Wat is afasie?

Als praten niet meer lukt: door deze taalstoornis stopt Bruce Willis met acteren

31 maart 2022 15:43 Aangepast: 31 maart 2022 16:04
Archieffoto van Bruce Willis. De filmster heeft afasie. Beeld © ANP

Na een filmcarrière van meer dan veertig jaar stopt steracteur Bruce Willis, omdat hij lijdt aan afasie. Door die hersenstoornis ontstaan problemen met taal. In Nederland zijn er zo'n 30.000 mensen met afasie, maar wat is het precies? "Het is enorm frustrerend als mensen je niet meer begrijpen."

Bij de 67-jarige Bruce Willis is recent afasie vastgesteld, maakte zijn familie gisteren bekend. Door de afasie kan de ster, die bekend is van onder andere de Die Hard-films, niet meer acteren.

"Afasie is een spraak- en taalstoornis, die ontstaat vanuit een stoornis in het brein, zoals een infarct of een bloeding", legt hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder uit.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Bruce Willis stopt met acteren vanwege gezondheid

"Afasie is een onzichtbare aandoening, maar je merkt het als je met iemand praat", zegt Andreas Tober van de Hersenstichting. "Mensen met afasie komen niet goed op de juiste woorden, of hebben meer tijd nodig om te begrijpen wat je zegt."

Geen verschil tussen 'peer' en 'beer'

Alle vormen van taalverwerking kunnen aangetast worden bij afasie: praten en luisteren, maar ook lezen en schrijven. In sommige gevallen kun je dan letters verwarren, en bijvoorbeeld het verschil tussen 'peer' en 'beer' niet meer begrijpen, zegt Scherder. Maar bij andere patiënten zijn de gevolgen een stuk heftiger.

Hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder. Hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder.

Scherder: "Dan kun je bijvoorbeeld niet meer zeggen dat je honger hebt, of pijn. Ik ken een patiënt die zijn eigen naam niet eens meer kan zeggen. Maar hij begrijpt nog heel veel, zo'n 80 procent, en kan met een iPad wel zinnen vormen. Hij kan ze alleen niet meer uitspreken."

Wat er bij Bruce Willis precies aan de hand is, is niet duidelijk. In de verklaring van de familie van Willis staat alleen dat de aandoening 'impact heeft op zijn verstandelijke vermogens'.

Frustrerend

Voor mensen die met afasie te maken krijgen, is de aandoening enorm frustrerend, zegt Scherder. "Zij kunnen geïsoleerd raken, omdat ze merken dat anderen hen niet meer begrijpen. Het is belangrijk om veel begrip te hebben voor mensen met afasie."

"Dat onbegrip is heel vervelend", zegt Tober van de Hersenstichting. "Mensen vinden het moeilijk zich te verplaatsen in iemand met afasie. Die denken dat zij het niet begrijpen, of ze gaan heel kinderlijk praten. Maar met afasie ben je nog steeds een volwassene, en kun je nog steeds functioneren. Het gaat alleen wat lastiger."

Evelien (26) kan na herseninfarct niet goed meer praten

Vorig jaar sprak EditieNL met de 26-jarige Evelien, die na een herseninfarct afasie kreeg. In het begin kon ze alleen nog maar ja en nee zeggen. 

Evelien vertelde: "Na een á twee jaar kon ik weer wat meer zeggen en nu kan ik op zich wel praten, al ben ik niet tevreden over hoe ik kan communiceren op dit moment. Maar het zal nooit veranderen. Ik zal altijd moeten leven met afasie en een beperking."

Lees hier het hele interview.

Kennisplatform AfasieNet geeft tips geeft om elkaar beter te begrijpen: bijvoorbeeld door rustig en in korte zinnen te praten, gebaren te gebruiken en vragen te stellen die met 'ja' of 'nee' beantwoord kunnen worden.

Zingen lukt soms wel

Er zijn hulpmiddelen voor mensen met afasie, zoals apps of aanwijsboeken met plaatjes. Ook dankzij logopedie lukt het sommige patiënten om hun spraak weer deels terug te krijgen. "Maar die trainbaarheid kent een plafond", zegt Scherder 

Soms zit de communicatie – letterlijk – in een andere hoek. Het taalsysteem, dat bij afasie beschadigd raakt, zit vooral in de linkerhelft van je hersenen, zegt Scherder. "Aan de andere kant van het brein zitten systemen die creatief zijn, en muzikaal. Soms lukt het patiënten ineens wel om te zingen wat ze duidelijk willen maken, terwijl zij niet meer kunnen praten."

RTL Nieuws aanmelden nieuwsbrief

Dagelijkse update

Wil jij iedere middag een selectie van het belangrijkste nieuws en de opvallendste verhalen in je mail? Meld je dan nu aan voor de dagelijkse update.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore