Ga naar de inhoud
WK in Qatar

IJzige sfeer rond heetste WK voetbal ooit: 'Oranjefans hebben last van geweten'

Klamme handjes, kloppend hart, niet kunnen eten: een herkenbaar gevoel voor veel Oranjefans bij de aftrap van een WK. Maar op het toernooi in Qatar lijkt dat gevoel bij veel supporters te ontbreken. De meesten voelen maar weinig spanning in vergelijking met andere voetbaleindtoernooien. Hoe komt dat toch?

"Wat een raar en sfeerloos WK", schrijft supporter Jean-Philipp op Twitter. Ook Petra twittert dat ze weinig spanning voelt. "Qatar heeft het plezier op meerdere fronten eruit gehaald. Mensonterende toestanden, OneLove-band, geen biertjes voor fans et cetera. Ik kijk beperkt, met een nare smaak."

Impact op enthousiasme

Mensen hebben last van hun geweten, zegt GZ-psycholoog Bjarne Timonen. Hierdoor blijft een gevoel van spanning uit. "We weten dat heel veel dingen niet kloppen aan het WK, zoals het feit dat de OneLove-boodschap niet mag worden uitgedragen en mensenrechten zijn geschonden tijdens de bouw van de stadions."

"We schamen ons daarvoor en dat heeft impact op ons enthousiasme."

Moeizaam
Lees ook:
Moeizaam spelend Oranje worstelt zich dankzij late goals langs Senegal

Ook hoogleraar neurologie bij het LUMC, Teus van Laar, heeft een verklaring voor het ontbreken van sfeer tijdens het WK. "Het heeft te maken met het ethisch bewustzijn van mensen. Dat is onderdeel van ons gedrag", zegt hij.

"We hebben bepaalde normen in ons bewustzijn waar we naar handelen. Onze hersenen staan niet los van de erge dingen die gebeuren in Qatar. We voelen dat alles aan het toernooi niet oké is, en dat verziekt de sfeer. Ons brein is het medium."

Zoals bekend is over het WK in Qatar veel te doen door onder meer de vele arbeidsmigranten die zijn overleden bij de bouw van de stadions. Ook op het gebied van mensenrechten scoort het land ver onder de maat. Zo is het verboden voor aanvoerders om een OneLove-band te dragen. Hiermee wilde de voetbalbond en selectie graag een positieve boodschap uitdragen, voor verbinding en tegen alle vormen van discriminatie.

Hoeveel doden vielen er nou in Qatar? 

Als het gaat om doden van arbeidsmigranten rondom de bouw van stadions voor het WK doen veel getallen de ronde. The Guardian concludeerde uit onderzoek dat 6500 arbeidsmigranten om het leven zijn gekomen tussen 2010 en 2020. Hierbij gaat het niet alleen om bouwvakkers, maar ook om andere arbeidsmigranten. De exacte doodsoorzaak is onduidelijk omdat Qatar dat niet registreert.

Mensenrechtenorganisaties noemen geen concreet getal, maar spreken over duizenden doden die gerelateerd kunnen worden aan werkzaamheden voor het WK. Dat is ook het aantal dat RTL Nieuws in de berichtgeving aanhoudt. Qatar noemde aanvankelijk het getal van drie doden. FIFA-baas Infantino nam dit onwaarschijnlijke aantal over. Later sprak WK-baas Al Thawadi over 400 tot 500 doden.

Bekijk ook: Correspondent Olaf Koens laat in Qatar zien waarom dit WK omstreden is

De wedstrijd van Oranje tegen Senegal werd bekeken door bijna 4,3 miljoen supporters. De vorige WK-opening van Oranje, tegen Spanje in 2014, werd gezien door zo'n 5,4 miljoen mensen. De openingswedstrijd tegen Oekraïne op het laatste EK trok 5,5 miljoen kijkers.

'Het
Lees ook:
'Het WK is begonnen, maar wij zijn hier niet om te feesten'

Onze emoties worden bepaald door invloeden van buiten, zegt Van Laar. Daarbij maakt de hoogleraar neurologie onderscheid tussen positieve en negatieve stimuli. "Positieve stimuli zorgen voor plezier. Dat gevoel ontstaat als alles klopt, als je bevestiging krijgt en alle neuzen dezelfde kant op wijzen."

"Negatieve stimuli ontstaan als er botsende belangen zijn, zoals in Qatar. We voelen dat het niet had moeten doorgaan. Daardoor is de sfeer verziekt."

Ingetogen in winter

Psycholoog Timonen zegt dat het weer ook meespeelt. In Qatar schijnt de zon volop en is het 30 graden. Hier in Nederland kampen we met kou en regen. "Mensen zijn vaak vrolijker in de zomer en voelen zich wat meer ingetogen in de winter", zegt Timonen.

"Normaal gesproken zitten we allemaal op het terras buiten en delen we de vreugde. Nu niet."

Hij denkt dat de sfeer beter kan worden als Nederland probeert de OneLove-boodschap duidelijker uit te dragen. Het kan dan weliswaar niet met de OneLove-band, maar Timonen zegt dat Nederland er slim aan doet over een andere manier na te denken. "Dan zal het geweten van veel Nederlanders gesust worden."

Bekijk ook: Deze Oranjefans beleven het WK ieder op hun eigen manier

01:59
Henk is met zijn Oranjebus in Qatar, Ab slaat deze editie over.

Het WK bij RTL Nieuws

RTL Nieuws volgt Oranje op het WK voetbal, een van de grootste evenementen ter wereld. We doen verslag van alle gebeurtenissen rondom het Nederlands elftal, maar uiteraard ook van de schaduwkanten van het toernooi in Qatar, zoals de behandeling van arbeidsmigranten en de rechten van vrouwen en de lhbti-gemeenschap.

Op deze WK-pagina vind je artikelen en video's, maar ook het programma van alle wedstrijden. Het WK begint op 20 november, op 18 december is de finale.