Gezondheidsklachten

Gonny woont vlak bij hoogspanningslijn: 'Heb veel vragen over gevaar'

30 juni 2022 21:17 Aangepast: 30 juni 2022 22:29
Het transformatorhuisje aan de achterkant van het huis van Gonny. Beeld © Privéfoto

In een rapport van de Gezondheidsraad staat dat leukemie zich mogelijk vaker voordoet bij volwassenen die dichtbij een hoogspanningslijn wonen. Gonny (62) woont samen met haar man in de buurt van een hoogspanningslijn in Brunssum. Ze zijn bezorgd over de gevolgen voor hun gezondheid.

Gonny vertelt dat hun woning precies achter een transformatorhuisje ligt. Vanaf daar lopen hoogspanningslijnen bovengronds naar Heerlen en ondergronds naar Geleen. Ze kijkt vanuit haar achtertuin uit op de hoogspanningslijnen.

Een aantal jaar geleden hoorde Gonny voor het eerst over het mogelijke gevaar van de straling voor haar gezondheid.

Risico op leukemie

De Gezondheidsraad bracht namelijk in 2018 al een rapport uit over de schadelijke effecten van hoogspanningslijnen voor kinderen. Dit was een vervolg op een eerder rapport uit het jaar 2000, waaruit bleek dat kinderen die in de buurt van bovengrondse elektriciteitslijnen wonen twee keer zoveel risico lopen op leukemie. Een mogelijke verklaring zou de blootstelling aan magnetische velden zijn die de lijnen opwekken. 

In een rapport dat deze week uitkwam, is ook gekeken naar schadelijke effecten van hoogspanningslijnen voor volwassenen. Daaruit blijkt dat ook bij volwassenen, net als bij kinderen, die in de buurt van hoogspanningslijnen wonen leukemie zich vaker voordoet.  

De Gezondheidsraad adviseert op basis van dit onderzoek om het voorzorgbeleid voor de afstand tussen hoogspanningslijnen en woningen uit te breiden naar onder meer transformatorstations. Zo wordt blootstelling van magnetische velden beperkt. Het beleid is nu alleen van toepassing op bovengrondse hoogspanningslijnen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Gezondheidsraad: mogelijk vaker leukemie bij hoogspanningslijn

De verschillende rapporten zorgen er wel voor dat Gonny zich afvraagt hoe gevaarlijk het wonen vlak bij zo'n hoogspanningsmast is. Ze heeft bijvoorbeeld rugklachten en ziet dat veel vrouwen in de straat borstkanker hebben gekregen. Maar of dat door de straling komt, weet ze niet. Ze zou daarom best eens willen dat er een meting plaatsvindt. "Om te weten hoeveel straling ervan afkomt."

Gonny. Gonny.

Magnetische velden

De magnetische velden rond hoogspanningsvelden vormen een mogelijke verklaring voor het verhoogde risico op leukemie. Secretaris van de commissie elektromagnetische velden van de Gezondheidsraad Eric van Rongen legt uit hoe dat zit. Hij vertelt eerst wat een magnetisch veld is: "Als er spanning staat op een leiding, zorgt dat voor een elektrisch veld. Als er stroom doorstroomt, genereert dat een magnetisch veld. Dan ontstaat er een soort krachtenveld."

Een magnetisch veld is in staat om in andere structuren, zoals het menselijk lichaam, dingen te veranderen, gaat hij verder. "Je moet dan denken aan veranderingen in weefsels bijvoorbeeld. Die veranderingen kunnen tot gezondheidseffecten leiden." Bij een ander type elektromagnetische velden, zoals straling die afkomstig is van mobiele telefoons of in magnetrons wordt gebruikt, wordt de straling omgezet in warmte. "Die warmte kan leiden tot schadelijke effecten in het lichaam."

Maar bij magnetische velden zoals die worden opgewekt bij het elektriciteitsnet, is het zoeken naar welk mechanisme een rol speelt. "We weten alleen dat de velden er zijn en in het lichaam kunnen doordringen. Bij hoge veldsterktes weten we dat ze zenuwen kunnen stimuleren, wat kan leiden tot onwillekeurige spierbewegingen. Bij het hart is dat levensgevaarlijk. Maar dan praten we over een veldsterkte duizend keer hoger dan onder hoogspanningslijnen."

Elektrogevoelig

Wally (65) peinst er, in tegenstelling tot Gonny, niet over om in de buurt van hoogspanningslijnen wonen. Laat staan dat ze vlak bij een transformatorhuisje woont. "Ik zou gelijk weggaan", zegt ze. Wally is namelijk elektrogevoelig. Net als ongeveer 3500 andere mensen in Nederland, blijkt uit een telling van onder andere stichting EHS (elektrohypersensitiviteit) en de CPLD-vereniging - een patiëntenvereniging voor mensen die onder meer last hebben van straling.

Wally. Wally.

Rond het jaar 2000 woonde Wally in Odijk, op 150 meter van een hoogspanningskabel, en dat bracht veel gezondheidsklachten. "Ik krijg een onbestemd gevoel, ga trillen, krijg een piep in m'n oren, m'n gezichtsspieren vertrekken en ik kan niet meer helder denken", zegt ze. "Ook krijg ik, als ik er te lang ben, een bloeddruk van 240 en hartritmestoornissen." Het duurde tot 2013 voordat ze begreep hoe dit kwam. Ze sportte toendertijd bijna dagelijks naast een zendmast en werd ziek. "M'n hele zenuwstelsel sloeg op hol."

Gonny heeft daar geen last van, maar wil wel dat er een meldpunt komt waar mensen met vragen over het gevaar van hoogspanningslijnen terecht kunnen. "Want het blijft in m'n hoofd zitten."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore