'Angst is afgenomen'

Kwart van de mensen haalt neus op voor booster: 'Erg teleurstellend'

25 januari 2022 17:08 Aangepast: 25 januari 2022 20:43
Een vrouw krijgt een booster in Tilburg. Beeld © ANP

Bijna een kwart van de mensen die tot nu een boosterprik konden halen, deed dat (nog) niet. En dat terwijl omikron zich in rap tempo verspreidt door de Nederlandse huis- en slaapkamers. De angst voor het virus is afgenomen, zien experts. Zij zouden tóch graag zien dat het boosterpercentage nog iets wordt opgekrikt. Maar waarom?

Het wordt met klem benadrukt in het laatste OMT-advies: "Er is van uitgegaan dat een belangrijk aantal boosters alsnog gezet wordt, en het OMT roept een ieder op die de booster nog niet gehaald heeft, dit alsnog te doen!"

73 procent

Een uitroepteken dus zelfs, een uitzondering in de wetenschappelijke wereld van het OMT, die vooral gekenmerkt wordt door gewogen woorden en uitgebreide argumentaties van adviezen. Ter vergelijking: in de drie voorgaande OMT-adviezen wordt slechts één uitroepteken gebruikt. Dat gebeurde om het thuiswerkadvies kracht bij te zetten.

Microbioloog Marc Bonten is OMT-lid en teleurgesteld over het percentage van 73 procent dat nu een booster heeft genomen. Dat wil zeggen: 73 procent van de mensen die nu een booster hadden kunnen krijgen. Mensen die in de laatste drie maanden een infectie hebben doorgemaakt, mogen zich bijvoorbeeld nog niet laten vaccineren.

Beste instrument

"Die booster helpt écht", zegt Bonten. "Tegen infectie, tegen verspreiding, tegen ernstige ziekte, dat blijkt uit al het onderzoek. Vaccinatie is het beste instrument dat we hebben. Het is niet honderd procent, maar beter is er niet."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

We zijn op weg naar een 'pandemisch eindspel' – maar wat betekent dat?

Vaccinoloog Anke Huckriede van het UMCG in Groningen is iets minder negatief. "Alle beetjes helpen", zegt ze. En: "Veel jongeren raken nu besmet met het virus. Een besmetting geeft in principe ook een boost, dus voor de opgebouwde immuniteit over de hele populatie vind ik het niet heel erg."

Dertigers in het ziekenhuis

Wel zegt zij ook dat mensen die dat nog niet hebben gedaan, vooral de booster moeten gaan halen. "We zien nu toch ook in het buitenland jongeren in het ziekenhuis belanden. Dat betekent dat de booster werkt, want het zijn niet vaak de mensen met booster die naar het ziekenhuis moeten."

Bonten ziet ook dat de berichten over omikron positief zijn, en dat mensen daarom misschien minder snel geneigd zijn voor de derde keer naar de priklocatie te komen. Maar toch: "Er gaan alsnog mensen in het ziekenhuis terechtkomen de komende weken. Meer op de verpleegafdeling dan op de ic, maar een scenario van volle ziekenhuizen behoort nog steeds tot de mogelijkheden, zeker met deze besmettingsaantallen."

'Enthousiasme niet groot'

Boosteren dus. Ook Ben van der Zeijst, vaccinoloog aan het LUMC in Leiden stelt dat boosteren écht van belang is. Zijn antwoord: "Omdat je dan weer goed beschermd bent tegen ernstige ziekte, want die bescherming is na de tweede prik flink afgenomen."

In onderstaande video uit november leggen we uit hoe het zit met de antistoffen die afnemen, en waarom de booster vervolgens helpt:

Maar ook Van der Zeijst ziet dat het enthousiasme voor de booster niet zo groot is. "Dat is jammer, want het is intussen wel duidelijk dat die derde prik veel extra bescherming biedt tegen ernstige ziekte."

Dat laatste geldt vooral voor ouderen. Uit cijfers blijkt dat de bescherming voor ziekenhuisopname voor 70-plussers stijgt van 76 naar 96 procent. Voor ic-opname stijgt de bescherming van 89 naar 98 procent, is te lezen in het OMT-advies.

Daarbij moet wel gezegd: de cijfers gaan over de weken van 19 november tot en met 13 januari. Weken waarin mensen vooral met de deltavariant in het ziekenhuis belandden. 

Twee prikken niet genoeg

Van der Zeijst stelt dat de toename in de bescherming voor de omikronvariant nog hoger is, van ongeveer 50 naar 90 procent bescherming. Van der Zeijst: "Het is intussen duidelijk dat antilichamen opgewekt door twee vaccinaties met de huidige vaccins niet of nauwelijks in staat zijn de omikronvariant te neutraliseren. Een derde prik zorgt daar wel weer voor. Hoe lang deze bescherming duurt, is niet duidelijk."

De cijfers over ziekenhuisopnames zijn duidelijk. Het geldt namelijk voor alle leeftijdsgroepen: je belandt eerder in het ziekenhuis zónder prik, dan met. Ook komen minder mensen in het ziekenhuis terecht na een booster dan na twee prikken, is te lezen in het OMT-advies.

Voorzichtig zijn

Maar wat nou als je twee prikken hebt gehad en daarna een infectie hebt doorgemaakt – dan is dat toch ook een booster? Het is legitiem om te vragen of je dan nog wel een booster nodig hebt, drie maanden na die besmetting. Toch zegt OMT-lid Bonten: neem de prik. "Na infectie weet je niet hoe goed je immuunrespons is geweest. Bij vaccins en bij de booster krijgt iedereen dezelfde hoeveelheid." Vaccinoloog Huckriede beaamt dat: "De variatie in immuniteit na infectie kan hoog zijn."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Oók in ziekenhuizen zeggen ze: ga maar versoepelen

Het kan natuurlijk zijn dat veel mensen de derde prik niet nemen omdat de weg uit de pandemie in zicht lijkt. De signalen staan met de naderende versoepelingen immers op groen. En toch. Met de aantallen besmettingen die er nu zijn en de mogelijke ziekenhuisopnames die dat tot gevolg kan hebben, is voorzichtigheid – hoe moeilijk ook – erg waardevol.

Wie is kwetsbaar?

Dat betekent dus ook dat we niet een booster geven aan de zogenoemd kwetsbare bevolking en de rest van de mensen een natuurlijke infectie door te laten maken. Die vraag stelde politica Caroline van der Plas aan RIVM-baas Jaap van Dissel. Bonten geeft het antwoord: "Eén: je weet niet altijd goed wie er precies kwetsbaar is. Twee: het virus kan ook bij sommige niet-kwetsbaren tot ernstige infecties met complicaties leiden en drie: we weten nog niet wat omikron precies doet wat long covid betreft."

Bonten verwacht de komende tijd in ieder geval een 'rough ride' met omikron. "Daarna is het kijken of die variant blijft circuleren. Als dat zo is komt er wellicht in het najaar een booster met een vaccin op basis van omikron. Of dat voor iedereen is, of dan wel alleen voor een specifieke groep, zoals met de griep, moeten we dan zien."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore