Kritisch rapport

Politie op de schop: 'Een Nederlandse variant van de FBI'

30 juni 2022 09:08 Aangepast: 30 juni 2022 09:28
Archieffoto van bewaking bij het hoofdkantoor van de Landelijke Eenheid in Driebergen. Beeld © ANP

Er moet een grote slagvaardige nationale opsporingseenheid komen, waarin ook geheime afdelingen als de undercoverpolitie zijn geïntegreerd. Dat is een van de conclusies van de commissie-Schneiders, die een crisis bij de Landelijke Eenheid moeten stoppen. Een 'Nederlandse variant van de FBI’ tegen georganiseerde misdaad, ondermijning, terrorisme en cybercrime.

De nieuwe nationale opsporingseenheid moet zich focussen op de nationale en internationale georganiseerde criminaliteit en een 'herkenbaar aanspreekpunt zijn voor internationale opsporingsdiensten', schrijft een commissie onder leiding van oud-burgemeester Bernt Schneiders in het rapport 'Ruimte voor slagvaardig politiewerk'. 

Het rapport, dat vanochtend is verschenen, is een eindadvies voor de al jaren in crisis verkerende Landelijke Eenheid van de politie. Schneiders adviseert de Landelijke Eenheid op te splitsen in een nationale opsporingseenheid en een eenheid operaties.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Rapport over crisis bij Landelijke Eenheid: bezem moet door politietop

Daarnaast moet de bezem door de organisatie: de cultuur moet veranderen, waardoor politiebazen van de oude stempel het veld moeten ruimen. "De leiderschapscultuur liep niet overal lekker", zegt Bernt Schneiders in een reactie aan RTL Nieuws.

Te veel hiërarchie

"Er werd te veel vanuit hiërarchie gewerkt. Leidinggevenden werden pas geaccepteerd als ze heel veel politie-ervaring hadden. Mensen van buiten met nieuwe inzichten kregen daardoor geen kans."

Die oproep tot een grote reorganisatie wordt door experts binnen en buiten de politie goed ontvangen. "Het heeft lang geduurd, maar nu lijkt er licht aan het eind van de tunnel te komen", zegt voorzitter van de Nederlandse Politiebond Jan Struijs, die de nieuwe opsporingseenheid qua opzet vergelijkt met de Amerikaanse opsporingsdienst FBI.

"Er wordt duidelijk gekozen voor ander beleid waar recherchewerk meer erkenning en internationale samenwerking topprioriteit krijgen."

Commissievoorzitter Bernt Schneiders. Commissievoorzitter Bernt Schneiders.

Crisis

Het rapport van de commissie-Schneiders heeft een dwingend karakter. Door een reeks van incidenten bij de Landelijke Eenheid stemde de Tweede Kamer in mei voor een motie die inhoudt dat de commissie-Schneiders erop gaat toezien dat de voorgestelde verbeteringen ook daadwerkelijk worden doorgevoerd. De Kamer hoopt dat daarmee een eind wordt gemaakt aan de jaren durende crisis binnen de Landelijke Eenheid.

Al bij de vorming van de Nationale Politie in 2013 ging het mis met de Landelijke Eenheid, concludeert Schneiders. De landelijk opererende politietak, waarin totaal verschillende specialistische diensten – variërend van de hondenbrigade tot een contraterrorismedienst - zijn ondergebracht, werd net als de regionale eenheden in een standaardmal geduwd die niet bleek te passen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Onderzoek naar rol OR-voorzitter politie na uitreizen jihadistische broer

'Zelfsturende eilandjes'

Bij tal van specialistische diensten ging het daardoor fout. Geheime diensten die snel een speciale nachtkijker, afluisterapparatuur of een snelle auto nodig hadden, moesten tot hun frustratie formulieren invullen om vervolgens met standaardapparatuur te worden afgescheept.

Maar ook organisatorisch liep het scheef. Diensten werden 'zelfsturende eilandjes' die soms volledig langs elkaar heen werkten en operaties in gevaar brachten.

Grote problemen waren er binnen de afdeling intelligence, waar gewerkt wordt met rammelende computersystemen en waar de werksfeer was verpest door vriendjespolitiek en discriminatie. Dat zorgde ervoor dat operaties in gevaar kwamen en de internationale reputatie van de politie een deuk opliep. Bij de contraterrorismedienst CTER noemden medewerkers de onderbezetting onverantwoord.

Suïcides

De grootste drama's voltrokken zich binnen de Dienst Specialistische Operaties, waar binnen 2,5 jaar tijd drie medewerkers zelfmoord pleegden. Alle drie hadden ze aangegeven dat hun problemen voor een deel werkgerelateerd waren.

De manier waarop de zelfdodingen werden afgehandeld, waren voor de Tweede Kamer aanleiding om de politietop onder curatele te stellen.

Successen waren er de afgelopen jaren ook binnen de Landelijke Eenheid. De Landelijke Recherche kraakte versleutelde communicatiediensten voor criminelen. Daardoor kon de politie soms live meelezen met de grootste drugsbazen in binnen- en buitenland.

Het leidde tot een ongekende golf arrestaties van kopstukken als Ridouan Taghi, Piet Costa en Piet W.. Het opsporen met hightechmiddelen is de toekomst, concludeert ook de commissie-Schneiders, die aanbeveelt dat de politie daarvoor een groot datacentrum opricht.  

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Politiechefs overgeplaatst na zelfmoord agent Landelijke Eenheid

De nieuwe opsporingseenheid moet niet worden verward met een inmiddels mislukte poging om een Multi Interdisciplinair Interventieteam op te richten. Na de moord op advocaat Derk Wiersum trok de vorige justitieminister Grapperhaus 100 miljoen euro uit om een dienst te bouwen die naast de politie zou opereren.

Ook het MIT werd eerder een 'FBI-achtige' eenheid genoemd. In de praktijk had het team veel opstarttijd nodig en lukte het niet om onderzoeken tot een goed einde te brengen.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore