Ga naar de inhoud
Van kastje naar muur

Ombudsman: overheid schendt rechten bij huisuitzettingen

Huisraad op straat in Amsterdam, ter illustratie. Beeld © ANP / Maarten Brante

De rechten van mensen en kinderen die hun huis moeten verlaten, worden door de Nederlandse overheid niet genoeg beschermd en soms zelfs geschonden. Wie door bijvoorbeeld een huurachterstand op straat komt te staan, kan vaak geen nieuwe woning vinden en wordt daar ook niet bij geholpen. "We werden van het kastje naar de muur gestuurd."

De Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen en Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer halen vandaag in een nieuw rapport hard uit naar de overheid. De twee stellen dat huisuitzettingen van kwetsbare gezinnen niet volgens de regels verlopen.

'Zelf verantwoordelijk'

De ombudsman en -vrouw gingen op onderzoek uit, omdat zij allebei veel klachten kregen over huisuitzettingen. Ze benadrukken in hun rapport dat huisuitzettingen in Nederland zijn toegestaan.

Als iemand een huurachterstand heeft, overlast veroorzaakt of er bijvoorbeeld drugs in een woning worden gevonden, mag een burgemeester dankzij een speciale wet besluiten mensen hun woning uit te zetten.

Kamer
Lees ook:
Kamer wil stop op huisuitzettingen door hoge energieprijzen

Dat betekent dat de mensen die in zo'n huis wonen, op stel en sprong moeten vertrekken. En op dat vlak schiet de overheid tekort, stellen Van Zutphen en Kalverboer.

"Ik zie dat er mensen dakloos dreigen te raken nadat ze hun huis uit zijn gezet en zelf verantwoordelijk worden geacht om nieuwe huisvesting te vinden", vertelt de Nationale Ombudsman.

'Leven wordt overleven'

"Als er wel hulp komt van gemeenten, belanden gezinnen vaak langdurig in allerlei tijdelijke woonoplossingen", legt hij uit.

"Dan wordt hun leven overleven en kunnen zij niet aan hun toekomst werken. Deze mensen ervaren enorm veel stress en zijn dan feitelijk dakloos. De overheid realiseert zich dit onvoldoende en voldoet daarmee niet aan haar zorgplicht."

Van vies appartement naar stacaravan

Wie dit aan den lijve ondervond, was Dora, die er alleen voor kwam te staan na haar scheiding. Samen met haar dochter Miriam (14) moest ze haar woning door een huurachterstand verlaten, waarna ze in een vies appartement terechtkwam dat onbewoonbaar werd verklaard.

"We vonden tijdelijk onderdak in een stacaravan op de camping van vrienden. Het was klein, maar beter dan niks", zegt Dora.

Deal
Lees ook:
Deal verhuurders en kabinet: geen huisuitzettingen tijdens coronacrisis

Hoewel ze overal aan de bel trok, werd ze nergens geholpen en 'van het kastje naar de muur gestuurd'. Uiteindelijk trok ze bij haar ouders in, op honderd kilometer van hun eigen woonplaats en zonder uitzicht op een oplossing. Dochter Miriam geeft haar leven een rapportcijfer 5,5 en durft geen vriendinnen te maken. Ze weet namelijk niet hoelang ze nog bij haar opa en oma blijft. Ook zegt ze dat de gemeente haar nooit geholpen heeft.

'Kinderen lijken onzichtbaar'

Kinderombudsvrouw Kalverboer ziet dat kinderen bij een huisuitzettingen onzichtbaar lijken. "Er wordt nooit met kinderen gepraat, ze krijgen geen ondersteuning en ze worden niet voorbereid op wat de toekomst gaat brengen. Juist voor kinderen is de impact van huisuitzettingen enorm. Zij zouden dus extra goed beschermd moeten worden."

Ook Lisa, die sinds haar elfde niet meer thuis woonde maar in allerlei jeugdzorginstellingen, zegt in het rapport van de Ombudsman en -vrouw ook dat er niet naar haar geluisterd is.

Ze moet mogelijk het huis verlaten waar ze met haar twee zoontjes in woont, omdat het om een 'jongerenwoning' gaat. "Een nieuwe woning vinden is lastig", zegt ze. "Ik probeer te zorgen dat mijn kinderen er geen last van hebben, maar de stress en voortdurende onzekerheid doen wel wat met me."

'Altijd een nare ervaring'

Kalverboer en Van Zutphen willen dat de overheid haar plicht nakomt en deze gezinnen helpt. Dat kan door hun rechten beter te verankeren in Nederlands beleid en regelgeving. Ook moeten gezinnen betere toegang tot informatie hebben zodat ze weten wat er allemaal bij een huisuitzetting komt kijken.

"Huisuitzettingen zullen altijd een nare ervaring zijn, maar de overheid speelt een cruciale rol bij het borgen van de toekomst van deze gezinnen", stelt Van Zutphen.