Prognoses waren te somber

Plannen Van Dissel over omikron waren te pessimistisch: 'We konden niet anders'

20 januari 2022 14:44 Aangepast: 20 januari 2022 14:45
Jaap van Dissel, directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM. Beeld © ANP

Voorzichtig optimistische geluiden vandaag bij de technische briefing van RIVM-directeur Van Dissel in de Tweede Kamer over verwachte drukte in de ziekenhuizen. De omikronvariant van het coronavirus en de boosters zorgen voor minder opnames. Al is wel de grote vraag hoe lang de booster voor bescherming zorgt.

Aannames die het RIVM eerder deed over de omikronvariant, waren volgens Van Dissel 'te pessimistisch'. Dat geldt onder meer voor het risico op ziekenhuisopname. "De meest recente gegevens wijzen erop dat deze aannames aan de pessimistische kant zijn geweest."

Het instituut schatte twee weken geleden in dat de ziekenhuisopnames 40 procent lager is dan bij de deltavariant, maar ook dat lijkt te somber, erkende Van Dissel in de Tweede Kamer.

'Blunder'

Dat de RIVM-directeur eerder een pessimistisch scenario liet zien, kwam hem op kritiek te staan van PVV-Kamerlid Fleur Agema. Zij noemde de eerdere voorspelling 'een blunder' en liet een plaatje zien van de prognose met daarop de werkelijke bezetting op de intensive care, die veel lager is komen te liggen:

"Het model is zo goed als de aannames", verweerde Van Dissel zich. "Op dat moment konden we niet anders dan met beste aannames die we toen hadden."

Over de precieze gevaren van omikron is nog veel onzekerheid. "De percentages worden continu aangepast". Duidelijk is volgens Van Dissel wel dat omikron de deltavariant heeft verdrongen: zo'n 95 procent van de nieuwe infecties wordt inmiddels veroorzaakt door omikron.

'Beeld is aan het kantelen'

"Het beeld is aan het kantelen", stelde Van Dissel vast. Van de mensen die toch erg ziek worden door omikron belanden er ook minder op de intensive care dan toen delta nog rondging, maar het is nog niet helemaal duidelijk in welke mate dat zo is.

In twee piramides liet de RIVM-directeur zien wat de verschillen zijn tussen de twee varianten. De kans om na een besmetting in het ziekenhuis te belanden wordt geschat op 1 procent, bij de omikronvariant is dat 0,5 procent:

Toch moet door de stijgende besmettingscijfers nog steeds rekening worden gehouden met een flinke toename van de druk op ziekenhuizen, waarschuwde Van Dissel. De ervaring uit andere Europese landen leert dat volgens hem. Als je de ziekenhuisopnames in landen als Frankrijk en Engeland vertaalt naar Nederland, kom je op 'aantallen die je liever niet wilt'.

Gaat vooral onder jongeren rond

De omikronvariant gaat nu voornamelijk onder jongere mensen rond. Onder 60-plussers liggen de besmettingscijfers veel lager. Uit die groep hebben veruit de meeste mensen een boosterprik gehaald. Tegelijkertijd maken de laatste RIVM-cijfers duidelijk dat een booster 'geen 100 procent bescherming' biedt.

Van Dissel deelde cijfers van twee onderzoeksinstituten die de effectiviteit van de vaccins onderzochten. Het gaat om The London School of Hygiene & Tropical Medicine (LSHTM) en het Imperial College London. Met twee prikken ben je redelijk goed beschermd tegen delta, maar veel minder tegen omicron:

Het is ook nog maar de vraag hoelang een booster bescherming zal geven tegen besmetting door de omikronvariant. Van Dissel wees er in zijn presentatie op dat er een 'mismatch' is tussen de vaccins en het behoorlijk gemuteerde virus. "Het is geen slecht vaccin, maar het is gericht tegen een ander virus. Dat is al behoorlijk weggelopen bij zijn oorspronkelijke vorm", zei hij. "Tegen ziekenhuisopnames werkt het allemaal wel wat beter dan tegen infectie."

1,5 miljoen mensen in quarantaine

Verder zijn er ook zorgen over de druk op de samenleving als de besmettingen blijven oplopen. Bij 30.000 besmettingen per dag gaan er 30.000 mensen in isolatie en 90.000 nauwe contacten in quarantaine. In totaal zitten dan, ook van eerdere dagen, naar schatting 240.000 in isolatie en 450.000 in quarantaine.

Als het zo doorgaat, zitten straks 1,5 miljoen mensen in quarantaine, zo becijferde Van Dissel. "Dat is ook de reden dat we met het OMT kritisch gaan kijken of bepaalde versoepelingen doorgevoerd kunnen worden voor cruciale beroepen." 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore