Ga naar de inhoud
'Opletten tijdens droge tijden'

Man tot nek vast in drijfzand: 'Het ziet er stevig uit, maar is heel verraderlijk'

De man is door de brandweer uit het drijfzand gehaald. Beeld © Persbureau Heitink

Een man zat gisteren tot zijn nek in de modder en hij kwam er niet meer uit. Hoe ontstaat drijfzand, en: hoe vaak komt het voor in Nederland? "Met die droogte is het extra oppassen."

Hij wilde even snel zijn bidon ophalen, die was hij vergeten, zo ontdekte hij onderweg naar de tennisbaan in Nijmegen. De man besloot over een slootje te springen dat droog leek te staan, maar een diepe modderpoel bleek. Zijn kleinzoon vond hem, de brandweer bevrijdde hem. 

"Dit soort verhalen hoor je niet vaak in Nederland", zegt Michiel van der Meulen, hoofdgeoloog bij de Geologische Dienst Nederland, onderdeel van TNO. "Drijfzand bestaat uit zand, silt of klei waar veel water in zit", legt hij uit. "Het gedraagt zich als vloeistof, maar ook als vaste stof. Het kan er stevig genoeg uitzien om op te lopen, maar onder druk wordt het een vloeibaar mengsel. Het gewicht van een persoon of bijvoorbeeld een auto kan genoeg zijn: dan zakt het als een kaartenhuis in elkaar."

Onder druk 

Dat kan bijvoorbeeld gebeuren bij droogvallende wadden bij de kust, of droogvallende slootjes, watertjes, kleine meren. Van der Meulen: "Het water aan de oppervlakte is weg, er is veel los zand, maar er zit nog wel een heleboel water ín die modder. Het is dan moeilijk om er zelf uit te komen. Drijfzand is een zware vloeistof, waarin je je veel moeilijker kunt bewegen dan in water."

Door het zand, silt of de klei is het gewicht namelijk een stuk hoger per liter dan dat van water alleen. EditieNL maakte eerder al een video over de kracht van drijfzand: 

Verzwolgen door drijfzand

02:19

Gisteren moest er dan ook een brandweerauto uitrukken naar de modderpoel in Nijmegen om de man te helpen. "Zulke meldingen krijgen we niet vaak, dit komt echt zelden voor", zegt Jet Vroege, woordvoerder van Veiligheidsregio Gelderland-Zuid.

Brandweerauto's zijn voor allerlei situaties standaard uitgerust, en hebben dus hijsbanden, waarmee je iemand op kunt hijsen of op het veilige droge kunt trekken. "Maar we kunnen ook de blusslang gebruiken", zegt Vroege, "die kan iemand dan om zijn middel knopen, en dan kunnen we diegene rustig lostrekken."

Eén keer meegemaakt

Zelf heeft Vroege dat één keer zo gedaan, toen ze twintig jaar geleden zelf nog bluste en er een collega vast was komen te zitten in drijfzand in een buitengebied. "Die hadden we redelijk makkelijk en snel los, maar je moet zoiets wel heel voorzichtig en met beleid doen. Iemand zit wel echt vast en voor je buik, ledematen en ingewanden is het niet heel prettig als er dan door een paar man met volle kracht aan je wordt getrokken."

Verder kan er ook nog een trap naar iemand worden toegeschoven, zijn er scheppen en harken waarmee de brandweerlieden aan de slag kunnen, en 'als het echt niet anders kan', kan er ook zwaar geschut worden ingezet. Denk aan een shovel, een kraan, een graafmachine. "Maar dat is echt extreem", zegt Vroege. "Dat is bij mijn weten in onze regio nog nooit gebeurd. We krijgen iemand er altijd wel uit."

Onder de grond 

Drijfzand kan ook ontstaan als er een ondergrondse waterleiding springt, zoals in Utrecht dit jaar, waar een auto wegzakte nadat een waterleiding kapot was gegaan en er een gat in het wegdek ontstond.  En drijfzand kan ook ontstaan, zo weet Van der Meulen, bij zandopspuitingen op bouwterreinen of om stranden te verbreden. Het zand wordt hier met een heleboel water aangebracht. Je ziet het water niet, maar het zit er in eerste instantie nog wel. "Daarom staan er bij dat soort plekken bij bouwterreinen altijd waarschuwingsborden: 'Levensgevaarlijk, drijfzand'."

Hoe herken je het?

Je kunt drijfzand wel herkennen aan de modderigheid, en als je eroverheen loopt, voelt het een beetje alsof je over een waterbed loopt. "Maar soms liggen er ook nog bladeren overheen en zie je het niet goed", aldus Michiel van der Meulen, bodemexpert bij TNO. 

Wat moet je doen?

Mocht je in drijfzand terechtkomen, dan is het advies om niet te gaan trappelen met je benen. "Dat is een logische reactie, maar dan kom je er alleen nog maar dieper in, omdat je meer druk zet op het zand en het water." Het beste is om vlak op het drijfzand te gaan liggen. "En dan heel veel geluid maken. Hopen dat iemand je hoort. Want mensen hebben wel vaak hulp nodig om eruit te komen."

Voordeeltje

Drijfzand is niet direct dodelijk. Het voordeel is namelijk wel (de naam zegt het al): je blijft erin drijven.  "In griezelfilms zie je mensen soms helemaal verdwijnen, maar in drijfzand kun je eigenlijk beter drijven dan in water. Want jouw gewicht is, ten opzichte van dat zware drijfzand, veel lichter."

Je zakt er wel in, dus het kan moeilijker worden door te ademen. "Maar je gaat vaak niet dood aan verdrinking over verstikking. Het dodelijke aan drijfzand is dat je vast komt te zitten en niemand je vindt. Mensen worden dan slachtoffer van uitdroging, ze verhongeren, of ze worden, als zoiets in het buitenland gebeurt, door een wild dier aangevallen." 

Van der Meulen noemt ook dat hoe droger het wordt, des te vaker slootjes en watertjes droog komen te staan. Althans: ogenschijnlijk droog. "In de zomer moet je dus wel meer oppassen."

Man
Lees ook:
Man zakt tot hoofd weg in modder en komt er zelf niet meer uit

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore