Stikstofprotesten

Boeren en politici verenigen met bemiddelaar: 'Dat is heel ingewikkeld'

01 juli 2022 21:26
Trekkers met protesterende boeren onderweg op de A1. Beeld © ANP

Een onafhankelijke bemiddelaar moet het gesprek tussen de boeren en politici weer op gang brengen, na dagen van onrustige protesten. Tijdens het Kamerdebat gisteren werd zo'n tussenpersoon als goede mogelijkheid gezien. Maar hoe wordt dat in gang gezet? En wie wordt de mediator? We vroegen het aan beleidsbemiddelaar Aik Kramer.

Premier Rutte benadrukte in het spoeddebat gisteren nogmaals dat het 'onaanvaardbaar' en 'onacceptabel' is dat politici worden gehinderd in het vervullen van hun ambt. Zo kon deze week CDA-Kamerlid Derk Boswijk niet naar z'n werk komen vanwege dreigementen. Tegelijkertijd wilden ze op zoek gaan naar een oplossing, een bemiddelaar dus. 

Samen op zoek

Het interessante aan deze casus is dat een bestuursorgaan beide partijen wil samenbrengen, zegt Kramer. "Het kabinet ziet zichzelf als bestuur en is daarom een partij hierin. Maar het kabinet is ook gewend om beslissingen te nemen, en dat kan nu niet. Het gesprek is dus niet alleen een uitdaging voor de boeren die woedend zijn, maar ook voor de overheid."

Een van de belangrijkste vragen die je aan het begin van de mediation stelt is: wie gaat de mediator aanstellen? "Dat proces begint nu. Maar beide partijen moeten in de onafhankelijkheid van de bemiddelaar geloven. Ze moeten erachter staan. Je moet in samenspel met elkaar op zoek gaan naar de juiste persoon."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Bemiddelaar moet boeren en politici dichter bij elkaar brengen

Maar waarschuwt Kramer: "Dat is heel ingewikkeld." Want zowel bestuurlijke, juridische en technische factoren zijn van invloed op dit vraagstuk. "Je moet dus een bemiddelaar hebben die verstand heeft van het bestuurlijke, maar ook wetenschappelijke kennis kan inbrengen in het proces." Hij denkt dan ook dat een team nodig is voor dit gesprek. "Dan kan alsnog een bemiddelaar het gezicht zijn, maar wordt er gewerkt met een team."

Onmacht politiek

Volgens politiek commentator Frits Wester geeft de roep om een bemiddelaar wel een beetje de onmacht van de politiek weer. "We hebben een heel kabinet en dan hebben we nu al een bemiddelaar nodig voor een gesprek", zegt hij. "Het is een te makkelijke oplossing om iemand twee weken nadat de plannen voor het stikstofbeleid bekend zijn gemaakt al tussen de politiek en de doelgroep te schuiven."

Hij denkt dat de politiek met een bemiddelaar volgende acties van de boeren probeert af te wenden. "Even een pas op de plaats." Maar gaat het ook werken? "Dat ligt helemaal aan wie het gaat doen. Het zullen mensen zijn die affiniteit hebben met de boerensector. Herman Wijffels, oud-directeur van de Rabobank zou zo iemand kunnen zijn. Of oud-minister Kees Veerman, hij is zelf ook boer."

Kramer vindt het goed dat de Tweede Kamer zich zorgen maakt en nadenkt over hoe ze de communicatie met de boeren kunnen herstellen. "We weten dat we in Nederland problemen hebben met onze bestuurscultuur, kijk bijvoorbeeld naar de toeslagenaffaire."

"De boeren hebben het gevoel dat er over hen wordt beslist zonder dat ze daar zelf iets in te zeggen hebben gehad. Dan schieten mensen in de aanval. We hebben een bestuurscultuur nodig die open en transparant is. De Tweede Kamer moet dus laten zien dat ze de ernst van het probleem ziet."

Échte pijnpunten

In een reactie laat de grootste boerenorganisatie van Nederland, LTO, weten dat het tijdens het gesprek belangrijk is om het over de inhoud te hebben. "Het is onmogelijk om de huidige zorg en onrust te bespreken zonder daarbij de échte pijnpunten van de aanpak van de stikstofproblematiek te adresseren."

"We moeten kunnen praten over de belangrijkste thema's, zoals het doel van de 50 procent reductie in 2030." Als geschikte bemiddelaar denken zij aan hoogleraar Elbert Dijkgraaf. "Hij heeft immers het vertrouwen onder zowel boeren en tuinders als bij de overheid."

De groep Agractie Nederland zegt dat het noodzakelijk is dat het kabinet met hen in gesprek gaat om te voorkomen dat zaken nog verder escaleren. "Dit hebben we de afgelopen weken en maanden ook herhaaldelijk verzocht. We vinden het belangrijk dat deze gesprekken plaatsvinden met minister Van der Wal of premier Rutte, omdat zij de verantwoordelijken zijn voor de hoofdlijnennota."

Bekijk ook: aanval met sloophamers en brandjes

Het boerenprotest is de afgelopen dagen op meerdere plekken flink uit de hand gelopen. Zelfs de ME en het leger moeten eraan te pas komen. Op de A1 bij Stroe zijn autobanden en hooibalen in de fik gestoken.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore