'Niet tegen opgewassen'

Waarom de politie niet (of laat) ingrijpt tegen demonstrerende boeren

29 juni 2022 16:59 Aangepast: 29 juni 2022 19:58
Boeren voeren actie op de A1 tegen stikstofplannen van het kabinet.

Woedende boeren braken gisteravond door een politiebarricade voor het huis van stikstofminister Van der Wal, maar agenten konden niet meteen in actie komen. Ook leek de politie totaal machteloos toen boeren met hooibalen snelwegen blokkeerden. Dat kan onrechtvaardig voelen voor de buitenstaander, waarom grijpt de politie niet of laat in?

"Als dit de manier van actievoeren wordt in Nederland, dan is niemand daartegen opgewassen." Duidelijke taal van de voorzitter van de politievakbond ACP, Wim Groeneweg, over de dreigende situatie bij het huis van de stikstofminister. 

Volgens hem is het voor agenten niet meer te doen. "De agressie richt zich tegen de politie, terwijl het gaat om politieke beslissingen waar de politie niets aan kan doen. Ze [protesterende boeren, red.] zijn helemaal de weg kwijt. Dat blijkt ook wel: trekkers op de snelweg, daar horen ze niet."  

'De politie grijpt niet in', Nationaal commandant Willem Woelders hoort dat mensen wel eens vaker zeggen. Dat doet de politie wél, zet hij daar tegenover, maar er is vaak wat reactietijd nodig. Agenten kunnen niet altijd klaar staan op elke locatie waar boeren in actie komen.

"Blokkeren mag niet, de openbare orde verstoren mag niet, bedreigen mag niet. Als dat gebeurt, reageren wij erop, maar het kost altijd tijd om er te komen. Vervolgens moeten we bepalen wat we kunnen doen. En als ze [protesterende boeren, red.] onverwachte dingen doen, dan moeten we wachten op versterking om daar op een goede manier tegen op te treden. Maar in de tussentijd deden de boeren gisteren dingen die volstrekt niet acceptabel waren."

Demonstreren is een grondrecht

In de buurt van het huis van de stikstofminister werd een politieauto vernield en de straat bezaaid met stro. Bij een blokkade op de snelweg werd met stenen en vuurwerk naar agenten gegooid en werden banden van politieauto's lekgestoken. In Kootwijkerbroek werden politieauto’s bewerkt met grote sloophamers. Voor zover bekend raakten geen agenten of andere hulpverleners gewond.

Volgens Woelders heeft één agent de taser ingezet, maar het is niet duidelijk waar dit is gebeurd. Pepperspray kon volgens de politiechef niet worden gebruikt, omdat dat ook andere agenten in de problemen zou brengen.

"Je probeert altijd in eerste instantie het gesprek", zegt politiechef Woelders. "Om zaken te voorkomen en in goede banen te leiden. Hard optreden is voor ons geen doel. Demonstreren mag, je boodschap overbrengen mag, dat is een grondrecht. Maar er zijn grenzen. Als de vorm van actie of het geweld zwaarder wordt, dan worden we als politie op een gegeven moment ook gedwongen om daar harder tegen op te treden."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Politie: andere actiegroepen proberen zich te mengen in boerenprotesten

Is er geen zwaarder geschut in te zetten om bijvoorbeeld trekkers van de weg af te krijgen? "Ons materieel is niet opgewassen tegen trekkers. We zijn daar nooit flexibel genoeg mee, we kunnen er niet snel mee verplaatsen", zegt vakbondsvoorzitter Groeneweg. En het leger om hulp vragen? "Nee, dan escaleert het alleen maar verder. De enigen die er wat aan kunnen doen zijn de boeren zelf. Ze moeten hun eigen boerenverstand bij elkaar rapen."

Zo de-escalerend mogelijk

Ook tijdens (verboden) coronademonstraties werd niet meteen actief opgetreden door de politie als er zich een grote menigte had verzameld, zegt Sanne Buisman, universitair docent strafrecht aan de Vrije Universiteit.

"De politie probeert zo de-escalerend mogelijk op te treden. Je mag niet over de snelweg rijden met een trekker, maar dat gebeurde de afgelopen dagen toch. Ieder heeft het recht op demonstratie, en dus gaat de politie proberen het in goede banen te leiden. De lastige vraag voor de politie is alleen: wanneer is de situatie dermate ernstig dat toch moet worden ingegrepen?"

De grens ligt bij strafbare feiten, legt Buisman uit. Je mag demonstreren, maar dat mag niet leiden tot strafbare feiten als vernielingen of bedreigingen. 

10 arrestaties en meer

Inmiddels is bekend geworden dat de politie Oost-Nederland tien mensen heeft aangehouden, vanwege openlijke geweldpleging, het blokkeren van de snelweg en voor poging tot doodslag. De arrestaties hebben niet te maken met de dreigende situatie bij het huis van de minister, maar met demonstraties op andere plekken.

Ook is een groot opsporingsteam aan de slag met videomateriaal en verwacht de politie meer arrestaties.

"Vandaag en de komende tijd staan wij paraat", waarschuwt politiechef Woelders. "Op acties die niet kunnen, zullen we reageren. Ik hoop echt dat na wat er allemaal is gebeurd, boeren zich dat realiseren. Om te voorkomen dat we in verharde situaties tegenover elkaar komen te staan." 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Wereldwijde aandacht voor protest Nederlandse boeren: 'Stikstofbom ontploft'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore