'Dit vreesden we al'

Wie corona heeft doorgemaakt, heeft een grotere kans op een hartaanval

09 februari 2022 16:50 Aangepast: 11 februari 2022 16:32
Beeld © ANP

Het is waarvoor cardiologen al vreesden: een deel van de mensen die hersteld lijken van corona, blijkt na de infectie een verhoogd risico te hebben op hart- en vaatziekten. De wereld moet daarom voorbereid zijn op een toename van mensen met deze hartklachten, waarschuwen wetenschappers. "Het gaat echt om belangrijke aantallen."

Het gaat om een studie, uitgevoerd door onder andere de Washington University School of Medicine, die eerder deze week gepubliceerd werd in Nature Medicine. De onderzoekers bekeken de medische gegevens van 153.760 mensen die positief waren getest. Ze vergeleken die over een periode van een jaar met mensen die geen corona kregen.

72 procent meer kans op hartfalen

De conclusie van de onderzoekers is stevig. Mensen die een corona-infectie hadden doorgemaakt, hadden 63 procent meer kans op een hartinfarct, 84 procent meer kans op een ritmestoornis van de hartkamers en 72 procent meer kans op hartfalen dan mensen zonder corona. 

Hartaandoeningen kwamen daadwerkelijk 4 procent meer voor. "Sommige mensen denken misschien dat 4 procent weinig is, maar dat is het niet, gezien de omvang van de pandemie", zegt een van de auteurs, Ziyad Al-Aly, tegen Science Daily.

Alleen al in de VS betekent dit 3 miljoen nieuwe hartpatiënten, wereldwijd naar schatting 15 miljoen. Het gaat om ziektes die blijvend zijn, en dus niet zomaar overgaan.

'Erg grote aantallen'

We leggen de cijfers voor aan twee Nederlandse deskundigen. Marijke Linschoten, arts-onderzoeker in het UMC Utrecht: "Als je kijkt naar dit onderzoek, werden gemiddeld drie tot tien extra gevallen van een hartaanval, hartfalen of een ritmestoornis van de hartkamers vastgesteld per elke duizend mensen die corona hadden doorgemaakt. Als je nagaat hoeveel miljoenen mensen inmiddels corona hebben gehad, zou dat in de praktijk om erg grote aantallen gaan." Ze vertelt erbij: in de dagelijkse praktijk in het ziekenhuis is dit nog niet direct terug te zien.

"Het zijn belangrijke aantallen", zegt ook Harald Jorstad, cardioloog in het Amsterdam UMC. "Hier waren we ons al op aan het voorbereiden. Dit vreesden we al." Hij legt uit dat het al langer bekend is dat corona tijdens de acute fase van de infectie voor problemen kan zorgen. Het gaat dan bijvoorbeeld om mensen met een hart- en vaatziekte die zieker worden. Ook is bekend dat littekens op het hart kunnen ontstaan.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Littekens op het hart na corona-infectie: 'De vraag is: wat zijn de gevolgen?'

Maar dit onderzoek is veel breder. Het gaat hier om problemen die ontstonden ná 30 dagen. "Wat je hier ziet: het virus is veel meer dan de acute vorm van ziek zijn", zegt Jorstad. "We moeten ook aandacht hebben voor de nasleep ervan, zoals long covid en de impact op het hart en het vaatstelsel."

Ook bij niet-kwetsbare jongeren

Waarom de één wel, en de ander geen problemen krijgt aan het hart moet worden onderzocht. Het meest opvallende volgens de onderzoekers is dat mensen die nooit eerder hartproblemen hadden en die niet als kwetsbaar werden beschouwd, óók hartproblemen ontwikkelden na een corona-infectie.

Hartproblemen traden dus niet alleen op bij oude mensen, maar ook bij jongeren. En ook bij mensen zónder obesitas en mensen zonder diabetes. Hart- en vaatziekten werd ook gevonden bij mensen die een milde infectie hadden doorgemaakt.

Bewegen, bewegen, bewegen

Volgens cardioloog Jorstad geeft dit onderzoek aan dat de oorzaak van hartproblemen veel breder gezocht moet worden. Hij benadrukt het belang van een gezonde levensstijl.

"Dit zou een wake-upcall moeten zijn. Maak werk van je goede voornemens. Stel jezelf de vraag: wat kun je zelf doen om gezonder te leven? Nou, dat is dus bewegen, bewegen, bewegen. En gezond eten, een gezond gewicht houden, niet roken en je cholesterol en bloeddruk controleren. Er moet wat gebeuren aan de ongezonde leefstijlen die in de samenleving aanwezig zijn, die ten grondslag liggen aan bijna alle hart- en vaatziekten." Preventie is een ondergeschoven kindje in Nederland, stelt hij. "Corona is niet met één wondermiddel opgelost."

Onderzoek gaat over de eerste coronagolf

Voor het onderzoek, gepubliceerd in Nature Medicine, analyseerden de wetenschappers geanonimiseerde medische dossiers in een database die wordt bijgehouden door het Amerikaanse Department of Veterans Affairs. De onderzoekers creëerden een dataset met gezondheidsinformatie van 153.760 mensen die tussen 1 maart 2020 tot 15 januari 2021 positief waren getest op corona en die de eerste 30 dagen van de ziekte hadden overleefd. Zeer weinig van de mensen in de studie waren gevaccineerd voordat ze corona ontwikkelden, omdat vaccins op het moment van inschrijving nog niet algemeen beschikbaar waren.

"Deze data zijn dus verzameld in de tijd voor de vaccinatiecampagne, aan het begin van de pandemie", zegt Jorstad. "We weten niet welke variant hier speelde. We kunnen dit ook niet direct vertalen naar omikron. We zitten allemaal te wachten op positief nieuws, maar of omikron en de vaccinatie ervoor zorgen dat de problemen nu minder groot zijn, dat weten we pas over pakweg twee jaar."

Onderzoeker Ziyad Al-Aly stelt voor om mensen die hersteld zijn van corona goed in de gaten te houden. En overheden moeten klaarstaan om de toename van het aantal patiënten aan te kunnen, schrijft hij op Twitter. Hij vreest langdurige gevolgen voor patiënten en gezondheidsstelsels. Ook zal het invloed hebben op de economie en de levensverwachting.

Extra alert zijn?

Stel dat je corona hebt gehad, moet je dan extra alert zijn? Cardioloog Jorstad: "Als je vier maanden later pijn op de borst krijgt tijdens inspanning, dan moet je daarnaar laten kijken. Het kunnen duizend dingen zijn, dus we hoeven niet direct iedereen naar de cardioloog te sturen, maar het is wel belangrijk om dit door een deskundige bij de huisarts te laten evalueren."

De beste manier om problemen aan het hart te voorkomen, is volgens de onderzoekers simpel: in de eerste plaats zorgen dat je niet geïnfecteerd raakt door het virus. Cardioloog Jorstad wil de gelegenheid aangrijpen om mensen te adviseren zich toch echt te laten vaccineren. "De boodschap lijkt mij helder."

Miniatuurvoorbeeld
Lees verder over dit onderzoek

Grotere kans op hartkwaal na corona: wat betekent dat voor jou? 6 vragen

Grote Nederlandse studie

Marijke Linschoten, arts-onderzoeker in het UMC Utrecht, vindt het belangrijk dat er meer onderzoeken worden gedaan naar de langetermijngevolgen van corona op het hart en de vaten. "Het is cruciaal dat we kijken of andere onderzoeken dezelfde resultaten laten zien. Op dit moment zijn dergelijke onderzoeken nog heel erg schaars."

Het UMC Utrecht en de Dutch CardioVascular Alliance (DCVA) doen sinds september zelf ook een grote landelijke studie. Gekeken wordt naar geanonimiseerde data die zijn verzameld tijdens de eerste golf van de pandemie, verrijkt met gegevens over doodsoorzaken en ziekenhuisopnames. Het gaat om 40 procent van alle patiënten die destijds in het ziekenhuis terecht zijn gekomen.

"Ook kijken we sinds mei vorig jaar in het kader van een andere studie bij mensen die in het ziekenhuis worden opgenomen hoe vaak hartschade kan worden vastgesteld. Hopelijk kunnen we hierdoor ook meer leren over eventuele verschillen tussen de eerste coronavariant en delta en omikron.”

Zie ook: Hartpatiënt Madelief (16) krijgt een prik: 'Heel blij mee'

Kwetsbaren, zoals mensen met een hartaandoening, konden iets eerder een vaccinatie halen tegen corona. Ook kinderen. Madelief (16) is daar blij mee:

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore