Belangrijke dag

OM komt met strafeis tegen verdachten neerhalen MH17: 'Levenslang formeel mogelijk'

22 december 2021 06:42 Aangepast: 22 december 2021 07:22
Igor Girkin, Sergei Doebinski, Oleg Poelatov en Leonid Ghartsjenko (vlnr)

Het is een belangrijke dag in het strafproces tegen de verdachten van het neerhalen van vlucht MH17. Vier pro-Russische separatisten krijgen vandaag te horen welke straf het Openbaar Ministerie tegen ze eist voor het uit de lucht schieten van MH17, waarbij op 17 juli 2014 298 inzittenden om het leven kwamen. Hoe zit het met het bewijs en wat kunnen we verwachten van de strafeis? Strafrechtdeskundige Marieke de Hoon legt het uit.

Alle vier de verdachten zijn niet aanwezig bij de rechtszaak in het Justitieel Complex Schiphol. De drie Russen en een Oekraïner bevinden zich in het buitenland. Het gaat om rebellenleider Igor Girkin, zijn rechterhand Sergej Doebinski, diens assistent Oleg Poelatov en legercommandant Leonid Chartsjenko. Alleen Poelatov laat zich bijstaan door advocaten, de anderen hebben niets van zich laten horen.

Waar worden ze van verdacht?

"Elke verdachte zou een belangrijke rol hebben gespeeld bij het neerhalen van MH17, en ook van moord en doodslag. Zij hebben er volgens het Openbaar Ministerie (OM) voor gezorgd dat de raket die het vliegtuig neerhaalde, de Buk, werd besteld, dat ie kwam, dat ie zou worden afgevuurd en dat hij uiteindelijk weer verdween", zegt strafrechtdeskundige Marieke de Hoon.

In deze video vertellen we je meer over de vier verdachten met de bijnamen Schutter, Adder, Chagrijn en Mol:

Deze vier mannen staan terecht voor het neerhalen van vlucht MH17. Ze worden verdacht van moord op bijna 300 inzittenden met een Buk-raket.

Welke straf kan tegen ze worden geëist?

"Ze kunnen formeel een maximumstraf van levenslang tegen zich horen eisen. Voor het neerhalen van het vliegtuig en voor moord. In principe kan dat, maar het is maar de vraag of dat ook gebeurt. Het Openbaar Ministerie zegt dat er sprake van opzet is en dat ze volledig verantwoordelijk zijn voor deze misdrijven. Tegelijkertijd leek het toch ook een vergissing en kun je je afvragen hoe kwaadaardig het was. Ik verwacht dan ook niet dat ze levenslang zullen eisen."

Wel een forse straf?

"Het is een heel fors delict en er zijn ontzettend veel mensen dood gegaan. De verdachten hebben de hele tijd ontkend en hebben desinformatie verspreid. Dat helpt niet mee."

Hoe overtuigend is het bewijs tegen ze?

"Zij hebben zelf niet op een knop gedrukt, dus het is niet makkelijk te zeggen dat ze het hebben gedaan. Maar het OM laat wel zien met het bewijs dat deze mannen een heel belangrijke rol hebben gespeeld. Zonder hen was het niet gebeurd. Zij zijn ook meer verantwoordelijk dan een uitvoerende soldaat, die misschien wel ter plekke was."

De verdediging komt na de eis aan het woord, wordt daar nog iets van verwacht?

"De verdediging houdt tot dusver de kaarten tegen de borst. Daar kunnen we nog van alles van verwachten. In ieder geval zullen de advocaten betogen dat het geen eerlijk proces is. Zij hebben allemaal onderzoekswensen bij de rechtbank ingediend, die volgens hen nodig zouden zijn om hun onschuld te bewijzen. Die wensen zijn grotendeels afgewezen. Dus zullen ze zeggen: zie je wel, het proces is niet eerlijk."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Advocaten MH17-zaak geïntimideerd, hoogstwaarschijnlijk door Rusland

Maakt het nog uit dat het vliegtuig werd neergeschoten terwijl er een soort oorlogssituatie was?

"Het OM zegt dat het niet uitmaakt. Want alleen strijdende partijen die voldoen aan allerlei regels mogen aanspraak maken op de privileges die het oorlogsrecht geeft. En aan die regels hebben ze niet voldaan. Het OM zegt daarom: het maakt niet uit dat het oorlog was, ze mochten sowieso geen vliegtuigen naar beneden halen, want ze voldeden niet aan de regels van het oorlogsrecht. Ze mochten daarom geen enkel vliegtuig naar beneden halen, zelfs geen militaire vliegtuigen. Dus is het moord."

Hoe moeilijk is zo'n uitgebreid dossier te bekijken voor de rechtbank?

"Dat is heel erg moeilijk. En daarom duurt het ook zo lang. Ze hebben heel veel tijd nodig om van elk bewijsstuk te beoordelen of het betrouwbaar is, of het op een goede manier is verkregen, en wat het precies zegt. Of die personen in de chain of command (commandostructuur) ook echt die rol hebben gespeeld. En of dat wat die verdachten hebben gedaan, ook heeft geleid tot het neerschieten van MH17."

"En dat allemaal voor een buitengewoon ingewikkeld conflict, waarbij het ook nog eens heel moeilijk is om bewijs te verzamelen. De rechters pakken dat stap voor stap aan, net als het OM en ook de verdediging. Daarom duurt het lang. Het is ingewikkeld, maar wel buitengewoon interessant."

Is er een kans, in een van die gevallen, op vrijspraak?

"Ja, dat zou kunnen. Daarom zien we ook in het requisitoir hoe het OM al die bouwstenen bij elkaar brengt en weet te koppelen aan het wetboek van strafrecht. Waarbij ze zullen zeggen: dit is waarom artikel 168 van het wetboek van strafrecht - het neerhalen van een vliegtuig - is bewezen, dit is waarom moord of doodslag is bewezen, en dit is waarom deze specifieke verdachte verantwoordelijk is als functioneel medepleger, als medepleger, of als uitlokker. Ze zullen voor al die verdachten die bouwsteentjes gaan plaatsen in een groter verhaal en dan komen ze tot de strafeis."

Het OM is al sinds maandag bezig met het formuleren van de strafeis, waarom duurt dat zo lang?

"We hebben een gedegen strafproces waarin alles in de openbaarheid wordt besproken en gewogen. Daarin worden al die onderdelen van het bewijs in de openbaarheid gewogen en gekoppeld aan het strafrecht. Dan wordt gekeken of elk van die verdachten dan ook specifiek strafrechtelijk verantwoordelijk kan worden gehouden voor die strafbare feiten."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

MH17-nabestaande Ria spreekt Russisch in rechtszaal: 'Ze weten dat wij weten dat ze liegen'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore