Zondaginterview

Elske vond haar liefde in Grieks vluchtelingenkamp: 'Rami negeerde mij eerst'

24 april 2022 08:29 Aangepast: 25 april 2022 08:09
Elske uit Amsterdam en haar Syrische vriend Rami. Beeld © Eigen foto

Ze legden allebei duizenden kilometers af om in een Grieks vluchtelingenkamp terecht te komen. De Nederlandse Elske ging er op de fiets heen om vrijwilligerswerk te doen, Rami vluchtte voor oorlog. En toen vond de liefde haar weg. Uiteindelijk dan. "Hij durfde me niet te vertrouwen."

Elske (32) en Rami (29) wonen samen in Amsterdam. Op de eerste verdieping van een rijtjeshuis, bóven Elskes nicht en haar twee dochters. Een kleine ruimte met een keukentje erin. 

Rami vraagt: "Wil je Arabische of Nederlandse koffie?" Elske kiest voor het eerste en begint te vertellen over hun liefdesverhaal.

Eigen land verlaten

Tot 2012 had Rami een goed leven in Damascus, in Syrië. Hij werkte als automonteur, had een eigen huis. In dat jaar, een jaar na het begin van de Syrische burgeroorlog, moest Rami in militaire dienst.

Maar hij wilde niet meedoen aan de oorlog, hij ontvluchtte de dienstplicht. "Ik wilde geen bloed aan mijn handen hebben", legt hij uit. Rami dook onder in zijn oma's huis in At-Tall, een stadje net buiten Damascus.

Het was allesbehalve veilig in 2012 in Damascus. Het was allesbehalve veilig in 2012 in Damascus.

Maar dat kwam hem duur te staan: hij werd na een jaar opgepakt en in de gevangenis gegooid. "De gevangenis zat bomvol. Je kon daar je benen niet strekken. We moesten staand slapen."

Weer een jaar later werd hij alsnog het leger in gestuurd. Maar hij wist weg te komen tijdens een verlof en dook drie jaar onder, opnieuw in At-Tall, dat inmiddels niet meer onder controle van de overheid was. In 2017 kon hij de stad verlaten en ging hij naar het noorden van Syrië. "Ga weg, zei mijn moeder aan de telefoon toen ik in het noorden aankwam." Het was nergens meer veilig.

Geen nationaliteit

Rami wilde het land niet verlaten, hij had daar alles waar hij gehecht aan was. Toch luisterde hij uiteindelijk. Hij ging de grens over, naar Turkije.

Omdat zijn familie Syrisch-Palestijns is, kon hij daar geen verblijfsvergunning krijgen. "Ik ben staatloos. Ik heb officieel geen nationaliteit."

Rami en Elske repareren een fiets bij 'Habibi Works'. Rami en Elske repareren een fiets bij 'Habibi Works'.

Hij werkte in Istanbul als kledingmaker en automonteur. "Zes dagen per week, twaalf uur per dag. Maar ik kreeg minder betaald dan ik nodig had om mijn vaste lasten te betalen. Lotgenoten in Turkije vertelden dat Griekenland een paradijs is. Daar kun je werken en een goed leven leiden, zeiden ze." 

Op de fiets naar Griekenland

Elske had in dat jaar haar master afgerond. "Ik had nog geen zin in werken van 9 tot 5. Ik wilde graag op reis." Ze besloot naar Griekenland te gaan. Op de fiets.

Maar ze wilde niet doelloos reizen. In die tijd was er veel nieuws over de vluchtelingensituatie. "Ik wilde zien wat aan de grenzen van Europa gebeurde en daar iets aan doen. Natuurlijk had ik niet de illusie dat ik het vluchtelingenprobleem zou kunnen oplossen. Maar ik wilde een steentje bijdragen."

Via via kreeg Elske werk bij Habibi Works in het vluchtelingenkamp Katsikas. De organisatie biedt werkruimtes voor vluchtelingen om hun eigen spullen te maken. 

De vluchtelingencrisis

Door de gewelddadige conflicten in Syrië, Irak en Afghanistan was er in 2015 een enorme vluchtelingenstroom via Turkije en Griekenland naar Europa. Vanwege die vluchtelingencrisis hebben de lidstaten van de Europese Unie een deal met Turkije gesloten. Turkije zou zijn grenzen met Europa strenger bewaken om de vluchtelingen tegen te houden.

Degenen die toch via Turkije in Griekenland aankomen, worden teruggestuurd. De vluchtelingen die al in Griekenland waren aangekomen voor de Turkijedeal en degenen die niet teruggestuurd konden worden, zouden eerlijk worden verdeeld over de Europese landen. Zij moeten vaak jarenlang wachten op asiel, veelal in tentenkampen op de Griekse eilanden.

De armoedige omstandigheden, gecombineerd met onzekerheid over de toekomst, zorgen voor veel stress en gezondheidsproblemen bij vluchtelingen. Er komen nog elke dag mensen aan op de Griekse eilanden.

Van hel naar hel 

Het paradijs in Griekenland is het risico van de reis met een rubberboot waard, dacht Rami. Hij regelde de overtocht via smokkelaars en belandde op het Griekse eiland Lesbos. Daar verbleef hij in het beruchte vluchtelingenkamp Moria. In dat kamp maakte hij helse dagen mee.

Het kamp stond een aantal keer in brand en de politie viel geregeld binnen en sloeg mensen in elkaar. "Ik liet de hel van de oorlog in Syrië achter om in de hel van Moria te belanden." Na negen maanden kon hij via vluchtelingenorganisatie UNHCR naar Katsikas, het vluchtelingenkamp in het noorden van Griekenland waar Elske werkte.

Vluchtelingenkamp Katsikas in de Griekse regio Epirus. Vluchtelingenkamp Katsikas in de Griekse regio Epirus.

Op Katsikas woonde Rami met vier andere vluchtelingen in een huisje met twee kleine kamers. Elske kwam daar vaak, omdat ze bevriend was met de andere bewoners.

Rami had slechte ervaringen met de mensen van vluchtelingenorganisaties in Moria. "Ze maakten misbruik van de situatie van de vluchtelingen. Ze vroegen of ze tegen betaling een foto of een filmpje van je mochten maken om het voor de media te gebruiken." Hij besloot Elske te negeren.

Vriendschap

Elske glimlacht. "Hij negeerde mij niet alleen omdat ik voor een vluchtelingenorganisatie werkte. Hij was ook verlegen."

Het duurde een maand totdat Rami met Elske praatte. Hij ging vaak naar Habibi works om zijn tijd te vullen. Daar raakten ze langzaamaan bevriend. 

Elske en Rami aan het picknicken in Griekenland. Elske en Rami aan het picknicken in Griekenland.

Het is geen overweldigend liefdesverhaal zoals in de Griekse mythologie wordt beschreven. Het duurde lang voordat Rami en Elske verliefd werden.

De andere vrienden van Elske waren weg en Rami was de enige die achterbleef in het huisje. Elske voelde zich niet lekker door de situatie. "Het was verdrietig om de uitzichtloze situatie te zien van veel mensen die in het kamp verbleven. Ik voelde me vaak machteloos en had geen zin om bevriend te raken met nieuwe mensen die later ook weer weg zouden gaan."

Tien dagen vakantie

Rami was de enige vriend op wie ze in die periode kon leunen. Ze deden vaak samen dingen, zoals picknicken of koken. 

Als cadeau voor zijn verjaardag nam Elske Rami mee op vakantie. Tien dagen naar Chalkidiki in Noordoost-Griekenland. Het was de eerste keer dat hij de mooiere kanten van Griekenland zag. "Het was een heel andere wereld dan die in het vluchtelingenkamp", zegt hij.

Na deze vakantie begon Rami een 'magisch gevoel' te krijgen bij Elske. "Wat ik voelde, kon je niet meer vriendschap noemen. Het was anders." Elske bevestigt dat de liefde toen langzaamaan ontstond. "Er was geen vonk. Het ging beetje bij beetje, totdat we vonden dat we erover moesten praten."

Rami tijdens de vakantie met Elske. Rami tijdens de vakantie met Elske.

Verbazing in de omgeving van Elske was er niet. "Mijn moeder zag het aankomen. Ze was al sceptisch dat het eerst alleen maar vriendschap was."

Elske besloot terug te gaan naar Nederland. Ze wilde Rami meenemen. Twijfelen over haar besluit deed ze niet. "Omdat de situatie van Rami onhoudbaar was, dacht ik dat we snel samen moesten wonen in Nederland. Anders werd het niks."

Verblijfsvergunning

Makkelijk was dat niet, Elske moest van alles doen om een verblijfsvergunning voor Rami te regelen. Haar familie en vrienden hebben haar daarin gesteund. Haar nicht bood woonruimte aan en via een vriendin kreeg ze een baan bij een stichting voor Montessori-onderwijs én een vast contract. 

Daarnaast: allerlei papierwerk. "Het was een heel stressvolle periode voor mij. Ik was bang dat het niet zou gaan lukken."

Rami had op dat moment een verblijfsvergunning in Griekenland. Daarom mocht hij voor een beperkte tijd in Nederland zijn. Omdat hun huisje nog niet klaar was, verbleef hij bij de ouders van Elske. "Een beetje ongemakkelijk", noemt hij het zelf, omdat hij hen niet kende en hun taal niet sprak. "Maar ze waren heel lief en begripvol."

Rami met de ouders van Elske. Rami met de ouders van Elske.

En streng, dat ook, lacht hij. Want om een verblijfsvergunning te krijgen, moest Rami Nederlands spreken. Elskes ouders hadden zich tot doel gesteld om hem dat te leren. "Vanaf de eerste dag mocht ik geen andere taal spreken dan Nederlands, zodat ik het snel zou leren. Dat was heftig." Maar het lukte. En Rami mocht blijven.

Aanpassen

Nu woont Rami al negen maanden in Nederland. Hij werkt als fietsenmaker. In het dagelijkse leven merkt hij cultuurverschillen: "In Syrië sta je op in de bus om een vrouw te laten zitten. Als je dit in Nederland doet, voelen vrouwen zich beledigd."

Met Elske zijn er niet echt essentiële verschillen. "Qua denkbeelden zitten wij op een lijn. Verder zijn er alleen kleine dingen. Elske is vegetariër en ik niet, daarom eet ik alleen vlees als we uit eten gaan."

Elske kijkt Rami met trots aan en zegt: "Hij kan zich snel aanpassen en ondanks alles wat hij heeft meegemaakt staat hij positief in het leven. Hij gaat gewoon door. Dit vind ik bewonderenswaardig aan hem."

Rami gaat inderdaad door. Hij werkt hard om zijn ouders die in Syrië wonen, te helpen. Oorlogsverhalen probeert hij niet te veel met Elske te delen, hij wil haar daar niet mee belasten. 

"Ze is heel gevoelig en ik wil niet dat ze verdrietig wordt", zegt hij. Deze zorgzaamheid en zijn gastvrijheid vindt Elske mooie eigenschappen aan Rami. Maar hij mag van haar meer aan zichzelf denken. "Rami is bereid alles wat hij heeft weg te geven aan mensen. Dit vind ik soms te veel."

Rami noemt Elske zijn ware liefde. "Elske werd verliefd op mij toen ik niks had. Dat is echte liefde."

Zondaginterview

Elke zondag publiceren we een interview in tekst en foto's van iemand die iets bijzonders doet of heeft meegemaakt. Dat kan een ingrijpende gebeurtenis zijn waar hij of zij bewonderenswaardig mee omgaat. De zondaginterviews hebben gemeen dat het verhaal van grote invloed is op het leven van de geïnterviewde.

Ben of ken jij iemand die geschikt zou zijn voor een zondaginterview? Laat het ons weten via dit mailadres: zondaginterview@rtl.nl

Lees hier de eerdere zondaginterviews.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore