Ga naar de inhoud
Zestig jaar gaswinning

Kabinet trekt 22 miljard uit voor herstel Groningen, bedrag gespreid over 30 jaar

Het dorp Overschild wordt vrijwel geheel herbouwd. Beeld ter illustratie. Beeld © ANP

Het kabinet komt met een maatregelenpakket ter waarde van 22 miljard euro als compensatie voor de gaswinning in Groningen. Van die 22 miljard was 8,6 miljard euro al toegezegd. Daar komt nu nog 13,8 miljard bij. Ook komt er zo lang als nodig voldoende geld om ervoor te zorgen dat alle schade wordt vergoed die in zestig jaar gaswinning is ontstaan.

Rutte
Update:
Rutte erkent 'zonder reserve' ereschuld aan Groningen: 'Mensen in de steek gelaten'

Het kabinet trekt het geld uit voor in totaal vijftig maatregelen waarmee het hoopt de 'ereschuld', zoals die genoemd werd door de parlementaire enquêtecommissie, richting de Groningers te kunnen inlossen.

250 miljoen per jaar

Het bedrag van 22 miljard euro wordt verdeeld over de komende dertig jaar, omdat 'de uitgaven bedoeld zijn voor een hele generatie'. Ongeveer een derde daarvan, per jaar 250 miljoen euro, investeert het kabinet in de verduurzaming, leefbaarheid en het economisch perspectief van Groningen en Noord-Drenthe.

De maatregelen zijn erop gericht om het herstel van de schade 'milder, makkelijker en menselijker' te maken.

Het bedrag is fors minder dan gevraagd door Groningen. Groningse bestuurders eisten een maatregelenpakket van minimaal 30 miljard voor het inlossen van de ereschuld die ontstaan is door de gaswinning. Daarnaast wilden de Groningers nog eens 5 tot 10 miljard euro voor het herstel van schade.

'Geen megabedrag'

"Groningen krijgt de komende dertig jaar veel aandacht én veel geld uit Den Haag", zegt politiek verslaggever Fons Lambie. "Elk jaar 250 miljoen euro per jaar is geen megabedrag, maar vooral de langjarige betrokkenheid is bijzonder."

Groningen
Lees ook:
Groningen eist 30 miljard voor inlossen 'ereschuld' gaswinning

"Het kabinet heeft een stevig pakket samengesteld, maar dit is fors minder dan wat de Groningse bestuurders hadden gevraagd. Groningen had alleen al 30 miljard euro gevraagd, plus miljarden voor het herstellen van de schade. Maar het kabinet mikt op 22 miljard euro, juist inclusief schadeherstel."

Ongekend systeemfalen

Eind februari werden de onderzoeksresultaten gepresenteerd naar de geschiedenis van de Groningse gaswinning. De verklaring voor waar het zo mis kon gaan was simpel, stelde de commissie destijds: "De winning van aardgas was voor de Staat en de oliebedrijven zo succesvol en lucratief dat er amper oog was voor de langetermijnrisico's en de steeds sterker wordende signalen uit de buitenwereld."

Het rapport van de parlementaire enquêtecommissie was vernietigend en sprak van een 'ongekend systeemfalen', waarin de belangen van de Groningers stelselmatig minder betekenden dan de belangen van het geld en risico's lang werden onderschat.

Milder en menselijker

De parlementaire enquêtecommissie deed meerdere aanbevelingen voor het herstel van de aangerichte schade. Het kabinet heeft deze uitgewerkt in vijftig maatregelen, waar het jaarlijks verantwoording over gaat afleggen. Ook komt er ieder half jaar een gesprek in Groningen over de voortgang en benodigde acties.

Enkele maatregelen zijn erop gericht om het herstel van de schade 'milder, makkelijker en menselijker' maken. Zo wordt het gebied waar bewoners niet hoeven aan te tonen dat aardbevingsschade door gaswinning komt, vergroot, en worden onderzoeken naar schades lager dan 40.000 euro gestopt.

'Nederland
Lees ook:
'Nederland heeft ereschuld': vernietigend rapport over gaswinning

Ook krijgt het IMG, de organisatie die de schades afhandelt, extra geld om knelpunten op te lossen. Bijvoorbeeld aan de randen van het aardbevingsgebied waar het ene huis wel schade vergoed krijgt en het andere niet.

"Of dit nu sneller en beter gaat, zal echt moeten blijken", zegt Lambie. "Want verschillende bewindspersonen beloofden beterschap, maar telkens duurde de schadeafhandeling langer dan verwacht en dat bleek vernietigend voor het vertrouwen in de overheid."

Ernstig tekort gedaan

Het maatregelenpakket is vandaag gepresenteerd door minister-president Rutte en staatssecretaris Vijlbrief (Mijnbouw) in Garmerwolde. Vijlbrief: "Kinderen en jongeren hebben niet de jeugd gekregen die zij verdienen. Omdat de overheid hun ouders niet heeft geholpen. Daarmee zijn meerdere generaties in het aardbevingsgebied ernstig tekort gedaan en hebben zij het vertrouwen in de overheid verloren."

"We kunnen hen geen tien jaar van hun leven teruggeven. Maar we kunnen wel deze laatste kans benutten om het beter te doen."

50.000 euro per persoon

Daarnaast wil het kabinet maatregelen nemen voor de versterking van woningen. Zo worden straten, buurten en dorpen zoveel mogelijk in een keer aangepakt en krijgen bewoners geld voor het eigenhandig aanpakken van woningen.

Ook krijgt de Nationaal Coördinator Groningen (NCG), die ervoor zorgt dat iedereen in het aardbevingsgebied veilig kan wonen en werken, per geval 50.000 euro om bewoners te helpen en beslissingen te nemen.

Bovenop de kosten voor het herstellen van de panden en het versterken ervan, wil het kabinet dat gebouwd wordt aan welzijn, sociaal herstel, duurzaamheid en economisch perspectief. De werkgelegenheid en schooluitval moeten naar het landelijk gemiddelde toe en aardbevingsgemeenten krijgen aardbevingscoaches toegewezen om mensen met problemen te ondersteunen.

Bekijk ook: 'Leed Groningers is stelselmatig miskend'

01:35
Harde woorden van voorzitter van de enquêtecommissie Tom van der Lee tijdens de overhandiging van het onderzoek naar de Groningse gaswinning eind februari.