Hardnekkig misverstand

Complotboek autisme uit de schappen: 'Alsof ik hier niet welkom ben'

03 mei 2022 14:43 Aangepast: 04 mei 2022 18:02
Beeld ter illustratie Beeld © ANP

"Alsof er een heel groot verkeersbord hing: je bent niet welkom hier." Zo voelde Elijah Delsink zich toen hij afgelopen weekend het boek 'Stop de autisme epidemie' tegenkwam bij EkoPlaza. In het boek wordt een verband gelegd tussen vaccineren en autisme, een hardnekkig misverstand waarvoor wetenschappelijk bewijs ontbreekt. Ook Bol.com, Bruna en Etos bieden of boden het te koop aan.

Delsink, zelf geboren met autisme, kwam de titel zaterdag tegen in de boekensectie van een filiaal in Amsterdam. De provocerende titel in groene letters sprong hem vrijwel direct in het oog, Delsink bladerde er even doorheen en schrok van de inhoud. "Het lag er open en bloot, alsof de supermarkt wilde zeggen: wij geloven dat autisme stopt als vaccineren stopt. Het voelde alsof autisten er niet welkom zijn."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Ja, er zijn ook vrouwen met autisme: 'Nee, we zijn geen robots'

'Stop de autisme epidemie' is geschreven door de Amerikaanse antivaxer J.B. Handley, vader van een kind met autisme. In zijn boek concludeert hij dat autisme wordt veroorzaakt door vaccins. Wetenschappelijk bewijs daarvoor ontbreekt – vaak wordt verwezen naar een frauduleus onderzoek van de Engelse arts Andrew Wakefield. Dat veelbesproken onderzoek werd kort na publicatie in 1998 teruggetrokken en nog talloze malen overgedaan, steeds met een andere uitkomst. Later bleek dat Wakefield de onderzoeksuitkomsten had gemanipuleerd voor geldelijk gewin.

Ook de voornoemde auteur verdient zijn geld met desinformatie. Hij schreef twee boeken over autisme en geeft voorlichting. Ten overstaan van toehoorders noemde hij Wakefield eens 'Nelson Mandela en Jezus Christus in één'.

Alternatieve geneeskunde

Pijnlijk, noemt professor immunologie Marc Veldhoen van de Universiteit Lissabon de boodschap van het boek. "Als ouder wil je niet dat je kind anders is dan anderen. Vanuit dat perspectief kan ik begrijpen dat de auteur op zoek is gegaan naar antwoorden, maar de wetenschap heeft nog geen sluitend antwoord. We weten dat autisme genetisch is, we weten dat omgevingsfactoren een rol spelen én we weten wat goed werkt: structuur en geduld. De alternatieve geneeskunde zegt die antwoorden wel te hebben. Dat heeft op twee manieren invloed", zegt Veldhoen. "Ouders laten hun kind niet vaccineren en ouders van een kind met autisme kunnen de indruk krijgen dat ze iets verkeerd hebben gedaan."

Via het Twitteraccount van een vriend deelde Delsink bovenstaande foto van zijn vondst bij EkoPlaza. De supermarkt laat weten erg geschrokken te zijn. Normaal gesproken worden titels altijd op inhoud beoordeeld, laat een woordvoerster weten. "Deze is ertussendoor geglipt, vermoedelijk omdat het afkomstig is uit een opgekochte restpartij. Wij hebben het boek direct uit de schappen gehaald en willen graag onze uitgebreide excuses aanbieden voor iedereen die zich aangevallen, gekwetst of niet welkom heeft gevoeld."

EkoPlaza is niet de enige landelijke winkelketen die het boek verkoopt, niet allemaal halen ze het boek uit de verkoop. Etos doet dat wel. "Dit boek werd bij één winkel online verkocht", laat een woordvoerder weten. Inmiddels is het uit de webshop weggehaald.

Waarschuwingslabel

Ook Bol.com heeft het boek van de website verwijderd. "Wij bieden miljoenen boeken aan en kunnen die niet allemaal op inhoud beoordelen. Als we signalen krijgen dat een boek bijvoorbeeld discriminerende of haatdragende inhoud bevat, wordt dat aan de hand van een checklist beoordeeld door een speciaal team. Zij kunnen bepalen om het boek uit de handel te nemen of te voorzien van een waarschuwingslabel, zoals we bijvoorbeeld vaker doen met antivaccinatieboeken."

In dit geval gaat Bol.com 'op korte termijn' in gesprek met deskundigen op het gebied van autisme. Mogelijk keert het boek nadien weer terug, al dan niet met een waarschuwingslabel, zegt de woordvoerster.

Audax, het bedrijf achter Bruna, laat weten de verkoop niet te zullen staken. "Pluriformiteit in aanbod van lectuur is cruciaal voor een samenleving", zegt het bedrijf. "Dat geldt eveneens voor het belang van autonoom kunnen vergaren van kennis."

Onderdeel persoonlijkheid

Bruna laat weten dat het mogelijk titels heeft 'die een controversiële inhoud kunnen bevatten of om andere redenen als controversieel worden beschouwd'. "Het is aan onze klanten om zich een mening te vormen over de inhoud van aangeboden titels of hun auteurs."

Professor Veldhoen is persoonlijk niet tegen de verkoop van het boek, maar zou die het liefst vergezeld zien gaan van een disclaimer. "Autisme is geen ziekte", benadrukt hij. "Er zijn geen medicijnen en behandelingen voor, omdat behandelen niet nódig is. Het is onderdeel van je persoonlijkheid die invloed heeft op de manier waarop je informatie verwerkt. Vaak kost dat iets meer tijd en daar is niets mis mee. Als wetenschapper ken ik verschillende uitstekende collega's die ergens in het spectrum zitten."

Reactie Vereniging Autisme

De Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) neemt afstand van de zogenaamde relatie tussen autisme en vaccinaties. "De mythe dat vaccinaties invloed zouden hebben op het ontstaan van autisme, sterft maar niet uit. De beweringen van de voormalige Britse arts Andrew Wakefield zijn al vele malen op wetenschappelijk niveau weerlegd", zegt een woordvoerder van de vereniging.

"Inmiddels is er zoveel onderzoek gedaan naar de oorzaak van autisme, dat met grote zekerheid kan worden gesteld dat autisme niet wordt veroorzaakt door vaccinaties. Autisme is het gevolg van een aangeboren afwijking in de hersenen. Het is geen ziekte, of iets wat op latere leeftijd kan ontstaan als gevolg van externe factoren. Wij zijn dan ook blij dat EkoPlaza en Bol.com dit boek uit de handel hebben gehaald."

Bekijk ook: Autisme, schadelijke stoffen? Feiten en fabels over vaccineren

Er bestaan nog veel fabels over vaccineren, sommige zelfs ondersteund door 'wetenschappelijk onderzoek'.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore