Ga naar de inhoud
Ongekend veel geld

Kritisch rapport: boeren massaal uitkopen 'onrealistisch'

Premier Rutte bezoekt een boerenbedrijf, ter illustratie. Beeld © ANP / Sem van der Wal

Het plan van het kabinet om met een enorme zak geld van ruim 7 miljard euro boeren uit te kopen, is 'onrealistisch'. Met die harde conclusie komt het Planbureau voor de Leefomgeving vandaag. De hooggespannen verwachtingen kunnen de spanningen tussen overheid en burger vergroten, waarschuwt het planbureau.

De uitkoopregeling voor boeren, nodig om het stikstofprobleem op te lossen, gaat volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) waarschijnlijk níet voor de gehoopte vermindering van de veestapel zorgen.

Ook denkt het PBL niet dat duizenden boeren, zoals het kabinet hoopt, vrijwillig stoppen met hun bedrijf. En boeren dwingen te stoppen kan 'uitvoeringsproblemen' opleveren, met jarenlange juridische procedures tot gevolg.

'Nauwelijks voorstelbaar'

Dat concludeert het planbureau vandaag op basis van een analyse van 25 jaar uitkoopregelingen. Die leveren zelden op wat de regering hoopt, stelt het PBL. Dat het kabinet er voor 2030 in slaagt om de ruim 7,5 miljard euro uit te geven aan stoppende boeren lijkt dan ook 'nauwelijks voorstelbaar'.

"De hoge verwachtingen over het beëindigen van veehouderijen lijken niet gestoeld op een systematisch inzicht in de effecten van beëindigingsregelingen", schrijft het PBL.

'Uitkoopregeling
Lees ook:
'Uitkoopregeling boeren is mogelijk ongeoorloofde staatssteun'

Hoe zit het ook alweer met die uitkoopregeling?

Het kabinet wil het stikstofprobleem in Nederland oplossen door onder andere boeren uit te kopen. Zij kunnen er vrijwillig voor kiezen om te stoppen met hun bedrijven en krijgen in ruil daarvoor geld. Het kabinet heeft met verschillende regelingen zo'n 7,5 miljard euro uitgetrokken om boeren uit te kopen.

In totaal is door de regering een bedrag van 24,3 miljard euro uitgetrokken om de stikstofproblematiek voor 2030 op te lossen. Wat er verder met dat geld gaat gebeuren - en of het niet goedkoper kan - lees je in dit artikel.

Dat het kabinet dit keer ongekend veel geld uitgeeft aan de uitkoopregeling, zorgt er niet voor dat ook extra veel boeren stoppen met hun bedrijf. Dat heeft volgens het PBL verschillende oorzaken.

Zo zijn de marktomstandigheden voor een boer momenteel gunstig, waardoor veel boeren niet willen stoppen. Ook moet het milieubeleid nog verder ontwikkeld worden, waardoor het voor bedrijven niet duidelijk is wat het voor ze betekent als ze toch doorgaan. Daarnaast kost het extra veel geld om rendabele bedrijven te laten stoppen, hun perspectief wordt namelijk beter als een deel van de veehouderijen stopt. 

Jarenlange juridische strijd

Het planbureau lijkt er ook geen voorstander van om boeren te dwingen met hun bedrijf te stoppen. "Met stikstofreductie als enige argument lijkt dat lastig", schrijft het PBL. Als het kabinet het toch probeert kan het tot juridische procedures leiden die meer dan tien jaar duren.

Kabinetsplan:
Lees ook:
Kabinetsplan: versneld honderden miljoenen euro's voor uitkopen boeren

Dat het kabinet dit alles voor 2030 – binnen acht jaar – hoopt te bereiken, legt een 'grote druk op de beleidsuitvoering', schrijft het PBL. Dat kan de verhoudingen tussen overheid en burger 'onder spanning' zetten.

Wel een 'nuttig instrument'

Het uitkopen van boeren kan wel 'een nuttig instrument' zijn om het stikstofprobleem op te lossen, stelt het PBL. Maar de huidige verwachtingen van het kabinet zijn 'onrealistisch hooggespannen'. Ook stelt het planbureau dat het voor boeren 'pijnlijk' is om te stoppen met een veehouderij. 

Bekijk ook: boer Tijmen vreest voor uitkoop door stikstof

01:36
Boer Tijmen weet als geen ander hoe het is om verplicht te moeten verhuizen. Tien jaar geleden moest hij weg, omdat de stad steeds dichter bij zijn boerderij kwam. Nu is Tijmen bang dat hij door de stikstofaanpak van het kabinet wéér moet vertrekken.