'Ontzettende domper'

Nieuwe uithalerswet geen succes voor OM: verdachten op vrije voeten

10 juni 2022 14:38 Aangepast: 10 juni 2022 14:39
Een politieactie in de haven van Rotterdam nadat er een verdacht persoon was gezien (7 maart 2021). Beeld © ANP

Verdachte personen die op het Haventerrein in Rotterdam worden aangehouden, worden niet langer automatisch vastgezet in afwachting van hun zaak. Andere zaken met verdachte uithalers zijn voorlopig aangehouden en verdachten zijn vrijgelaten. Dat laten het Openbaar Ministerie (OM) en advocaten weten aan RTL Nieuws.

De reden hiervoor is de tegenvaller die het OM te verwerken kreeg bij het gerechtshof in Den Haag. Hoewel er sinds januari een nieuwe wet van kracht is, de zogenoemde 'uithalerswet', kregen de eerste verdachten in hoger beroep aanmerkelijk lagere straffen dan het OM had geëist. "Een ontzettende domper", laat het OM Rotterdam weten.

Werkstraf voldoende

Waar het OM in één geval zelfs een gevangenisstraf van 17 maanden had geëist, oordeelde het hof dat een werkstraf in combinatie met een voorwaardelijke gevangenisstraf voldoende is. Voor het Haagse hof speelt mee dat het hier om zogenoemde 'first offenders' gaat, waarbij ook niet onomstotelijk is vast komen te staan dat ze in het havengebied waren om drugs uit containers te halen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zelfs 14-jarigen smokkelen coke uit de haven: 'Beloning van 30.000 euro'

Het grote verschil tussen strafeis en uitgesproken straf dwingt het Openbaar Ministerie nu om goed te kijken naar zijn werkwijze, zegt een woordvoerder van het OM Rotterdam: "Veel zaken met verdachte uithalers zijn nu aangehouden. Afgelopen dinsdag hadden wij een paar zaken staan, maar die zijn aangehouden nadat de officier van justitie de rechter had gewezen op het arrest. De verdachten zijn vrijgelaten in afwachting van hun zaak."

Vrijgelaten

Dat geldt ook voor een cliënt van advocaat Winston De Brouwer. Zijn zaak stond gepland voor 9 juni maar de dagvaarding werd ingetrokken en zijn cliënt is in afwachting daarvan vrijgelaten. De Brouwer is blij met het oordeel van het hof: "Ik heb toen in eerste instantie bij de Rotterdamse rechtbank ook het verweer gevoerd dat de straf buitenproportioneel was. Zeker voor iemand die, in ons geval, voor het eerst hiervoor is opgepakt."

"Ik vond het opvallend dat het OM zoveel lawaai maakte bij de introductie van deze wet en de wet aandroeg als dé oplossing voor deze problematiek in de haven. Het OM verloor hierbij de wet en de wijze van totstandkoming ervan uit het oog."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Vorig jaar 70.000 kilo cocaïne onderschept in Rotterdamse haven

Bredere aanpak

Maar het Openbaar Ministerie bestrijdt dit: "De nieuwe uithalerswet is een van de instrumenten om de georganiseerde misdaad in de Rotterdamse haven aan te pakken. En dat doen wij niet alleen met het strafrecht, maar het vraagt om een veel bredere aanpak. Georganiseerde misdaad pak je ook georganiseerd aan, waarbij we iedereen nodig hebben."

De uitspraak van het hof heeft ook gevolgen voor de werkwijze van de politie in de haven van Rotterdam. Waar verdachten sinds de komst van de nieuwe uithalerswet konden worden gearresteerd en vastgezet in afwachting van een proces, is dat voorlopig van de baan.

"Het is niet zo dat uithalers nu vogelvrij op het haventerrein zijn", zegt de woordvoerder van het OM. "Ze worden nog steeds aangehouden, maar als het een 'first offender' betreft mogen ze in vrijheid hun proces afwachten. Recidivisten worden gewoon vastgezet. Een verdere uitwerking hoe we hiermee omgaan volgt nog. Er zit gewoon veel licht tussen wat wij eisen, bijvoorbeeld 17 maanden, en wat het hof geeft: een taakstraf."

'Niet ongebruikelijk bij nieuwe wet'

Vooralsnog is de nieuwe uithalerswet voor het Openbaar Ministerie dus geen succes. Maar volgens strafrechtdeskundigen is dat niet helemaal ongebruikelijk bij een nieuwe wet: "Bij een nieuwe strafbaarstelling krijg je heel vaak dit soort taferelen. Het is logisch ook dat het aan beide kanten een beetje wennen is. Nu weet het OM ook dat het een volgende keer meer in het dossier moet stoppen om zijn zin te krijgen", zegt hoogleraar strafrecht Joost Nan.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Uithalers teisteren Rotterdamse haven om drugs uit containers te halen

Daarnaast dient de uithalerswet volgens Nan mogelijk ook een ander doel: "Deze wet is er ook om te zorgen dat je via de uithaler verder de organisatie in kunt kijken. Stel, je ziet iemand die potentieel drugs gaat uithalen in de haven, maar die heeft nog niks gedaan, dan kun je als OM in het licht van dit artikel nu ook besluiten mensen nader te onderzoeken. Door hen bijvoorbeeld onder de tap te plaatsen om zo hoger in de organisatie te komen."

Eind juni volgt een nieuwe themazitting rond uithalers waarin het OM de juridische implicaties van het arrest van het hof gaan volgen. En op basis daarvan zal het Openbaar Ministerie zijn verdere strategie bepalen.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore