Zondaginterview

Janouk had een geheim, en nu mag iedereen dat weten: ze is kaal

19 juni 2022 08:41 Aangepast: 20 juni 2022 09:51
Janouk was 16 toen ze haar haren begon te verliezen. Beeld © Josephine Drehmanns

Iedereen mag nu het geheim weten waar Janouk (30) sinds haar tienertijd mee rondliep. Ze is kaal, en gaat nu soms zonder pruik door het leven. "Ik had een muurtje opgetrokken, en dat breek ik nu af. Dit is wie ik ben."

Op 14 mei dit jaar, op een ogenschijnlijk normale, druilerige dinsdag, doet de 30-jarige Janouk Roekevisch iets wat ze nooit eerder had gedurfd. 

Ze liet haar haren thuis en verscheen kaal in het openbaar, op een evenement in het bijzijn van 350 (!) collega's, klanten en vakgenoten uit de branche waarin ze werkt.   

Dat behoeft uitleg. "Héb je even", zegt ze met een grijns. Het begon bijna veertien jaar geleden, in het bed van haar toenmalige vriendje in Deventer, waar ze opgroeide. 16 was ze, ze werd wakker, stond op, en zag een hele pluk van haar bruine, lange hoofdharen op de matras liggen. Ze schrok. Hoe kán dat? Wat is hier aan de hand? Een paar maanden later kreeg ze, nadat er nog meer haarplukken van haar hoofd waren gevallen, in het ziekenhuis een antwoord – een antwoord dat ze eigenlijk niet had willen horen, 'maar ja, daar houdt het leven geen rekening mee, hè'.

Janouk met een haarwerk op. Janouk met een haarwerk op.

Janouk lijdt aan alopecia, een ziekte waarbij het immuunsysteem lichaamseigen cellen als vreemde cellen aanziet, deze aanvalt en vervolgens vernietigt. Met haarverlies tot gevolg. Sommige patiënten worden deels kaal, bijvoorbeeld alleen op het hoofd, Janouk kreeg de 'full package deal', ze zegt het met een ironisch toontje. Ze verloor niet alleen het haar op haar hoofd, maar ook haar wimpers, wenkbrauwen en de haren op de rest van haar lichaam. 

Ze steekt haar arm naar voren. "Hier, voel maar. Ik ben zo zacht als een pasgeboren baby."

Inderdaad. Zacht voelt het. En glad. 

Zo lelijk

"Ik heb me zo, zó lelijk gevoeld", zegt Janouk. "Ik ben opgegroeid met het idee dat uiterlijk belangrijk was, ik was altijd ook bezig met afvallen, en toen ik kaal werd, zat ik nog in de puberteit. Mijn vriendinnen en ik waren bezig met make-up, opdoffen voor het uitgaan, experimenten met kleding, de H&M leegkopen, dat soort dingen. Kaalheid? Dat paste er niet bij."

Ze kreeg medicatie, tot twee keer toe, om te kijken of de haaruitval stopte. Dat gebeurde, deels, waardoor Janouk op bepaalde plekken donshaartjes terugkreeg, en op andere plekken nog steeds lange slierten haar had die niet uitvielen. "Afschuwelijk. Ik weet nog dat mijn oma heeft zitten húílen toen ze het zag. Ze vond het zo erg voor me. Ik was zelf vooral heel boos. Waarom moest míj dit overkomen?"

Ze pakt haar laptop erbij. "Hier, op deze foto kun je het goed zien."

Een jonge, lachende Janouk met een vriendin op links, een drankje in haar hand, en inderdaad net boven haar voorhoofd donshaartjes. 

"Ik ben opgegroeid met een sterk schoonheidsideaal." "Ik ben opgegroeid met een sterk schoonheidsideaal."

"Het was onzekermakend. Elke pluk die ik verloor, wilde ik het liefst terug op mijn hoofd plakken. Hoewel mijn vriendinnen en familie lief voor me waren, en ook mijn vriendje van toen er geen probleem van maakte, wilde ik me het liefst verstoppen."

Maar dat was een onmogelijke optie: Janouk deed een commerciële studie, had een bijbaantje, een sociaal leven. "Dus toen begon ik mezelf te overschreeuwen. Heel veel uitgaan, de wildebras uithangen, feesten, door het leven razen. En dan overdags zo vermoeid zijn, dat je op willekeurige plekken in slaap viel, hè. Ik heb wat geraasd, ik heb veel vriendjes en dates gehad, ik was als een dolle op zoek naar liefde, bevestiging dat ik wél mooi was. En eigenlijk vond ik het nooit. Er zat een diepe onzekerheid in me, waar ik tegelijkertijd niet aan wilde denken."

Feestgedruis

Ze verloor zichzelf een beetje in het feestgedruis – net zoals ze zichzelf een beetje verloor toen ze 'alles op alles' zette om haar haar terug te krijgen. "Ik heb alles geprobeerd, zelfs alternatieve geneeswijzen. En die medicatie van het ziekenhuis, dat was echt troep. Het was slecht voor mijn lever, mijn nieren, daar waren de artsen eerlijk over, en ik kreeg er een pafferig gezicht van."

Ze stopte ermee rond haar zeventiende, overwoog haar hoofd kaal te scheren, durfde het niet, maar: het hoefde ook niet. Ze grijnst. "De alopecia deed voor mij het werk."

"Ik heb altijd bruin haar gehad, en het was altijd al wel dun." "Ik heb altijd bruin haar gehad, en het was altijd al wel dun."

Janouk schafte een haarwerk aan van echt mensenhaar, 'vakwerk', kost zo'n vier- tot vijfduizend euro, ze weet nog hoe schuldig ze zich voelde tegenover haar ouders, die het moesten betalen, want zij kon het niet betalen van haar baantje bij de supermarkt, en de zorgverzekering vergoedde slechts een paar honderd euro. "Echt belachelijk, het was voor mij een megabelangrijk hulpstuk; kaal durfde ik de straat niet op."

Ochtendroutine

Het haarwerk werd onderdeel van haar ochtendroutine: nepwimpers opplakken, wenkbrauwen tekenen, eyeliner onder haar ogen, boven haar ogen. "Ik was toen, in die jaren, onbewust, een schoonheidsideaal aan het nastreven. Ik wilde slank zijn, grote borsten hebben, flinke make-up op mijn ogen en lange haren hebben. Die druk legde ik mezelf op, maar ook de samenleving doet daar aan mee. Ik was continu onzeker of mensen het zagen dat mijn haar niet echt was, dat het scheef zat. Vreselijk."

"Als ik nu foto's terugkijk van mezelf, dan denk ik: je zag het echt niet, dat het nep was. Maar ik denk ook, als ik die foto's zie: Janouk, je zag eruit als een Ex on the beach-type. En zo bén ik helemaal niet. Mensen die me nu kaal zien, vertellen soms ook wel, schoorvoetend: 'Je zag er vroeger zo ontoegankelijk uit'."

Wat is het voor een ziekte? 

"Alopecia is een aandoening met erfelijke aspecten", legde Bettina Blaumeiser eerder aan RTL Nieuws uit. Zij is arts-onderzoeker die aan de Universiteit van Antwerpen op alopecia areata (de volledige naam van de ziekte) is gepromoveerd. "Maar het wordt ook door bijvoorbeeld stress, infecties, verkeerde voeding uitgelokt. Normaal gesproken zijn je haarwortels immuun voor ziektes en virussen van buitenaf, maar mensen met deze ziekte hebben dat geluk niet. Er komen ontstekingscellen rondom de haarwortels, en dan zeggen die haarwortels op een gegeven moment: het wordt me hier teveel."

De haarwortels gaan niet (meteen) kapot, maar wel wanneer mensen de ziekte jarenlang hebben. Die zijn blijvend kaal. "Maar er zijn ook mensen bij die na verloop van tijd weer haar krijgen. Al kan dat alsnog uitzonderlijk lang duren."

Toch duurde het lang – 'te lang' volgens Janouk – voor ze haar haarwerk af durfde te zetten en haar kaalheid durfde te omarmen. "Nog steeds zou ik het liefst haar hebben, als ik de keuze had. Maar nu is er acceptatie. En dat is vrij nieuw voor me." 

Het gebeurde mondjesmaat, mede mogelijk gemaakt door gesprekken met vrienden, de fijne relatie met haar vriend en ook, en vooral: therapie. "Daar ben ik gewoon open over, die schaamte ben ik wel voorbij, ik vind het nu belangrijker om oprecht en puur en echt te zijn."

Hechte band

Voordat ze haarloos naar dat grote IT-evenement durfde te gaan, waar 350 mensen rondliepen, had ze haar vuurdoop op het werk, en paar weken daarvóór. Janouk heeft een hechte band met haar collega's, zij hadden allemaal al weleens haar kale hoofd gezien. "Zo ben ik dan ook wel weer. Ik vertelde het niet op dates, maar ik gooide het wel open bij de mensen die me dierbaar waren. 'Wil je het zien?', en dan hup, dat haarwerk af."

Maar ze zette hem dan ook weer op, dat haarwerk. Op kantoor was de eerste dag dat ze uren achter elkaar, in het bijzijn van anderen, haar haren niet op had. "Ik had ze ook niet bij me. Ik wilde het helemaal ervaren. En zo had ik het ook afgesproken met mijn psycholoog. Ik had gezegd: 'Je moet me een opdracht geven, en een deadline, anders doe ik het niet'."

Goed, maar nog niet vrij

Die avond ging ze nog kaal naar de supermarkt, moest van haarzelf, om zichzelf uit te dagen. "Het voelde goed, maar wel naakt, nog niet helemaal vrij, ik was bang voor starende blikken. Maar die waren er niet echt."

Daarna zette ze nog wat 'nodige stappen', zoals: kaal de sportschool in, de plek waar ze vaak komt, met sportkleding én haar haarwerk op, want het haarwerk is van zo goede kwaliteit dat het niet warm, jeukerig of zweterig is. "Het is heel gek, maar ik had in mijn hoofd: in de sportschool draait het ook om uiterlijk, het is gek om daar zonder haar te lopen."

Maar ze kreeg het ene compliment na het andere. Althans: van de mannen. "Jeetje, Janouk, wat mooi", zei er eentje. En: "Wat vet."

"Ik wil aan iedereen laten zien: je mag zijn wie je bent." "Ik wil aan iedereen laten zien: je mag zijn wie je bent."

"De vrouwen waren gek genoeg terughoudender, misschien omdat die te veel nadenken over wat ze wel of niet kunnen zeggen? Ik weet het niet, maar ik weet wel dat ik naderhand via-via hoorde dat mensen het mooi vonden. En stoer. En beter dan met haarwerk."

Dat voelt Janouk nu ook zo. En al helemaal na 14 mei, die ogenschijnlijk doodgewone dinsdag, die voor haar een stukje richting vrijheid betekende. Van al die mensen op dat grote evenement, met 350 man, kende Janouk een kwart – en zij kenden haar enkel met haar. 

Zichtbaar

"Mijn directe collega's stonden op me te wachten, en ik ging met een andere collega, die in een rolstoel zit, naarbinnen. Het klinkt misschien gek, maar het feit dat zij ook 'anders dan de norm' was, gaf me de moed naar binnen te gaan. En het gaf me ook het besef: iedereen heeft wel wat, alleen bij de één is het meer zichtbaar dan bij de ander."

Ze was ergens een beetje bang dat mensen zouden denken dat ze ziek was – kale hoofden worden ook met kanker geassocieerd – al weet ze ook dat ze er verder gezond uitziet. "Het is juist ook belangrijk dat mensen inzien en weten dat een kaal hoofd niet meteen betekent dat je ziek bent. Het kan ook andere redenen hebben." 

"Ik was bang voor starende blikken, maar die blijven uit." "Ik was bang voor starende blikken, maar die blijven uit."

Niet geaccepteerd

Onlangs was er commotie rondom alopecia, toen Will Smith tijdens de uitreikingen van de Oscars een klap uitdeelde aan een komiek die een grap maakte over de ziekte. Jada, de vrouw van Smith, heeft de ziekte namelijk ook. 

Arts-onderzoeker Bettina Blaumeiser legde een dag na dat incident uit waar die reactie vandaan kwam. "De reactie van Will Smith is misschien niet goed, maar het weerspiegelt wel de wanhoop en frustratie van patiënten en hun familieleden. Kaalheid, en vooral bij vrouwen, is in onze maatschappij niet geaccepteerd. Je gaat er niet dood aan, maar het is psychisch heel zwaar. Haar laat zien wie we zijn, haar is een manier om ons uit te drukken, om mee te doen aan modetrends." 

"Zonder haarwerk voel ik me vrijer, maar soms draag ik hem nog wel." "Zonder haarwerk voel ik me vrijer, maar soms draag ik hem nog wel."

Dat is ook waarom ze haar verhaal vertelt, aan journalisten, maar ook op LinkedIn, aan iedereen die haar kent en die haar niet kent. Om te laten zien: dit ben ik, en ik heb alopecia – en dat ziet er zo uit. "Er waren in mijn tijd weinig voorbeelden van kale vrouwen tegen wie ik opkeek. En als ze er waren, dan waren ze niet van top tot teen kaal, zoals ik. Soms zie ik een vrouw met alopecia die bijvoorbeeld nog stoppeltjes op haar hoofd heeft, of dun haar, of donshaartjes in het gezicht en wimpers en wenkbrauwen. Ik ben dáár zelfs jaloers op. Ik moet zelfs mijn wenkbrauwen tatoeëren."

Ze grijnst. Dan: "Al heeft het ook voordelen hoor. Ja: ik hoef me nooit te scheren, niet onder mijn oksels, niet op mijn benen, niet bij mijn bikinilijn. En als ik weet dat ik over twee dagen een feestje heb, dan kan ik nu vast mijn haar goed doen: haarwerk wassen in de wasbak, föhnen, en alvast klaarleggen."

Waar ze zin in heeft

Want ze mag dan nu wel kaal door het leven durven, ze wil af en toe ook gewoon haar haarwerk  dragen – ze heeft nu een blond exemplaar. "Ik wil gewoon doen waar ik zin in heb op dat moment, en soms vraagt een outfit om haar, maar soms juist niet. Het gaat erom dat ik het niet meer doe vanuit onzekerheid, of omdat ik denk dat de samenleving het van me verlangt, met al z'n irritante filters op Instagram en TikTok, maar dat ik het zélf wil."

"Waarom heb je dit niet eerder gedaan, vroeg iedereen me." "Waarom heb je dit niet eerder gedaan, vroeg iedereen me."

Wil ze trouwens nog wel iets over kwijt, over de sociale media: "Die verzieken ons schoonheidsideaal. Met één druk op de knop ben je slanker, langer, is je huid egaler en zijn je ogen uitgesprokener. Ik vind dat best verknipt. Ik word ook echt woest als iemand een heftig filter over mijn gezicht doet. Ik wil dat niet. Het moet echt zijn."

"Nu denk ik: laat mij die inspiratie maar zijn voor andere jongeren die worstelen met deze ziekte, of met iets anders dat hun zelfbeeld negatief beïnvloedt. Want echt: sinds ik kaal door het leven durf te gaan, voel ik me zoveel vrijer. Lichter. Alsof ik me makkelijker voortbeweeg. Iedereen zegt ook tegen me: 'Jeetje, wat mooi, waarom heb je dit niet eerder gedaan?'"

Geen antwoord

Het is een vraag waar Janouk geen eenduidig antwoord op heeft. Maar het heeft ook niet zo veel zin om daar nog bij stil te staan. Het gaat erom dat ze het nu durft, en zich er goed bij voelt – en er nog grappen over kan maken ook. "Ik was van de week op kraamvisite, en toen ik die baby vast had, zei ik meteen: 'Gelukkig heeft-ie al meer haar dan ik'. Ja. Dat moet kunnen, toch?"

Ze wrijft even over haar kale hoofd. Een egaal, glad stuk huid, zonder haar, hoe langer je ernaar kijkt, hoe minder het opvalt, hoe normaler het wordt. 

Zondaginterview

Elke zondag publiceren we een interview in tekst en foto's van iemand die iets bijzonders doet of heeft meegemaakt. Dat kan een ingrijpende gebeurtenis zijn waar hij of zij bewonderenswaardig mee omgaat. De zondaginterviews hebben gemeen dat het verhaal van grote invloed is op het leven van de geïnterviewde.

Ben of ken jij iemand die geschikt zou zijn voor een zondaginterview? Laat het ons weten via dit mailadres: zondaginterview@rtl.nl

Lees hier de eerdere zondaginterviews.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore