Provincies toezicht laten houden

Extra druk op gemeentes voor opvang asielzoekers: 'Vrijblijvendheid is voorbij'

25 mei 2022 14:54 Aangepast: 25 mei 2022 22:34
Luchtfoto van het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel. Beeld © ANP

Het kabinet voert de druk op bij gemeentes om te zorgen voor extra opvanglocaties voor asielzoekers. Provincies krijgen de taak erop toe te zien dat gemeenten genoeg mensen met een verblijfsstatus huisvesten. Dat hebben minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting) en staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) aangekondigd.

Nederland heeft al tijden een gebrek aan ruimtes om asielzoekers op te vangen. Dat komt deels doordat asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben, de zogenoemde statushouders, in de verschillende asielzoekerscentra blijven zitten terwijl ze recht op een woning hebben. Gemeenten doen namelijk veel te weinig om deze mensen met een verblijfsvergunning op te vangen.

Verder wil het kabinet via de wet regelen dat gemeenten verplicht worden opvanglocaties voor vluchtelingen aan te bieden. Maar 'die wet duurt nog wel een tijd', zegt Van der Burg. Op zijn vroegst is de wet eind dit jaar van kracht. 

Provincies toezicht laten houden

Ook wil het kabinet dat provincies scherper toezicht op gemeenten houden zodat gemeenten meer statushouders een plek geven en ook locaties voor een asielzoekerscentrum beschikbaar stellen. In het uiterste geval kan de provincie de taak van de gemeente zelfs overnemen, bijvoorbeeld door op kosten van de weigerachtige gemeente hotelkamers te regelen voor vluchtelingen, maar De Jonge denkt niet dat dat nodig is.

Intussen zal ook haast worden gemaakt met het huisvesten van asielzoekers in gebouwen waar het Rijk eigenaar van is. Volgens minister De Jonge is 'de tijd van vrijblijvendheid voorbij'. Van der Burg laat weten dat nu 24 panden eventueel snel beschikbaar kunnen worden gemaakt.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Twee derde van de gemeenten verzaakt tot nu toe bij huisvesten statushouders

'Als het niet lukt, duwen we door'

Gebruikelijk is dat een gemeente eerst akkoord gaat met de huisvesting van asielzoekers in dit soort panden, maar volgens Van der Burg is dat niet verplicht.

De Jonge: "Netjes is dat je met gemeenten een akkoord sluit, maar als dat niet lukt, duwen we door."

Volgens de bewindsman zijn er ook gebouwen die in het bezit zijn van het Centraal Opvangorgaan Asielzoekers die nu leeg staan omdat gemeenten niet willen dat er asielzoekers in worden gehuisvest. Ook die gebouwen zullen zonder akkoord met de gemeente gevuld worden met vluchtelingen.

'Juridische dwang heeft een risico'

Dat gemeenten 'overruled' kunnen worden door de provincie om leegstaande rijksgebouwen voor asielzoekers beschikbaar te stellen, is een risico, erkent ook staatssecretaris Van der Burg. Dit kan ten koste gaan van het draagvlak in een gemeente waar dit gebeurt.

Politiek verslaggever Floor Bremer: "Dat is wat het kabinet natuurlijk probeert te voorkomen: want met het overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel, en een tekort aan plekken in de reguliere asielzoekerscentra, hebben ze elke plek nodig voor vluchtelingen die beschikbaar is. Het helpt dan niet mee als het draagvlak in gemeenten voor deze opvang afneemt. Dat is het risico van deze 'juridische dwang' waarvan het kabinet nu gebruik gaat maken."

Van der Burg: "Het klopt dat dit niet goed is voor het draagvlak om gemeenten te dwingen panden van het rijksvastgoed te gebruiken voor asielopvang, daarom zetten we ook maximaal in op vrijwilligheid. Maar er is ook geen draagvlak in Nederland om mensen op straat te laten slapen."

Intussen blijven de problemen zich opstapelen in het aanmeldcentrum in Ter Apel, waar zich dagelijks nieuwe asielzoekers melden. Om te voorkomen dat asielzoekers buiten moeten slapen, zoals recent dreigde te gebeuren, wil het kabinet dat mensen van wie zeker is dat hun asielaanvraag zal worden behandeld, snel doorstromen. Dinsdagnacht nog, moesten 32 mensen de nacht doorbrengen op stoelen in de wachtruimte van het aanmeldcentrum.

Van der Burg wil uiteindelijk naast Ter Apel ook nog drie andere aanmeldcentra. "Met één gemeente zijn we nu concreet in gesprek.”

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore