Ga naar de inhoud
Onderwereldkaart

Duizenden woningen met verhoogde kans op wietplantage, meeste in Heerlen

De politie treft in woningen hennepkwekerijen aan op allerlei plekken, zoals hier naast een slaapkamer met een stapelbed. Beeld © Politie Limburg

Een op de drie woningen in Heerlen en omgeving loopt een verhoogd risico op de aanwezigheid van een illegale hennepkwekerij. De politie geeft hennep minder prioriteit dan vroeger, Limburgse gemeenten zoeken daarom de grenzen van de wet op om wietplantages zelf op te rollen.

De gemeente Heerlen is het meest kwetsbaar voor de invloed van zware criminelen. Dat blijkt uit de Onderwereldkaart van RTL Nieuws. De oude mijnstad kampt, net als omliggende gemeenten, onder meer met drugsproblematiek. 

In heel Nederland staan duizenden woningen met een verhoogd risico op een hennepplantage, maar de kans is bijna nergens zo groot als in Heerlen, Kerkrade, Brunssum en Sittard zo becijferde het overheidsplatform Zicht op Ondermijning. Met ruim 36 procent van de woningen staat Heerlen bovenaan.

Factoren waardoor woningen in deze gemeenten een hoog risico lopen zijn onder meer het aantal hennepplantages dat eerder in de buurt is aangetroffen, het besteedbaar inkomen van huishoudens en het aantal bewoners per woning in deze regio. De koppositie betekent niet dat een derde van de woningen in deze regio nu wordt gebruikt als illegale drugsplantage, maar wel dat deze huizen een bijna tien keer hoger risico lopen dan een gemiddelde woning in Nederland.

Dit artikel hoort bij de Onderwereldkaart, een groot onderzoek van de onderzoeksredactie van RTL Nieuws naar criminele ondermijning in Nederlandse gemeenten. Kijk hier voor meer artikelen en uitleg bij het onderzoek.

Gemeente doet politiewerk

In Heerlen worden jaarlijks zo’n 70 illegale hennepkwekerijen ontdekt en opgerold. dat gebeurt grotendeels in woningen, aldus een gemeentelijke rapportage. Volgens burgemeester Roel Wever maakt de politie steeds minder capaciteit vrij voor deze vorm van criminaliteit.

Cijfers van de Limburgse politie bevestigen dat. Het totaal aantal opgerolde hennepkwekerijen in Limburg daalde van 600 in 2016 naar 419 in 2020. Daarom probeert de gemeente Heerlen de laatste jaren om steeds meer zelf de illegale hennepteelt in woonwijken en op bedrijventerreinen te bestrijden.

Bekijk ook: zo probeert de onderwereld greep te krijgen op jouw buurt

04:02
De onderwereld probeert op verschillende manieren voet aan de grond te krijgen.

Hennepkwekerijen werden voorheen vooral opgerold in reactie op meldingen. Denk aan tips die via Meld Misdaad Anoniem binnenkomen, maar ook klachten van inwoners vanwege stankoverlast of waarschuwingen van oplettende wijkagenten. Ook informatie uit lopende recherche-onderzoeken leidt soms naar hennepkwekerijen. In 2019 kregen Heerlen en omliggende gemeenten in de oude mijnbouwregio subsidie om illegale hennepkwekerijen proactief op te sporen. Zij deden dit met een onorthodox voorstel: een honderdprocentcontrole van alle krap 10.000 bedrijfsruimten in de regio.

Op één na grootste drugslab ooit

Op het hoogtepunt van het project controleerde een speciaal team van gemeentelijke toezichthouders ruim 60 bedrijfspanden per week. Dit varieerde van winkels zoals Ikea en Hema waar geen enkele overtreding werd aangetroffen, tot hallen en loodsen waar van alles mis was.

Zij troffen niet alleen hennepplantages aan maar ook illegale bewoning, illegale prostitutie en andere aanwijzingen van ondermijning. In Kerkrade werd in 2019 zelfs het op één na grootste drugslab dat ooit in Nederland is aangetroffen, opgerold na een willekeurige inspectie van deze Hennep Aanpak Parkstad (HAP), zoals de honderdprocentcontrole is genoemd.

'Komt van alles tegen'

Volgens burgemeester Wever wordt bij het project een juridisch handigheidje gebruikt. Ambtenaren van de gemeente mogen normaal gesproken niet zomaar een pand binnenvallen. Maar het is wel toegestaan om te controleren of een gebouw volgens de geldende regels van het bestemmingsplan gebruikt wordt. "Als we dan toch binnen zijn in zo’n gebouw, kom je soms van alles tegen", zegt burgemeester Wever. "Zolang de controles willekeurig plaatsvinden kan geen advocaat ons een spaak tussen de wielen steken."

Controle onvermijdelijk

De evaluatie van het project is nog niet af, maar Wever is overtuigd van de nieuwe werkwijze. "Het hoofddoel was niet om zoveel mogelijk hennepplantages op te rollen, de preventieve werking die uitgaat van deze honderdprocentcontrole is veel belangrijker", zegt hij. "Criminelen in de regio weten nu dat een controle onvermijdelijk is."

Daarom wordt de aanpak wat Wever betreft uitgebreid. In eerste instantie zijn de komende maanden alle garageboxen in zijn gemeente aan de beurt. Het gaat opnieuw om duizenden objecten, er zijn aanwijzingen dat deze opslagen relatief vaak gebruikt worden door criminelen.

Voor woongebouwen is de aanpak niet geschikt. Het ‘huisrecht’ is grondwettelijk beschermd dus de gemeente of politie mag niet zomaar bij woningen langs gaan om controles uit te voeren.

Meer misstanden in woningen

Burgemeester Wever gaat proberen of de bestemmingsplancontroles uitgebreid kunnen worden naar particuliere huurwoningen en woningen die omgezet zijn naar kamerverhuur. In verkamerde woningen worden regelmatig misstanden aangetroffen, zoals arbeidsmigranten die onder erbarmelijke omstandigheden een matras op de vloer moeten huren.

Momenteel geldt er een verbod op het opknippen van panden tot onzelfstandige huurwoningen. "Wat mij betreft gaan we overal waar eerder en vergunning tot verkamering is verleend, controleren of aan de geldende regels is voldaan."

Wever zegt dat Heerlen te maken heeft met problematiek die vergelijkbaar is met die van de vier grote steden, maar dan in een plaats met 90.000 inwoners. Hij kijkt nadrukkelijk naar Den Haag waar eerder ook de bijna 2 miljoen euro subsidie vandaan kwam waarmee de aanpak is betaald. "Het ministerie wil graag dat wij hier de ondermijning aanpakken, maar als ik een veiligheidscentrum in Heerlen-Noord wil openen in een oud politiebureau moet ik eerst het Rijksvastgoedbedrijf betalen. Op deze manier gaat het natuurlijk nog een hele tijd duren."

Schulden,
Lees ook:
Schulden, drugs, risicojongeren: deze gemeenten zijn het kwetsbaarst voor zware criminelen

Tips over ondermijnende criminaliteit? Deel ze hier

Heb je tips over ondermijnende criminaliteit in jouw buurt of omgeving? Deel ze hieronder via het formulier of bekijk hier hoe je op andere manieren met de redactie in contact kunt komen.

Bron: RTL Nieuws