'Niet meer mee rijden'

Goud van Gouden Koets komt uit Suriname: 'Ongemakkelijk en pijnlijk'

12 september 2022 17:32 Aangepast: 12 september 2022 17:48
Archieffoto van de Gouden Koets. Beeld © ANP

Uit onderzoek blijkt dat het goud op de Gouden Koets afkomstig is uit Suriname. Dat is 'ongemakkelijk en pijnlijk' nieuws, vindt socioloog Aspha Bijnaar. Volgens haar is het des te meer reden om de koets niet meer op straat te laten rijden.

Aspha Bijnaar is directeur van de stichting Musea Bekennen Kleur, waarbij 33 musea zijn aangesloten en heeft daarnaast publicaties, tentoonstellingen en lespakketten gemaakt over onder meer het erfgoed van slavernij. Dat het bladgoud waarmee de Gouden Koets is verguld - en waar hij zijn naam aan te danken heeft - uit de voormalige Nederlandse kolonie komt, was voor haar dan ook geen verrassing.

 Aspha Bijnaar Aspha Bijnaar

"Dit wisten wij al heel lang in Suriname", vertelt Bijnaar desgevraagd aan RTL Nieuws. "Net zoals dat wij al lang spraken over het feit dat de koets al een link had met Suriname - vanwege het paneel met slaven - spraken we ook al heel lang over het goud. Dat het goud nu voor 99 procent zekerheid uit Suriname komt, is dan ook geen verrassing."

Geen verrassing, maar toch komt het nieuws wel hard bij Bijnaar binnen. "Ja, ik voel pijn. Het voelt pijnlijk om met die oneerlijkheid geconfronteerd te worden. En ongemakkelijk, omdat je ervan uit mag gaan dat het goud niet op een economisch eerlijke manier is verkregen."

Onderzoek was enorme klus

Het onderzoek naar het goud op de koets was een flinke klus omdat het goud van de koets veel looddeeltjes bevatte door luchtverontreiniging waaraan het rijtuig in de loop der jaren was blootgesteld. Er moesten miljarden deeltjes lood worden verwijderd, wat vier maanden duurde.

Het team vergeleek vervolgens het bladgoud met door Naturalis verstrekte monsters goud uit diverse regio's in Zuid-Afrika en Suriname, die als mogelijke herkomst werden gezien. Daaruit bleek dat het goud van de koets het meest lijkt op dat uit een goudmijn aan de Surinamerivier. En dat zou aannemelijk zijn, aangezien er in de tijd dat het rijtuig werd gemaakt in deze omgeving veel goud werd gedolven.

Bijnaar vertelt dat de goudwinning in Suriname volgens haar een voortzetting was van de slavernij. "Het was voor de arbeiders die het goud wonnen heel hard werken, onder slechte omstandigheden. Ze werden er echt ziek van en kregen heel slecht betaald."

'Bizarre werkomstandigheden'

"Veel van de goudwinsten gingen daarnaast naar de maatschappijen aan wie de opdracht was gegeven de goudwinning te organiseren. Dus het waren uiteindelijk hele oneerlijke, bizarre werkomstandigheden."

Na een restauratie van ruim vijf jaar was de Gouden Koets begin dit jaar te zien in het Amsterdam Museum, nu staat de koets in de Koninklijke Stallen in Den Haag. Hij zal dit jaar niet te zien zijn tijdens Prinsjesdag, liet koning Willem-Alexander eerder al weten in een videobericht: "De gouden koets zal pas weer kunnen rijden, als Nederland daar klaar voor is. En dat is nu niet het geval."

Bekijk ook: Koning in video over Gouden Koets

"We kunnen het verleden niet herschrijven. We kunnen wel samen proberen ermee in het reine te komen. Dat geldt ook voor het koloniale verleden."

De koning gaf aan dat 'het geen zin heeft om wat gebeurd is door de bril van onze tijd te veroordelen en te diskwalificeren'. "Simpelweg historische objecten en symbolen verbannen is beslist ook geen oplossing. In plaats daarvan is een gezamenlijke inspanning nodig die dieper gaat en langer duurt. Een inspanning die ons verbindt in plaats van verdeelt."

"We kunnen het verleden niet herschrijven. We kunnen wel samen proberen ermee in het reine te komen. Dat geldt ook voor het koloniale verleden."

'Koets moet in museum'

Als het aan Bijnaar ligt, is het nieuws over het goud op de koets nog meer reden om de koets niet meer te gebruiken. "Het is iets om in een museum te plaatsen, met goede uitleg daarbij over waar alles vandaan komt. Ik vind het goed dat de koets nu niet op straat is te zien, en zeker niet met de koninklijke familie daarin."

  • De koets is dus voorlopig niet meer te zien, omdat er eerder ophef is ontstaan over een paneel waarop slaven staan afgebeeld.
  • Het Amsterdam Museum deed ook onderzoek naar het sentiment over en de toekomst van de koets. Daaruit kwam naar voren dat de meeste Nederlanders willen dat het rijtuig bewaard blijft en te zien is. Alleen over de manier waarop verschillen de meningen.
  • Koningin Wilhelmina kreeg de Gouden Koets bij haar inhuldiging in 1898 cadeau van de Amsterdammers. Ze nam het rijtuig in 1901 pas in gebruik bij haar huwelijk.
  • Sindsdien deed de koets dienst bij huwelijken en doopfeesten van de Oranjes en sinds 1903 op Prinsjesdag.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore