Zondaginterview

Zijn nieuwe been brengt de droom van hockeyer Xan (15) opeens dichterbij

09 januari 2022 08:28 Aangepast: 09 januari 2022 09:05
Xan is dolgelukkig met zijn nieuwe prothese. Beeld © Mathilde Dusol

Xan (15) heeft een droom: tophockeyer worden. Door een onderbeenprothese leek die droom niet haalbaar, maar met zijn nieuwe sportprothese wordt hij steeds sneller en beter. Hockey is zijn toekomst, maar hij heeft ook nog onbeantwoorde vragen uit het verleden. "Waarom ben ik te vondeling gelegd?"

Een lange sprint, een snelle draai, een sleeppush en weer door. Als Xan op het hockeyveld staat, vergeet hij de wereld om zich heen. Hij rent, sprint, draait net als elke andere speler op het veld.

Er is alleen één verschil met zijn medespelers: Xan heeft een onderbeenprothese. Hij is geboren met een stomp, net boven zijn rechterenkel hield zijn been op. Een paar jaar later werd bij een operatie de groei van zijn rechteronderbeen stilgezet, zodat een betere prothese beter zou passen.

Nieuwe sportprothese

"Nu heb ik een nieuwe sportprothese", vertelt Xan vanuit zijn woonkamer in Nijkerk. Je ziet aan alles dat hij van sport houdt. Hij draagt een zwarte sweater, Nike-bril, sneakers.

"Door de nieuwe prothese kan ik veel beter meekomen met andere spelers", vertelt hij. Dat is belangrijk, want hij wil tophockeyer worden. "Bij het Nederlands elftal", vult hij aan, gevolgd door een bescheiden glimlach. "Ik weet niet of het lukt, maar ik ga het proberen."

Lange tijd leek deze droom verre van haalbaar. Op zijn standaardprothese was hij niet echt snel of wendbaar. Dat veranderde door zijn ontmoeting met orthopedisch instrumentmaker en prothesekoning Frank Jol.

In 2014 bij de terugkomst van paralympische ploeg op Schiphol. Xan met Bibian Mentel en zijn oma. In 2014 bij de terugkomst van paralympische ploeg op Schiphol. Xan met Bibian Mentel en zijn oma.

'Wat wil je bereiken?'

Via zijn moeder Mathilde – sportfotografe gespecialiseerd in de gehandicaptensport – en zijn vader Jurjen – die ook een beenprothese heeft – kent hij de wereld van sporters met een handicap. Hij werd uitgenodigd voor de Mentelity Games in Zwitserland, het ski- en snowboardevenement voor mensen met een lichamelijke beperking. Daar keek Frank Jol, die ook de blades voor topatleet Marlou van Rhijn en vele andere paralympische medaillewinnaars maakte, naar zijn been.

Hij keek anders dan de prothesemaker die Xan eerder geholpen had. "Hij vroeg wat ik wilde bereiken", zegt Xan. Daar hoefde de tiener niet lang over na te denken: sneller worden, zijn tegenstanders bijhouden, geen beperking meer voelen. Jol maakte voor hem een sportprothese op maat. Die zijn duur, maar de Mentelity Games sponsorde de sportprothese. "De bovenkant is een normale koker die om mijn stomp past, de onderkant is een blade", vertelt Xan.

Xan is altijd sportief geweest. Xan is altijd sportief geweest.

Nieuwe wereld

Een nieuwe wereld ging voor hem open. "Ik word niet meer beperkt door mijn prothese, maar kan veel beter meedoen met de rest. Ik wil mijn grenzen opzoeken, kijken hoe ver ik kan komen." Dan, lachend. "In het begin ging ik zelfs te snel. Ik kon niet stoppen. Als een tegenspeler ineens draaide, vloog ik rechtdoor."

Tijdens de lockdown gaan Xan en zijn vader weleens samen hardlopen. "Maar dat is niet een heel groot succes", lacht Xan. Met zijn nieuwe prothese is hij stukken sneller dan zijn vader. Tijdens de lockdown gaan Xan en zijn vader weleens samen hardlopen. "Maar dat is niet een heel groot succes", lacht Xan. Met zijn nieuwe prothese is hij stukken sneller dan zijn vader.

Het was even wennen, maar nu heeft hij volledig de controle over zijn nieuwe been. Het veranderde zijn droom. Een nieuwe club op een hoger niveau leek ineens haalbaar. Afgelopen zomer deed hij mee aan de selectietrainingen van de Eemvallei, een hockeyvereniging in Amersfoort, 10 kilometer verderop. Daar speelt hij nu in de eerste klasse, bij de jongens B1, in de verdediging. In de zomer op het veld, in de winter in de zaal.

Fanatiek

Xan heeft een drive, is fanatiek. Hij houdt van het competitie-element. Niet alleen met hockey wil hij graag winnen. Hij heeft zijn zinnen ook gezet op de door het gezin bedachte coronacup, een spelletjesmarathon vanwege de lockdown. "Aan de kreukels in de kaartjes bij Kolonisten van Catan weet Xan al wat erop staat", vertelt vader Jurjen. Het spel ligt op grijpafstand van de eettafel.

Xan glundert. Dat fanatieke klopt. Hij was laatst ook de snelste bij gym, bij de piepjestest. Op school of op de club zegt trouwens niemand wat over zijn prothese. Mensen kijken wel, maar dat boeit hem niet. "Ach, dan kijken ze maar." Hij haalt zijn schouders op.

Xan tijdens een wedstrijd. Xan tijdens een wedstrijd.

Soms vindt hij het juist wel grappig. In een zomervakantie lag het gezin op een camping aan het zwembad. "Een kind kwam naar ons toe", vertelt Jurjen. "Zijn blik ging van mijn been naar dat van Xan en naar dat van Mathilde, Xans moeder." Het kind begreep het niet, twee onderbenen die ontbraken. Vader en zoon lachen erom.

Geadopteerd

Het is niet per se toeval dat ze allebei hun onderbeen missen. Xan is geadopteerd uit China. Jurjen: "In onze aanvraagpapieren stond dat ik een prothese had. Misschien werd Xan juist daarom aan ons toegewezen. Ik weet het niet."

Xan met zijn moeder Mathilde bij de Chinese muur net nadat hij is geadopteerd. Xan met zijn moeder Mathilde bij de Chinese muur net nadat hij is geadopteerd.

Xan is naar Nederland gekomen toen hij twee jaar en zes maanden was. In 2019 ging het gezin terug naar China, om te kijken waar Xan vandaan komt. "Ik heb veel vragen", vertelt Xan. "Wie zijn mijn biologische ouders? Hoe zien ze eruit? Zijn ze arm, rijk, lief?"

Vondeling

Maar de allerbelangrijkste vraag die hij heeft: waarom hebben ze hem, zo'n vijftien jaar geleden, gewikkeld in een deken, voor de deur van een moskee gelegd? Was het een daad uit liefde, gedreven door armoede? Hoopten ze op een beter leven voor Xan? Hebben zijn ouders hem vrijwillig afgestaan of werden ze gedwongen door familie of gedreven door het politieke bewind en het éénkindbeleid?

Heeft hij nog een broertje of zusje? Waren zijn ouders verdrietig toen ze hem achterlieten? Hij is in maart gevonden, maar op zijn papieren staat als geboortedag 1 januari. Klopt dat eigenlijk wel? Xan weet het allemaal niet, maar wil het wel graag weten. Daarom ging het gezin naar Xining, de miljoenenstad midden in de bergen van China, grofweg tussen Mongolië en Tibet in.

Geen antwoorden

Samen met zijn ouders deelde hij kaartjes uit met zijn foto en zijn verhaal. Wist iemand meer? Hij liet bloed prikken en heeft zijn DNA achtergelaten bij een politiebureau. Hij werd geïnterviewd en gefilmd door een lokale tv-ploeg. Zijn verhaal ging rond op WeChat, een groot socialmediaplatform in China.

Met zijn ouders in China. Met zijn ouders in China.

Hij sprak uitgebreid met de imam van de moskee waar hij te vondeling is gelegd. Hij bezocht het tehuis waar hij daarna naartoe werd gebracht. Maar niemand had de antwoorden waar Xan op hoopte. "Het was zoeken naar een speld in een hooiberg", zegt Jurjen. "Er wonen meer dan twee miljoen mensen in die stad. Misschien komen zijn ouders wel uit een van die vele bergdorpen eromheen."

'Waarom zoeken?'

Daarnaast had het gezin niet echt het idee dat de mensen die ze spraken zijn zoektocht begrepen. Jurjen: "Ze zeiden dingen als: 'Waarom graaf je in het verleden, als je het nu goed hebt?'"

Xan heeft het nu goed, dat is absoluut waar. Hij is gelukkig, heeft het fijn thuis. Maar de vraag waarom zijn ouders afstand van hem hebben gedaan, blijft.

Pleegoma

Zijn biologische ouders heeft hij in Xining niet gevonden, wel het tijdelijke pleeggezin waar hij na het tehuis zo'n twee jaar heeft gewoond. "Mijn pleegoma is heel lief", zegt Xan. De vrouw, door Xan Nǎinai genoemd, heeft drie inmiddels volwassen dochters. Xan was het kleine broertje. "Iedereen was emotioneel toen we elkaar zagen", vertelt Xan. "Ze hadden een zaal in een restaurant geboekt. De hele avond hebben we met een tolk erbij gepraat."

Xan en zijn ouders bij zijn pleegoma. Xan en zijn ouders bij zijn pleegoma.

De volgende dag was de hele buurt uitgelopen om Xan te zien. Ze speelden Mahjong, een traditioneel Chinees spel, op het binnenplein in een van de buitenwijken van de stad. En tafeltennis, iets wat Xan al jaren doet.

Xan loopt naar een tafeltje en pakt een beeld met een soort steenbok erop. "Dit kreeg ik als aandenken. Het is het dier van de provincie." Overal in het huis staan beeldjes, vaasjes en andere herinneringen uit China.

Tafeltennis met de buurtbewoners waar Xan de eerste twee jaar van zijn leven heeft gewoond. Tafeltennis met de buurtbewoners waar Xan de eerste twee jaar van zijn leven heeft gewoond.

Fijne ontmoeting

Met zijn pleegoma heeft hij nog af en toe contact via WeChat. China heeft inmiddels een warm plekje in zijn hart gekregen. Hij kijkt terug op een fijne ontmoeting met zijn pleeggezin daar. Ooit gaat hij terug. Misschien spreekt hij dan de taal wel. "Die wil ik later leren."

Maar dat is voor de toekomst. Xan focust zich eerst op hockey, zijn vrienden en zijn vmbo-opleiding. Door de lockdown zijn er even geen trainingen, daar baalt hij van. Dus oefent hij met zijn bal en zijn stick in zijn kamer en buiten. Hooghouden, sleeppushes, rennen en draaien. Als hij straks weer het veld op mag, is hij er klaar voor.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore