ik: stel uw hart open voor een samenleving waarin iedereen volwaardig kan meedoen." Hij stelde dat we 'elkaar de hand reiken' en samen werken aan 'heling, verzoening en herstel'.

Nederland zit in 'een proces van heling' over het koloniale verleden, zei koning Willem-Alexander in april al in de podcast 'Door de ogen van de Koning' met radio-dj Edwin Evers. "Er was ook al heel duidelijk gezegd: het was een komma en geen punt. Het is het begin van een proces waar nog veel tijd overheen zal gaan, waar nog veel gesprekken overheen zullen gaan en waar veel emoties een rol zullen spelen."

Vaak gevraagd om excuses

De afgelopen maanden is de koning regelmatig opgeroepen tot het uitspreken van excuses, bijvoorbeeld in februari tijdens het bezoek van Willem-Alexander, koningin Máxima en kroonprinses Amalia in het Caribisch deel van het koninkrijk.

Premier Mark Rutte maakte eerder al excuses voor het slavernijverleden, dat deed hij op 19 december 2022 in verschillende talen. Hij zei: "Vandaag bied ik namens de Nederlandse regering excuses aan voor het handelen van de Nederlandse staat in het verleden: postuum aan alle tot slaafgemaakten die wereldwijd onder dat handelen hebben geleden, aan hun dochters en zonen, en aan al hun nazaten tot in het hier en nu."

Bekijk hier de beelden van toen:

Zo bood premier Rutte excuses aan voor het slavernijverleden

02:01
Zo bood premier Rutte excuses aan voor het slavernijverleden.

Het is uniek voor een monarch dat de koning excuses aanbood, maar dat past ook 'binnen een trend', zegt historicus en auteur Arnout van Cruyningen. Hij schreef boeken over het koningshuis en is gespecialiseerd in de Europese monarchie. Steeds meer Europese landen worden volgens Van Cruyningen aangesproken op het koloniale verleden.

Het is niet de eerste keer dat koning Willem-Alexander excuses aanbiedt voor de rol van Nederland in de geschiedenis. In maart 2020 bood hij in Indonesië zijn excuses aan voor het Nederlandse geweld bij de onafhankelijkheidsstrijd van Indonesië.

'Dit
Lees ook:
'Dit was heel lang politiek ondenkbaar': toespraak Rutte in 5 citaten