Zondaginterview

Helse dagen op zee en getild door haar neven: zo vluchtte Fauzia ondanks haar beperking naar Nederland

06 februari 2022 08:22 Aangepast: 07 februari 2022 08:00
Om zich binnenshuis te bewegen, gebruikt Fouzia deze rollator, gemaakt door een familielid. Beeld © Omar Diab

Fauzia wilde maar één ding: naar haar familie, die was gevlucht naar Nederland. Ze kan niet goed lopen, is een 'klein mens' en slechthorend, maar ondanks dat waagde ze het erop. Met twee neven zat ze zeven dagen op een boot. Ze overleefde zware stormen, knipte met een hobbyschaartje de navelstreng van een baby door en dronk water dat vermengd was met diesel.

Fauzia zag de zee slechts enkele keren in haar leven. In betere tijden: op vakantie met de familie in de Syrische kustplaats Latakia aan de Middellandse zee. Elke keer dat ze naar de zee keek, kreeg ze hartkloppingen. "Ik ben een mens van het vasteland. Ik heb de zee altijd gevreesd. Ze is diep en machtig."

De oversteek

Ze kon toen nog niet weten dat ze een aantal jaren later naar dezelfde zee zou kijken door een patrijspoort, terwijl ze de oversteek van het oosten naar het westen maakte.

Na de dodelijkste zenuwgasaanvallen van de burgeroorlog in 2013 besloot de familie van Fauzia Syrië te verlaten. In 2014 nam ze als vluchteling met haar neven, van wie de oudste 28 jaar was, de boot van Turkije naar Zuid-Europa. Ze wilden de rest van haar familie volgen, die al in Nederland was. "Een visum kun je niet krijgen, vooral niet als er oorlog in je land is. Daarom zat er niks anders op dan illegaal te reizen."

Leunend op rollator

In haar huis in Nederland, waar ze met haar broer en schoonzus woont, loopt Fauzia leunend op haar lage houten rollator naar de bank waarop ze altijd zit. De rollator is voor haar op maat gemaakt door een familielid, want 'met de standaardrollators kan ik niks'.

Als ze de rollator heeft weggeduwd, klimt ze met moeite op de bank. "Dit ging een aantal jaren geleden veel makkelijker, ik kon nog heuvels beklimmen." Als ze zich met haar kop thee heeft geïnstalleerd, steekt ze van wal. "Nu kan ik je alles vertellen over mijn reis naar Nederland."

Tante, we moeten gaan

Het is een verhaal dat ook mijn verhaal is. Ik ben Omar, sinds dit jaar schrijf ik voor RTL Nieuws. Ik ben één van de neven van Fauzia die samen met haar de oversteek maakten. "Opstaan tante, we moeten gaan", zei ik toen ik haar in de nacht van 24 oktober om 2.00 uur 's nachts wakker maakte.

Al twee weken lang haastten we ons elke nacht om die tijd naar een busje dat overvol zat met vluchtelingen, waarna we van de Turkse stad Mersin naar zee reden om te wachten op het bootje dat ons naar internationale wateren zou brengen. Daar zouden we overstappen op een groter schip. We hadden er 6000 dollar per persoon voor betaald.

Twee weken lang kwam het bootje niet opdagen, maar die nacht, op 24 oktober, verscheen dat lichtje in de verte op zee. "Toen ik het lichtje zag, bonkte mijn hart in mijn keel. Ik besefte toen dat die beangstigende reis echt zou beginnen", vertelt Fauzia.

"Een van de smokkelaars riep: als je terug wilt mag dat, maar dan moet je zwemmen"

Valse beloftes

Er was voor op de internationale wateren een groot schip beloofd van 80 meter lang, voor 150 vluchtelingen, met reddingsvesten en dekens voor iedereen. De smokkelaar had dit persoonlijk aan ons verteld. Maar de werkelijkheid bleek anders: een vissersboot van 24 meter voor 250 vluchtelingen, met 20 reddingsvesten en 20 dekens. "Veel keus heb je niet. Als je eenmaal aan boord van het bootje bent, is het niet meer mogelijk om terug te gaan naar het vasteland. Een van de smokkelaars riep: 'als je terug wilt mag dat, maar dan moet je zwemmen'."

"Ik werd door twee smokkelaars meegenomen naar een donkere cabine onder de voorplecht, waar al andere vrouwen zaten. De cabine was klein en driehoekig, met twee patrijspoorten met witte randjes. De vloer was modderig en de muren zaten vol met zwarte olievlekken. De cabine stonk naar rotte vis. Toen ik in die smerige cabine zat, realiseerde ik me dat onze menselijke waarde was gedaald."

De vissersboot waarmee Fauzia van Turkije naar Zuid-Europa is gereisd. De reis duurde 7 dagen. De vissersboot waarmee Fauzia van Turkije naar Zuid-Europa is gereisd. De reis duurde 7 dagen.

Fauzia werd in 1950 geboren in een dorpje op de Golanhoogten, ten zuiden van Syrië. Ze heeft een zeldzame groeistoornis, achondroplasie. Mensen met achondroplasie worden kleine mensen genoemd. Ze hebben korte armen en benen, die anders zijn gevormd dan gebruikelijk, waardoor bewegingsproblemen kunnen ontstaan. De schedelvorm wijkt af, wat bij sommige mensen tot gehoorverlies leidt. Zo ook bij Fauzia, van wie de gehoorgangen te smal zijn. 

Fauzia herinnert zich de dag dat de schoolmeester haar ouders bezocht. Hij adviseerde hen om Fauzia niet naar school te sturen. Hij ging ervan uit dat ze niet voldoende zou kunnen functioneren op school. "Mensen waren erg onwetend in die tijd." In plaats van naar school te gaan, werd ze herder van de koeien van de familie. 

"Mannen, vrouwen, kinderen, iedereen was aan het schreeuwen van angst."

Storm

Terug naar de tocht. De eerste twee dagen van haar reis verliepen soepel. De zee was kalm, er waren nauwelijks golven. Iedereen had een slaapplek ingenomen op de boot. Op de derde dag, aan het begin van de avond, begon het hard te waaien en te regenen. Fauzia keek door de patrijspoort naar buiten. De zee was niet meer blauw, hij was donker van kleur geworden. Ze zag hem van een ritmische oppervlakte veranderen in een grote onvoorspelbare chaos.

"De golven werden hoger en breder dan de boot zelf. De boot moest elke golf beklimmen, om daarna weer naar beneden te vallen. Daardoor werd iedereen naar één kant van de boot gegooid. Mannen, vrouwen, kinderen, iedereen was aan het schreeuwen van angst." Van slapen kwam het niet die avond. Fauzia moest de hele nacht denken aan ons, haar neven die op de voorplecht zaten. "Ik wou dat één van hen zou langskomen om mij te laten weten dat het goed met hen ging."

Fauzia zit op haar vaste plek, uitkijkend over de boten in het kanaal. Fauzia zit op haar vaste plek, uitkijkend over de boten in het kanaal.

Passagier 251

Voor zonsopgang trok de storm weg en werden de golven kalmer. Fauzia viel bijna in slaap toen ze gekreun hoorde. Dat begon al snel meer als geschreeuw te klinken. "Help me alsjeblieft. Mijn vliezen zijn gebroken", riep een vrouw die bij de deur van de cabine lag. Alle vrouwen verzamelden zich om haar heen om haar te helpen, Fauzia ook. Ze legden een deken op de grond en lieten de vrouw op haar rug liggen. Eén van de vrouwen nam naast haar plaats en probeerde haar te helpen met ademhalingstechnieken. De bevallende vrouw keek naar boven en riep wanhopig: "Waarom hier God? Waarom hier?"

De cabine werd inmiddels verlicht door de zonnestralen die via de patrijspoorten naar binnen schenen. "Persen, persen, persen!", riepen een paar vrouwen tegelijk. Nadat de baby was geboren, pakte Fauzia een schaar uit een zwart tasje dat naast haar lag. "Daarmee knipte ik de navelstreng door." De trotse blik verandert terwijl ze het vertelt in een ontroerde glimlach. "Het was wonderbaarlijk. Ik heb nooit kinderen gekregen en nooit het gevoel van moederschap gehad, maar op die dag kon ik het heel sterk voelen."

Fauzia laat de schaar zien waarmee ze de navelstreng van de pasgeboren baby heeft doorgeknipt. Fauzia laat de schaar zien waarmee ze de navelstreng van de pasgeboren baby heeft doorgeknipt.

Water vermengd met benzine

De pasgeboren baby en het feit dat iedereen de storm had overleefd, gaven Fauzia weer hoop. "De vierde dag verliep rustig, hoewel ik wel honger en dorst begon te krijgen. Het enige eten dat er aan het begin van de reis was, was beschimmeld brood met bonen uit blik. Het water werd vermengd met dieselolie omdat er schaarste was, zo zouden de reizigers er minder van drinken."

Ze neemt een slokje van haar thee en zegt met een glimlach: "De luxe van een kopje thee was er niet op de boot." Wij hadden zelf twee rugtassen met eten meegenomen, maar de smokkelaars hadden die overboord gegooid omdat de boot te vol was.

Op de vijfde dag begon het aan het eind van de middag weer te stortregenen. Deze keer was de storm heftiger. De golven sloegen over de zijkanten van de boot naar binnen. De reizigers begonnen angstig te schreeuwen, Fauzia kon de smokkelaars horen vloeken en schelden. Passagiers probeerden met borden en bekertjes het water uit de boot te scheppen. "Eén gedachte ging door mijn hoofd: dit gaan we niet overleven. We gaan onopgemerkt dood."

Misthoorn

Op de avond van de zesde dag stormde het nog steeds, veel mensen werden zeeziek. "Overal lag kots. Er was geen schoon of droog plekje meer over. Iedereen was uitgeput."

Fauzia had de hoop bijna verloren. Ze was nog water aan het uitscheppen toen ze een krachtige misthoorn hoorde. Het geluid klonk dichtbij. Ze snapte even niet waar het geluid vandaan kwam, totdat een fel licht in de cabine scheen.

Het was een marineschip dat ons redde en naar de kust van Zuid-Italië bracht. "Toen ik het vasteland in de verte zag, had ik het gevoel dat ik herboren was."

"Dat de familie weer compleet en veilig zou zijn, kon ik me niet voorstellen, ik ken geen andere Syrische familie die nog compleet is na de oorlog."

Opgetild

Fauzia en wij werden naar een vluchtelingenkamp gebracht in een stad in Zuid-Italië. We sliepen daar één nacht. "Dit was de eerste keer sinds een week dat ik diep in slaap kon vallen." Daarna moesten we direct doorreizen naar familie in Nederland, om te voorkomen dat we verplicht werden in die stad asiel aan te vragen.

Voor Fauzia begon daar het moeilijkste deel van de reis, omdat ze geen lange afstanden kon lopen. Ze ziet nog voor zich hoe dit probleem werd opgelost, hoe haar neven haar samen hebben opgetild. "Jullie haakten jullie armen in mijn arm, de een links en de ander rechts. Tilden me op en renden zo met mij over straat. Het zag er vreemd uit, de mensen keken ons verbaasd na." Ze grinnikt bij de gedachte aan dit bizarre moment.

Schuilen en angst

We moesten een aantal dagen ergens schuilen totdat we een auto hadden geregeld die ons naar Nederland zou brengen. Die dagen waren erg stressvol voor Fauzia. Ze was bang dat er iets mis zou gaan, bijvoorbeeld dat we zouden worden opgepakt en gedwongen om asiel aan te vragen in een ander land, ver van haar familie. "Dat de familie weer compleet en veilig zou zijn, kon ik me niet voorstellen, ik ken geen andere Syrische familie die nog compleet is na de oorlog."

Recente foto van Fauzia en haar neven, zeven jaar na de reis. Recente foto van Fauzia en haar neven, zeven jaar na de reis.

In Nederland

Fauzia was pas gerustgesteld toen we in Nederland aankwamen en asiel kregen. Van de eerste opvang in Ter Apel, gingen we door naar azc Budel en daarna naar azc Dronten. In juli 2015 verhuisde Fauzia naar Nieuwegein, waar mijn ouders wonen.

Ze vindt het jammer dat ze de taal niet kon leren door haar slechthorendheid en dat ze weinig naar buiten gaat. Ze zit vaak achter het raam te kijken naar de boten die over het kanaal varen.

Ze kan zich niet zelfstandig met een rolstoel verplaatsen. "Mijn armen zijn er te kort voor", zegt ze terwijl ze haar armen omhoog houdt om ze te laten zien. Een scootmobiel is niks voor haar, het lukt haar niet om die te bedienen. "In Syrië was ik altijd zelfstandig. Ik kon een kudde koeien onder controle houden in mijn jeugd. In Damascus werkte ik in een chocoladefabriek en had ik altijd een sociaal leven."

Ze vindt het moeilijk dat ze altijd iemand om hulp moet vragen als ze de deur uit wil. Maar ondanks al die beperkingen is Fauzia bevriend geraakt met haar Nederlandse buurvrouw Dikkie, die vaak langskomt om gezellig een kopje thee met haar te drinken. Fauzia communiceert met haar in gebaren. "Ik wil me niet tegen laten houden door mijn beperking, ik wil kunnen doen waar ik van geniet."

Zondaginterview

Elke zondag publiceren we een interview in tekst en foto's van iemand die iets bijzonders doet of heeft meegemaakt. Dat kan een ingrijpende gebeurtenis zijn waar hij of zij bewonderenswaardig mee omgaat. De zondaginterviews hebben gemeen dat het verhaal van grote invloed is op het leven van de geïnterviewde.

Ben of ken jij iemand die geschikt zou zijn voor een zondaginterview? Laat het ons weten via dit mailadres: zondaginterview@rtl.nl

Lees hier de eerdere zondaginterviews.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore