Omikron verandert alles

Draagvlak maatregelen afgebrokkeld: 'Mensen zijn moe om te wachten'

09 februari 2022 07:39 Aangepast: 09 februari 2022 16:44
Een kantoorruimte waar werkplekken worden vrijgehouden om voldoende afstand te kunnen bewaren. Beeld © ANP

Er is steeds minder angst in de samenleving voor het coronavirus en dat heeft gevolgen voor de coronamaatregelen: het draagvlak brokkelt in rap tempo af. Gedragsexperts zien het ook: "Mensen zijn er moe van om te wachten of alles weer opengaat of juist niet. Mensen willen hun vrijheid terug."

Er was eind november nog veel onbekend over de nieuwe omikronvariant en dat ging gepaard met een toenemend gevoel van dreiging, zo blijkt uit gedragsonderzoek van het RIVM. Maar nu blijkt dat het ziekteverloop bij de omikronvariant veel milder is, maken weer minder mensen zich zorgen om het virus.

Deelnemers aan het het meest recente onderzoek gaven aan dat het tijd is 'om te leven met het virus' en te richten op herstel. Gisteren werd duidelijk dat ook zorgminister Ernst Kuipers in het beleid een ommezwaai maakt. Het uitgangspunt is vanaf nu: het openhouden van de samenleving

Onvoorspelbaarheid

Hoogleraren psychologie vertellen dat het draagvlak voor de maatregelen rap afneemt. Mensen hebben ook heel wat voor de kiezen gehad. "Je kunt spreken van een langdurige stresssituatie", zegt hoogleraar gezondheidspsychologie Andrea Evers van de Universiteit Leiden. "De onvoorspelbaarheid en de oncontroleerbaarheid geeft iedereen stress. En door zo'n stresssituatie worden mensen eerder somber en moedeloos. Dat kan voor extra weerstand zorgen."

Evers is lid is van de Wetenschappelijke Adviesraad Corona Gedragsunit. "Jongeren hebben daar nog eens extra last van. Ze lopen minder risico, maar hebben wel meer last van beperkingen, bijvoorbeeld door de sluiting van de horeca of de maatregelen in het onderwijs. Bij hun leeft nog maar meer de vraag: waarom doen we dit allemaal?"

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

De (nabije) toekomst van de coronaregels in ons land: 5 vragen

Volgens Henk Aarts, hoogleraar gedragswetenschappen aan de universiteit Utrecht, veroorzaken alle veranderingen tijdens de pandemie voor spanning onder de bevolking. "Er zijn verschillende golven geweest waarbij het virus steeds weer opleefde. Daardoor moesten mensen zich de hele tijd aanpassen. Aanpassen aan weer strengere maatregelen. En die dan later weer loslaten. Dat constante aanpassen daar houden we niet van."

Dat zorgt voor minder geduld, zegt Aarts. "Mensen zijn er moe van om te wachten of alles weer opengaat of juist niet. Mensen willen hun vrijheid terug. Want keuzevrijheid en autonomie wordt in Nederland beschouwd als een zeer groot goed. We hebben altijd veel zelf mogen bepalen. Nu dat niet kan, raakt de pijp langzaam leeg. En mensen zien ook dat de omikronvariant op dit moment veel minder ernstig lijkt."

Afname dreiging

En toch is de hele samenleving nog niet open. "Kijk naar de nachtclubs en de horeca, daar staat nog steeds de rem op. Maar andere dingen kunnen wél. Dat laatste zorgt voor een afname van het gevoel van dreiging en het herstel van het oude leven. Daar rollen we langzaam in. Het maakt ook dat er langzaam minder steun is voor de strenge maatregelen."

Ook hoogleraar Evers ziet dat. "Dat mensen zich niet meer aan die regels houden is een probleem. Als je maatregelen afspreekt, wil je dat iedereen zich eraan houdt. Anders hoef je het niet te doen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Nét hersteld, raak je weer besmet: met omikron lijkt het te kunnen

Het is juist aan de overheid om daar nu iets aan te doen, vindt Evers. "Ze moeten er alles aan doen om het vertrouwen te versterken. Dat moeten ze doen door heel goed uit te leggen welke maatregelen nodig zijn. En maak het zo concreet mogelijk. Laat bijvoorbeeld weten wat mensen moeten doen in het openbaar vervoer, als het heel erg druk wordt."

Laagdrempelig

"Of zorg ervoor dat het zo makkelijk mogelijk wordt om een vaccin te halen. Dus geen gedoe met inloggen op een DigiD voor een afspraak een paar weken later op een verre plek. Ruim al die obstakels uit de weg. Maak de drempel zo laag mogelijk. Ga zo dichtbij mogelijk vaccins uitdelen, ga met bussen de buurt in of deel ze uit op de universiteit. En heb bij alle maatregelen aandacht voor alle verschillende groepen in de samenleving."

Volgens Evers is - nu omikron minder ernstig lijkt – dit het ideale moment voor het kabinet om burgers perspectief te bieden voor de toekomst. "Mensen kunnen zo'n stresssituatie volhouden als ze perspectief hebben. En je kan altijd perspectief bieden. Dit is daarvoor het moment suprême. De ziekenhuizen zijn niet meer aan het vollopen en we weten dat omikron ook weer voorbijgaat. Dit is het perfecte moment om dat perspectief te bieden."

Bekijk ook: Rutte voorzichtig optimistisch over versoepelingen

De premier zei gisteren: "De coronacijfers zijn niet verkeerd."

Perspectief bieden

Het kabinet moet volgens Evers schetsen hoe er voortaan moet worden geleefd met het coronavirus. "We weten nu dat er een kans is dat er in het najaar ook weer een golf komt. Daar moet je op voorbereid zijn. We moeten leren leven met een virus als corona. En dat kan je bijvoorbeeld doen door grote bijeenkomsten, zoals festivals, vooral gedurende de zomermaanden te organiseren. Dat biedt mensen perspectief."

Juist zo'n vooruitzicht helpt mensen, denkt Evers. "Uit stressonderzoek blijkt dat mensen zich enorm snel aanpassen. Maar ze moeten wel weten waar ze mee te dealen hebben."

Gebruik jij de RTL Nieuws-app al?

Ja? Daar zijn we blij mee! Nog niet? Download ‘m hier voor Android en iOS.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore