Vastlopende zorg

Als operaties niet doorgaan, brengen zij het slechte nieuws: 'Er zijn 711 wachtenden voor u'

10 december 2021 16:42 Aangepast: 10 december 2021 16:44
Dicky belt de hele dag patiënten. Beeld © RTL Nieuws

Hoe ziet een volgestroomd ziekenhuis eruit? RTL Nieuws liep mee in het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein. Vandaag het laatste deel van de serie, vanaf de planafdeling waar patiënten worden afgebeld. "Ik heb vervelend nieuws voor u."

Vanochtend nog. Een patiënt, een oudere vrouw, die geopereerd moet worden aan haar baarmoeder. Niets levensbedreigends, geen kanker, maar wel een zware operatie. Dicky, opnameplanner in het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein, deelde de klap meteen uit, zoals ze dat altijd doet. "Het spijt me, ik heb geen goed nieuws. We moeten uw operatie uitstellen."

"Dat was pijnlijk", zegt Dicky als ze even pauze heeft. "Vooral toen ik haar echtgenoot op de achtergrond hoorde. Zijn zus was overleden aan baarmoederhalskanker. Ik had dat gezin zo graag uit de onzekerheid geholpen. Maar ik weet: deze vrouw kan dit jaar niet meer geopereerd worden."

Geen seconde stil

Al 28 jaar werkt Dicky op de opnameafdeling van het ziekenhuis: een ruimte met felgroene muren die meer wegheeft van een callcenter. Het is er geen seconde stil, er zijn altijd medewerkers aan het bellen. Op de bureaus staan kerstboompjes versierd met lichtjes.

Dicky is verantwoordelijk voor het inplannen van operaties van de afdelingen gynaecologie, urologie en vaatchirurgie. En sinds de coronapandemie kwam daar nog een grote taak bij voor haar en haar collega's: het afbellen van een groot deel van die patiënten. De opnameplanners zijn nu ook slechtnieuwsbrengers geworden.

Veel meer sussen

"We moeten veel meer sussen", vertelt Dicky, "veel meer uitleggen." Ze heeft het een behoorlijke tijd moeilijk gevonden om die steeds langer wordende wachtlijsten te accepteren, het zit in haar aard die weg te werken. Ze wijst naar haar beeldscherm met één van die lijsten. 711 wachtenden voor u. "En achter elke naam zit een verhaal, hè."

Met kleuren wordt in blokkenschema's de planning bijgehouden. Met kleuren wordt in blokkenschema's de planning bijgehouden.

Voor de pandemie zijn intrede deed, belden de planners incidenteel patiënten af. "Hoe het nu gaat… Dit hebben we nog nooit meegemaakt", zegt Monique, die de plastische chirurgie inplant. In de eerste golf stuitten de planners vooral op boosheid: hoezó gaat die operatie niet door? Soms was er agressie, nu vooral teleurstelling. Berusting. Ook bij de mensen die voor de tweede of zelfs derde keer worden afgebeld. Monique: "Iedereen houdt er inmiddels al een beetje rekening mee."

Bovendien worden er nu standaard al minder operaties ingepland omdat er ruimte moet zijn voor de steeds maar weer aanzwellende stroom covidpatiënten. Daardoor hoeven er de laatste tijd minder mensen te worden afgebeld. Maar: de wachtlijsten worden zo wel steeds langer.

De grote operatiepuzzel

Zulke besluiten worden genomen in het zogenoemde Tactisch Planningsoverleg van de OK, waar afdelingshoofden, zorgmanagers en artsen bij elkaar komen. Sinds covid er is, wordt tijdens deze vergadering de grote operatiepuzzel gelegd.

Want was dit overleg vóór de pandemie een kwestie van één keer per week een halfuurtje de koppen bij elkaar, nu is het overleg twee keer per week nodig en duurt het soms langer dan een uur. En werd er voor de pandemie acht weken vooruit gepland voor operaties, nu is dat één week.

In dit overleg wordt besproken: wie kan er geopereerd worden, wie moet wachten. In dit overleg wordt besproken: wie kan er geopereerd worden, wie moet wachten.

Vandaag is er ook zo'n planvergadering. Er wordt gesproken over volgende week. In de vergaderruimte zitten vier afdelingshoofden en artsen, ze kijken naar een groot scherm waar acht collega's op te zien zijn en een groot gekleurd blokkenschema, met daarin alle beschikbare operatiekamers, operateurs, teams, specialismes en het aantal patiënten.

Elke patiënt die geopereerd moet worden, wordt besproken. Wie als eerste aan de beurt is, wordt bepaald aan de hand van de urgentie. U1 betekent dat een patiënt binnen 24 uur geopereerd moet worden, U2 binnen twee weken, U3 binnen zes weken. "De U1- en U2-patiënten kunnen we eigenlijk altijd wel plaatsen", zegt Marjolein, afdelingshoofd opnameplanning.

"Maar die U3-patiënten, die zijn nu de bottleneck. Deze patiënten komen steeds vaker, als ze niet worden geholpen, op de Spoedeisende Hulp terecht. Dat wil je niet."

Zoeken naar gaatjes

Het is zoeken naar gaatjes, kijken naar urgentie. Concreet voorbeeld: tijdens het overleg wordt besproken welke patiënten voorrang krijgen: die van bariatrie (patiënten met overgewicht) of gynaecologie. De gynaecologische operaties zijn dringender nodig, is de conclusie. Dus die krijgen voorrang. Instemmend geknik. Geregeld.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

En toen liep de zorg vast: 'Elke dag op de SEH lijkt op een rampenoefening'

"En dat is wel waarom ik zo trots ben, op deze mensen hier, en zeker ook op de planners", zegt afdelingshoofd Marjolein. "Er kan heel veel niet meer, maar we blijven supercreatief om zoveel mogelijk patiënten te helpen."

Zo worden er sinds kort steeds meer kleine operaties gedaan zonder dat de patiënt een bed bezet houdt en dus verpleegkundigen minder belast. Denk aan gebroken polsen of borstbesparende operaties bij borstkanker. Deze fast track-operaties worden uitgevoerd bij fitte, jonge patiënten.

Ze komen binnen in een speciale kamer, kleden zich om, gaan naar de operatiekamer, worden geopereerd, zijn even in de uitslaapkamer, krijgen een badjas en gaan weer terug naar de kamer waar ze binnenkwamen. Als ze zich goed voelen, kunnen ze worden opgehaald.

Zo gaan we het dus doen

"Op die manier kunnen er tientallen patiënten per week toch geholpen worden", zegt Marjolein. Patiënten die anders, benadrukt ze, soms best lang hadden moeten wachten.

Inmiddels is het 17.30 uur, het overleg is voorbij, inmiddels is het donker buiten. Marjolein sluit af met de woorden 'en zo gaan we het dus doen'. Collega's zwaaien en het scherm wordt weg geklikt. De puzzel voor komende week is gelegd.

De situatie van de hierboven genoemde patiënt is zo opgeschreven, dat deze niet herleidbaar is. 

Meer lezen? 

Dit is de laatste aflevering van de vierdelige verhalenserie over de vastgelopen zorg in ziekenhuizen. De eerste drie afleveringen kun je hier vinden:

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore