Verdamping

Feit of fabel: sproeien doe je toch het beste 's avonds?

10 augustus 2022 16:18 Aangepast: 11 augustus 2022 08:13
Archieffoto. Beeld © ANP

Wacht jij ook altijd keurig tot het avond is voor je de tuinslang op je dorstige planten en gazon zet? Helemaal met de temperaturen van deze week zullen veel mensen het niet in hun hoofd halen om de tuin overdag te sproeien. Zo kan het gras toch zelfs verbranden?

Meteoroloog Gerrit Hiemstra is er vandaag duidelijk over op Twitter: dat is een fabel. Of je nou overdag of 's avonds sproeit, 'dat maakt nauwelijks iets uit'.

Zijn uitleg: "Het water verdampt tijdens het sproeien nauwelijks, uiteindelijk wordt het water vooral door de gewassen verdampt. Gebeurt het niet dezelfde dag, dan gebeurt het de volgende dag wel. Het effect is hetzelfde, scheelt alleen een halve dag."

Afkoeling van de lucht

Hendrik Jan ten Cate, akkerbouwer in Zeeland en bestuurder van LTO, weet hoe het werkt in de praktijk. Hij spreekt zelfs van een klassieke denkfout. Om het simpel uit te leggen, begint hij met de term dauwpuntstemperatuur. In de woorden van het KNMI: dat is de temperatuur waarbij waterdamp begint te condenseren door afkoeling van de lucht. 

Je kent het van het beslaan van je bril zodra je in een warmere, vochtige omgeving komt. De temperatuur van de bril is lager dan het dauwpunt van de lucht rond de bril. Hierdoor condenseert het vocht op de brillenglazen.

"Dit betekent dat als je sproeit met water dat kouder is dan de buitentemperatuur - wat bij water uit de kraan bijna altijd zo is -, er geen verdamping optreedt, maar juist condensatie. Er zal dus méér water op de grond vallen dan er uit de tuinslang komt", zegt akkerbouwer Ten Cate. "Je kunt zelfs zeggen dat onder de juiste omstandigheden overdag sproeien juist efficiënter is, doordat er extra vocht uit de lucht komt."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Begrip voor sproeibeperking vanwege droogte: 'We moeten zuinig zijn'

Wat zegt de wetenschap?

Dan naar de wetenschap. In 2020 hebben wetenschappers van onder meer de Wageningen Universiteit en het KNMI in opdracht van het ministerie van Landbouw onderzocht of het uitmaakt of boeren midden op de dag beregenen of in de nachtelijke uren. Wat levert meer verdamping en dus waterverlies op?

De conclusies waren dat er een 'zeer gering verschil' in verdamping is: overdag verdampt 3 à 6 procent van de beregening en 's nacht 2 à 3 procent. Wind heeft een groter effect op het verlies aan sproeiwater, schrijven de onderzoekers. De wind zorgt ervoor dat het water verkeerd terecht komt.

In de praktijk beregenen boeren daarom niet als het hard waait. Akkerbouwer Ten Cate beaamt dat. "En omdat er 's nachts vaak minder wind staat dan overdag, hebben veel boeren een voorkeur voor 's nachts beregenen."

Verbrand gras?

En de angst voor verbrande planten of gras, is die dan ook ongegrond? Werken de druppels dan niet als vergrootglas die het zonlicht extra sterk maken?

Nee, daar hoef je niet zo snel bang voor te zijn, zegt Ten Cate. Dat is pas een gevaar als het in je tuin al dood of dor is. "Als alles er fris bij staat en je regelmatig beregend hebt, is de vochtvoorziening daarmee op orde. Hierdoor zijn de planten in staat hun eigen klimaat te genereren. Daardoor is de verdamping duidelijk lager dan je zou verwachten met de hoge temperaturen van bijvoorbeeld deze week."

Bekijk ook: Steeds vaker, steeds warmer, steeds langer

Hij is zo goed als zeker vandaag begonnen: de eerste hittegolf van het jaar. Is dat niet een beetje laat voor het seizoen? En hebben we eigenlijk steeds vaker een hittegolf in ons land? Meteoroloog Marc de Jong legt het ons uit.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore