Zondaginterview

Na 41 weken was het opeens stil in Lisannes buik: 'Vrouwen moeten weten dat dit bestáát'

21 augustus 2022 08:41 Aangepast: 21 augustus 2022 09:58
"Ik kon uren verliefd naar hem kijken." Beeld © Stichting Stil

Op een dag was het ineens stil in de buik van Lisanne van de Baan, terwijl ze 41 weken zwanger was. Haar zoontje bleek overleden, zeer waarschijnlijk doordat Lisanne drager was van de Streptokokken-B-bacterie. "Ik had geen idee dat ik dat had. Ik wil zwangere vrouwen waarschuwen: laat je testen."

Twee jaar geleden zat Lisanne van de Baan, twintig weken zwanger, naar een aflevering van First Dates te kijken. Het gesprek tussen de man en de vrouw aan het tafeltje met kaarslicht, ging over kinderen. De man vertelde dat zijn zoontje stil was geboren. 

'Goh', dacht Lisanne, wrijvend over haar buik, ze voelde af en toe haar kindje schoppen. 'Wat erg, het zal je maar overkomen.'

Het is een doemscenario waar je misschien wel over nadenkt als je zwanger bent, maar dat je daarna het liefst linea recta in een laatje in je hoofd stopt, ver, heel ver weg. "Omdat", zo zegt Lisanne, "het te vreselijk is. Je denkt gewoon: zoiets overkomt mij niet."

"Als het maar gezond is, zeiden we tegen elkaar." "Als het maar gezond is, zeiden we tegen elkaar."

Lisanne en haar vriend Simon waren op dat moment twaalf jaar samen, ze leerden elkaar kennen in de kroeg in hun dorp Brummen, in Gelderland, negentien was ze. Het huisje kwam (een grote woning in het dorp, met familie en vrienden op fietsafstand), het boompje kwam (ze hebben een grote tuin) en het beestje kwam (een overenthousiaste immer vrolijke pitbull). 

En ja, toen kwam het moment dat ze besloten te stoppen met de pil. "Ik was 31 en dacht: het kan nog twee jaar duren, maar het kan ook meteen gebeuren. Als het zo is, dan is het zo en dan weet ik zeker dat we blij zijn. Dus we gingen ervoor." 

En voor ze het wisten zaten ze naar twee streepjes op de zwangerschapstest te kijken – enigszins verbaasd, geschrokken, maar hoe langer ze keken, hoe blijer ze werden. "Pas na drie dagen durfden we erover te praten, samen", lacht Lisanne. "We moesten het denk ik eerst even zelf verwerken. Het is groots, een kindje."

Lisanne, haar man Simon en hun overleden zoontje Nino. Lisanne, haar man Simon en hun overleden zoontje Nino.

Ze vertelt haar verhaal in de woonkamer, er gaan veel koppen thee doorheen. Haar zusje zit naast haar, voor als Lisanne het even niet meer weet, voor als ze volschiet, voor als ze een back-up nodig heeft. Af en toe vult ze aan. 'Weet je nog, hoe mooi zwanger je was?' En ook, een paar keer: 'We zullen de naam van je kindje altijd blijven noemen. Altijd.'

Als het maar gezond is

Lisanne en Simon hoopten stiekem op een jongetje, gevolgd door het welbekende credo: 'Maar gezondheid is het allerbelangrijkste'. Het was een voorspoedige zwangerschap, Lisanne groeide door en had weinig klachten. 'Laat maar komen', dacht ze, toen ze 41 weken zwanger was. De babykamer was af, haar lichaam was er klaar voor. Op 6 juni, een zaterdagavond, was het druk in haar buik. Ze voelde voetjes, ze voelde armpjes. "Jongetje van me", zei ze tegen haar buik. "Doe toch eens kalm aan."

"Nu, achteraf, denk ik: hij wilde me waarschuwen. Hij wilde zeggen: laat me eruit, anders gaat het fout. Ik weet wel dat een baby niet zo kan denken, maar ik denk wel dat hij onbewust zo heeft bewogen omdat zijn lichaampje ook voelde dat het niet goed ging. Ik vind dat besef zo pijnlijk dat ik er niet te lang over kan nadenken." 

De volgende ochtend was het juist heel stil in haar buik. Geen voetjes, geen armpjes. Te stil. Ze porde in haar linkerzij – vaak werd hij daar wakker van. Niks. "Kom maar hierheen", zei de verloskundige aan de telefoon. Een paar uur later zat ze in het ziekenhuis, ze moest worden ingeleid. De verloskundige had al gezegd dat er geen hartje te horen was. "Ergens weet je dan: mijn kindje is overleden. Zonder hartslag is er geen leven. Maar gek genoeg besefte ik dat toen niet. Ik weet nog dat ik mijn moeder belde, en die riep alleen maar aan de telefoon: 'Oh, nee, Lisan, oh God, nee', en daarna begon ze te huilen. Toen dacht ik wel: dit is foute boel."

Wat is streptokokken-B? 

Groep-B-Streptokokken is een bacterie die een 10 tot 35 procent van de vrouwen bij zich draagt. "De dragers hebben geen klachten en weten vaak niet dat ze de bacterie bij zich dragen", legt Nina van Sorge uit, hoogleraar translationele microbiologie in het Amsterdam Universitair Medisch Centrum (Amsterdam UMC). "Maar de Groep-Bstreptokokken kan problemen veroorzaken bij zowel ongeboren als pasgeboren baby's."

Ze kunnen er na de geboorte longontsteking, bloedvergiftiging of hersenvliesontsteking door krijgen. "Ernstige ziektes, die dodelijk kunnen zijn en ook restschade kunnen veroorzaken waardoor kinderen bijvoorbeeld ontwikkelingsstoornissen krijgen." Ook zijn er 'sterke aanwijzingen' dat de bacterie kan leiden tot vroeggeboorte of zelfs stilgeboorte. 

Wel of niet screenen? 

In de VS worden vrouwen in de 36ste week van hun zwangerschap gescreend op dragerschap van de bacterie. Als de bacterie is gevonden, krijgen vrouwen tijdens de bevalling antibiotica toegediend. "Deze aanpak heeft er in de VS voor gezorgd dat het aantal baby's dat stierf of ziek werd in de eerste zes dagen na de geboorte, is afgenomen. Wat het effect is op vroeggeboorte of stilgeboorten, weten we niet. En het is ook duidelijk dat het geen effect heeft op kinderen die na zes dagen na de geboorte nog een streptokokken-B-infectie ontwikkelen. Mensen moeten zich dus ook realiseren dat niet álles kan worden voorkomen met een screening en antibioticum. Maar kennis is nooit slecht."

Maar pas toen de gynaecoloog in het ziekenhuis ook bevestigde dat ze geen hartje kon horen, was het er. Het besef. Gevolgd door een oerkreet van Lisanne: 'Nee!'

Ze werden naar huis gestuurd, ze zou de volgende dag terug kunnen voor een gesprek over wanneer ze zou worden ingeleid. Maar die volgende dag begonnen de weeën al. "Ik zag er vreselijk tegenop om te moeten bevallen. Al die moeite, al die pijn en energie, dat had ik er allemaal voor over, als ik er een levend kindje voor zou terugkrijgen. Maar ik wist dat ik straks uitgeput en kapot zou zijn, fysiek en mentaal, en dat alles om mijn dode kindje te kunnen zien."

Ze was bang. Bang voor de dood. Bang voor hoe hun zoontje eruit zou zien. En tegelijkertijd was er ook ergens een soort van nieuwsgierigheid. Op wie zou hij lijken? 

De weeën kwamen, maar minimaal. In het ziekenhuis kreeg ze opwekkers, ze vroeg om een ruggenprik, hield het niet meer, kreeg die prik, hun zoontje kwam ter wereld, zonder schreeuwtje, zonder gehuil. 

Het bleef stil. 

Familieleden bij de uitvaart. "Het ging als een waas voorbij." Familieleden bij de uitvaart. "Het ging als een waas voorbij."

"Ik wilde hem niet zien. Niet meteen. Ik kon het niet. We hadden hem een naam gegeven, Nino, mijn moeder en Simon gingen met hem mee, ik wilde vooral dat hij niet alleen zou zijn, al zou hij er niets van merken, dat was gewoon een gevoel. Ik moest ondertussen gehecht worden op de operatietafel, het voelde alsof er een vrachtwagen over me heen was gereden. Die vreugde die moeders dan hebben als ze hun kindje zien, die zou dat gevoel teniet doen. Maar ik had die vreugde niet."

De volgende ochtend, toen ze er fysiek iets beter voor stond, durfde ze het. Lisanne zag Nino voor het eerst. "Vanaf dat moment was ik verliefd. Een overleden kindje is hartverscheurend, maar niet eng: want het is je eigen kindje. Nino maakte dood concreet voor mij, maar ook heel zacht, hij was zó mooi. Ik wilde hem alleen maar vasthouden."

Hij ging mee naar huis, werd in een grote schaal met water gelegd, wateropbaring noemen ze dat. "We moesten om de zes uur het water verversen, en dan konden we hem vastpakken, we wikkelden hem dan in een handdoek, praatten tegen hem."

"We missen hem zo. Het is stil in huis." "We missen hem zo. Het is stil in huis."

Kop in het zand

Tegelijkertijd werd Lisanne een struisvogel. Er werden vragen gesteld door de uitvaartondernemer – welke muziek, een kistje of een mandje. "Ik vond die vragen zo hard, ik wilde mijn kind in een wieg leggen, niet in een kistje of een mandje. En ik wilde zelf liedjes voor Nino zingen voor het slapengaan, ik wilde geen liedjes uitkiezen voor zijn uitvaart. Ik reageerde heel stoïcijns, met 'ja', en 'nee', en 'weet ik niet'."

Er was woede. Woede op het leven, en ook op haar eigen lichaam. Waarom heeft ze dit niet kunnen voorkomen? Soms overvliegt het haar. Had ze niet beter… Moest ze niet eigenlijk…. Kon ze niet beter… 

"Maar het heeft geen zin."

De artsen onderzochten onder andere Nino, Lisanne, de navelstreng, Lisannes bloed. Nino is zeer waarschijnlijk gestorven doordat Lisanne drager was van Streptokokken-B, een bacterie die bij veel mensen in de darmen, vagina en baarmoedermond komt.

"Ik had helemaal nergens last van. Ik heb mijn hele zwangerschap honderd keer herhaald in mijn hoofd, maar echt: niks."

"Mijn hele zwangerschap verliep voorspoedig." "Mijn hele zwangerschap verliep voorspoedig."

"Het gekke is ook: het is bij mij in de navelstreng gevonden. Dat is héél zeldzaam, zeiden de artsen. Zo zeldzaam, dat ze er verder niks over kunnen vertellen. Normaal krijgt de baby het bij de geboorte, als de huid van het kindje in contact komt met de vagina. En dan kan het ziek worden. Maar het sterke vermoeden is wel: Nino is daaraan, in mijn buik, overleden." 

Na de uitvaart gingen de gordijnen dicht bij Lisanne en Simon. Ze durfden niet naar buiten. "Ik wilde niet gecondoleerd worden, ik wilde niet gefeliciteerd worden. Ik wilde met rust gelaten worden. Ik kwam echt nergens. Ja, bij mijn moeder om te eten, maar dan kwam ze me ophalen, want in mijn eentje ging ik niet. Na veertien weken zei mijn zusje – zij is fantastisch, en soms een beetje streng voor me: zullen we anders even het dorp in, een visje halen?"

'Geen zin', antwoordde Lisanne – ze was niet alleen een struisvogel, maar een mensenschuwe struisvogel geworden. 

'Het zou wel goed zijn', antwoordde haar zusje. 

Dus: zonnebril op, zweethandjes, schuifelend het marktplein op. "Komt er dus een vrouw naar me toe: 'Wat goed dat je hier bent, zo dapper'. Ja. Dan klap ik dus dicht. De mensen die normaal niets tegen me zeiden, praatten ineens tegen me. Dat vond ik zo eng. En ook hypocriet. In een dorp wonen best wat ramptoeristen."

Welke moeder doet zoiets? 

Er was schuldgevoel. Waarom heeft ze haar zoontje niet meteen vastgehouden? Welke moeder doet dat? "Ik schaamde me omdat ik bang was geweest voor mijn eigen kind, terwijl hij zo mooi was."

Ze ging in therapie, daar leerde ze dat haar angst en verdriet alleen maar iets zeggen over liefde. Ze is geen slechte moeder, ze is een moeder die van haar kindje houdt. EMDR-therapie, voor de bevalling en de uitvaart, hielpen haar ook. Die spreekwoordelijke scherpe randjes: ze zijn er vanaf aan het gaan, de afgelopen maanden, maar wel: heel langzaam. "Ik kan niet zeggen dat het beter gaat."

"Maar het gaat ook niet slechter", merkt haar zus op. Lisanne knikt. "Dat komt door de petitie die ik heb opgestart, en de interviews die ik doe, de gesprekken met andere ouders die ik voer, die hetzelfde meemaakten. Na dit gesprek, ik weet dat ik kapot ben, maar ik wil Nino's naam kunnen noemen, en andere vrouwen kunnen waarschuwen. Ze moeten weten dat dit bestáát. De artsen, de verloskundigen, de huisartsen: vertél het de vrouwen. Alsjeblieft."

"We trokken Nino zijn mooiste kleertjes aan." "We trokken Nino zijn mooiste kleertjes aan."

Haar stem klinkt smekend. Maar ook luid. Het is een missie. Nu ze niet voor Nino kan zorgen, zorgt ze ervoor dat zijn verhaal gehoord wordt. "Het maakt me trots. Het maakt me minder leeg."

In de petitie, die nu meer dan 25.000 handtekeningen heeft, pleit Lisanne ervoor dat elke zwangere vrouw de optie krijgt om zich te laten testen op streptokokken, inclusief inlichten over de bacterie en de mogelijke gevolgen ervan. "In België gebeurt het al, met 35 weken kunnen vrouwen zich preventief laten testen. Het zal wel een geldkwestie zijn dat het hier niet gebeurt, maar daar heb ik geen boodschap aan. Je wil niet weten hoeveel ouders mij berichtjes hebben gestuurd, die het bacterie ook bij zich dragen. Sommigen zijn net als wij hun kindje verloren, anderen hebben dagenlang in onzekerheid naast hun doodzieke kind gezeten."

"Een moeder schreef: 'Het was kantje boord bij ons'. En dat terwijl het zo simpel te verhelpen is. Ik wil andere ouders beschermen tegen de pijn die wij wel hebben moeten doormaken, en nog steeds doormaken."

Even slikken

Bijvoorbeeld als het kindje van haar beste vriend, die precies even oud is als Nino nu zou zijn geweest, jarig is. Dat is slikken, en nog meer slikken, en soms is de brok in Lisannes keel zo groot dat slikken zinloos is. "Dat is zo'n spagaat. Aan de ene kant gun je al je vrienden en familieleden dat gezinsgeluk, gezonde kinderen, maar wij hebben nog steeds een leeg babykamertje."

Lisanne en haar man spraken tijdens de uitvaart. Lisanne en haar man spraken tijdens de uitvaart.

Het is stil in huis. Geen gehuil, gekir, geen gelach, geen liedjes voor het slapengaan. Ze waren lange tijd niet toe aan een nieuwe zwangerschap, nu durft Lisanne er voorzichtig weer aan te denken. "Onze kinderwens is niet weg. Maar Simon was heel duidelijk, hij zei: het moet eerst beter met jou gaan."

Bang voor vreemden is ze soms nog, een beetje, maar: ze durft wel onbekende journalisten over de vloer te hebben en doet daar moeiteloos haar verhaal tegen. "Het komt door die petitie, ik voel zo sterk de drang om mijn boodschap te verkondigen en te knokken voor elk kindje dat deze bacterie nog krijgen zal."

Ze is de schaamte voorbij, en er kwam trots voor in de plaats. Trots op Nino, haar zoon, en trots op zichzelf. En soms praat ze tegen Nino, in haar hoofd, en dan zegt ze: kijk eens, wat mama aan het doen is? 

Zondaginterview

Elke zondag publiceren we een interview in tekst en foto's van iemand die iets bijzonders doet of heeft meegemaakt. Dat kan een ingrijpende gebeurtenis zijn waar hij of zij bewonderenswaardig mee omgaat. De zondaginterviews hebben gemeen dat het verhaal van grote invloed is op het leven van de geïnterviewde.

Ben of ken jij iemand die geschikt zou zijn voor een zondaginterview? Laat het ons weten via dit mailadres: zondaginterview@rtl.nl

Lees hier de eerdere zondaginterviews.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore