Ga naar de inhoud
Irina hielp in Polen

Hoogzwanger en op de vlucht: 'Je ziet de stress in hun ogen'

Magda en Irina / Een Oekraïense vrouw met baby stapt in de trein naar Polen (archieffoto) Beeld © Eigen foto / ANP

Een kind op de wereld zetten is in een veilig land al een zware prestatie, maar wat als je tijdens je zwangerschap moet vluchten omdat er oorlog uitbreekt in je land? Bij de grens met Polen worden honderdduizenden vluchtelingen opgevangen uit Oekraïne, onder wie zwangere vrouwen. "Je ziet de stress in hun ogen, de spanning op hun gezicht. Dat grijpt je wel aan."

Dat vertelt de Nederlandse Irina Cooman aan RTL Nieuws. Zij is verloskundige en manager bij de opleiding Vroedkunde aan de Thomas More Hogeschool in Turnhout. Ze voelde zich machteloos bij het zien van de afschuwelijke beelden uit Oekraïne en besloot samen met haar Poolse medeverloskundige Magda Stankiewicz in actie te komen.

Verloskundige
Lees ook:
Verloskundige Irina gaat zwangere Oekraïners helpen in Polen

Ze startten het initiatief 'Verloskundigen voor verloskundigen in Oekraïne' en zamelden spullen en geld in om gevluchte Oekraïense vrouwen te helpen. Eind vorige week vertrokken ze naar de Poolse grens met Oekraïne, om daar lokale verloskundigen te ondersteunen en de verzamelde hulpgoederen uit te delen.

'Ineens ben je alles kwijt'

"Na aankomst gingen we vrijwel meteen naar het Centraal Station van Warschau, waar de vluchtelingen werden opgevangen en vrijwilligers zich kunnen aanmelden. Dat hebben we meteen gedaan. We zagen heel veel vrouwen, kinderen, oudere echtparen. Met een paar tassen als bagage hadden ze hun thuisland verlaten."

Heftig en indrukwekkend om te zien, vertelt Irina. "Wat me heel erg raakte is dat deze vrouwen thuis waarschijnlijk ook gewoon een goede baan, een mooi huis en een fijn leven hadden. Maar zodra ze hier de grens over gaan, zijn ze vluchteling. Van het een op het andere moment ben je alles kwijt en sta je met je kind in de rij voor hulp en eten. Het is moeilijk voor te stellen hoe dat is."

Kraamafdeling

Irina en Magda hebben tijdens hun bezoek aan Warschau een rondleiding gekregen op de kraamafdeling van het ziekenhuis, waar nu dagelijks 4 tot 6 Oekraïense vrouwen bevallen van een baby. "Dat zijn er zo'n 20 procent meer dan wat het ziekenhuis gewend is, dus ze hebben het erg druk. Het is nu zo geregeld dat de vrouwen na de bevalling nog twee dagen in het ziekenhuis mogen blijven, daarna worden ze weer ergens anders opgevangen."

Daar maakt ze zich zorgen over. "In Nederland krijg je nog acht dagen kraamhulp en worden moeder en baby geholpen en gemonitord. Deze vrouwen worden twee dagen na de bevalling overgeplaatst, en we hebben nu geen zicht op waar ze naartoe gaan."

Terwijl ondersteuning en begeleiding rond de bevalling juist in deze situatie heel belangrijk is. "We weten dat langdurige stress tijdens de zwangerschap nadelig is, maar ook na de bevalling is voldoende rust belangrijk. Aan de ene kant voor het herstel van de moeder, maar ook voor het hechtingsproces en het geven van borstvoeding is stress niet goed."

Omdat de Oekraïense mannen mee moeten vechten tegen de Russen en hun land niet mogen verlaten, bevallen de vrouwen zonder dat de vader van het kind in de buurt is. "In Nederland leggen we de baby na de bevalling altijd bij de vader op de borst, om te zorgen voor huid-op-huid-contact. Dat zorgt voor een betere hechting tussen vader en kind. Maar dat kan nu natuurlijk niet."

Geen rust of privacy

Hoewel in het opvangcentrum pogingen gedaan worden om moeders te helpen, zijn de omstandigheden verre van ideaal, vertelt Irina. "Er is een plek waar borstvoeding gegeven kan worden, maar dat is een grote ruimte waar je met veel vrouwen bij elkaar zit. Dus er is geen rust of privacy."

Irina en Magda hebben in de paar dagen dat ze in het opvangcentrum waren, geprobeerd te helpen. "We hebben eten uitgedeeld, en voorraden mee aangevuld."

Navelstreng

En met de spullen die ze hadden ingezameld, hebben de twee samen met lokale hulpverleners speciale bevalpakketten samengesteld die de grens overgebracht zijn naar Oekraïene. Daar worden ze uitgedeeld aan vrouwen die op het punt staan te bevallen.

"Normaal gesproken bevalt 80 procent van de Oekraïense vrouwen in het ziekenhuis, maar de kans is groot dat ze daar niet terechtkunnen. Daarom hebben wij hulppakketten gemaakt voor als ze op een niet steriele plek, zoals een schuilkelder moeten bevallen."

Twix

In de pakketten zitten onder andere een warmtedeken, een klem en schaar voor de navelstreng, steriele doeken, kraamverband, borstvoedingspads en een Twix of Mars. "Dat laatste om ervoor te zorgen dat de moeder extra energie heeft tijdens de bevalling."

De eerste 442 pakketten zijn bezorgd bij de aanstaande moeders in Oekraïne, zoals bij deze vrouw uit Czarnobai, een stad zo'n 200 kilometer ten zuidoosten van Kiev:

Borstvoeding in oorlogstijd

Aankomende zaterdag worden er nog 200 bevallingspakketten naar Oekraïne gebracht. Irina en Magda zijn eergisteren weer thuisgekomen, maar hun missie is niet ten einde. "In de paar dagen dat we er waren, hebben we vooral  gezien dat er nog heel veel hulp en goederen nodig zijn."

Maar ook hun kennis en ervaring als verloskundigen gaan ze inzetten. "Want voor vrouwen die op de vlucht zijn met hun kindje is borstvoeding de makkelijkste manier om je kind te voeden. Want het is steriel en als je onderweg bent, heb je niet altijd een magnetron in de buurt."

Maar tegelijkertijd kan stress er voor zorgen dat de borstvoeding stokt. "Samen met de lokale organisatie Well Born gaan we daarom voorlichtingsbijeenkomsten over borstvoeding organiseren in Warschau, maar ook in andere Poolse steden waar jonge moeders worden opgevangen."   

Magda zal eind deze week al weer terugvliegen naar Polen, Irina gaat de week erna weer terug naar de opvangplekken om de Oekraïense vrouwen te helpen.

Bekijk ook: Angst en (wan)hoop bij zwangere vrouwen na bombardement kraamkliniek

02:39
Beelden van de kraamkliniek in Marioepol die in maart werd gebombardeerd door de Russen, gingen de hele wereld over. Meerdere hoogzwangere vrouwen zijn opgevangen in een ander ziekenhuis. (Let op: schokkende beelden)