Doemscenario's

Adempauze in het ziekenhuis, meer niet: 'Hoe voorkomen we dat de zorg vastloopt?'

08 december 2021 15:55 Aangepast: 08 december 2021 20:35
In deze vergaderkamer wordt het hele ziekenhuis besproken. Beeld © Geeske Stoker

Hoe ziet een volgestroomd ziekenhuis eruit? RTL Nieuws liep mee in het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein. Vandaag deel 3 van de serie. Een groot overleg vol artsen, afdelingshoofden en managers over maar één vraag: hoe houden we het hoofd boven water?

Er zijn een boel gezichten te zien op het beeldscherm in de vergaderkamer van het St. Antonius Ziekenhuis. Het zijn gezichten van zorgmanagers, artsen, afdelingshoofden. Want zorgen voor patiënten is niet alleen maar in een witte jas naar een spoedpatiënt rennen, onderzoek doen, behandelen, opereren. Het is ook: zorgen dat er plék is voor die patiënten.

Vandaag steken deze mensen hierover digitaal de koppen bij elkaar. Tijdens dit tweewekelijkse zogenoemde FIC-overleg (Flow Informatie Centrum) wordt besproken: zijn er voldoende medewerkers, waar is er mogelijk een capaciteitsoverschot, waar moet worden bijgesprongen?

"Ik hoop dat jullie allemaal een fijn Sinterklaasweekend hebben gehad", zegt Maurice, manager lean & zorglogistiek. "En dat jullie een beetje tot rust konden komen." Hij leidt het gesprek vandaag.

Nog steeds fase rood 

Code zwart is afgewend, liet Ernst Kuipers van het Landelijk Netwerk Acute Zorg weten, maar hier is het alsnog fase rood. En dus wordt er onverminderd hard doorgewerkt om de aanzwellende patiëntenstromen aan te kunnen. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Kuipers: 'Instroom ziekenhuizen over piek heen, code zwart afgewend'

De vergaderkamer is klein en kijkt uit op weer andere vergaderkamers. Behalve de grote pot chocolade en het bordje ernaast met de tekst 'corona happens, chocolate helps', verraadt niks hier dat dit een ziekenhuis is. Systeemplafond, computers, een ronde vergadertafel, bureaustoelen: alles lijkt op een bedrijf. Aan een muur hangen tien schermen met grafieken, waarop af te lezen is wat het gemiddeld aantal wachtende patiënten per week is, het aantal geopende operatiekamers, het aantal besmettingen.

Overzicht in de chaos 

Die schermen zijn nieuw, in de eerste weken van de pandemie opgehangen, toen men in de naderende chaos snakte naar overzicht. Ook het FIC-overleg is in die tijd ontstaan. "We hadden dit niet op deze manier", vertelt Maurice, "we wilden het wel, maar vóór de pandemie was de nood nog niet zo hoog. Afdelingen overlegden toen vooral onderling. Nu doen we dat centraal, omdat we het werk meer onderling kunnen verdelen."

Denk aan: verpleegkundigen die op andere afdelingen gaan werken. Er zijn op dit moment bijvoorbeeld vier verpleegafdelingen die deels zijn omgebouwd tot covid-afdelingen.

Scenariodenken. Vooruitkijken. Overzicht creëren. Voorbereiden. Dat is wat er nodig is in een ziekenhuis nu corona zijn intrede opnieuw heeft gedaan, zegt Maurice. Tijdens het overleg, waar een uur voor is ingepland, vraagt hij aan elke collega hoe druk het is op zijn of haar afdeling en er wordt gekeken: hoe is de capaciteit de komende week? Maar ook: hoe gaat het met de uitstroom in het ziekenhuis? Hoe kunnen mensen die bijvoorbeeld eigenlijk het ziekenhuis al kunnen verlaten, maar op een plekje in het verpleeghuis wachten, snéller worden overgeplaatst?

"Die uitstroom, die mag niet haperen", zegt een arts. Knikkende hoofden.

Patiënten met een delier

Zo had een verpleegafdeling eind vorige week te maken met mensen die na een operatie een delier kregen: de patiënt is dan erg verward en moet dan vaak langer in het ziekenhuis blijven. "Daar moeten we ook rekening mee houden bij de planning van", adviseert het afdelingshoofd in kwestie aan zijn collega's, "deze patiënten houden soms wel twee, drie dagen langer een bed bezet."

Er is ook iemand bij de vergadering aangesloten van het team 'matching'. Daar kunnen afdelingen aankloppen als ze hun rooster niet rondkrijgen: dan wordt gekeken welke medewerkers binnen of buiten het ziekenhuis kunnen bijspringen. "Er zijn ook weer nieuwe mensen aangenomen", klinkt het vanaf het beeldscherm. "We zetten veel in op werven, ook onder gepensioneerde thuiszitters die kunnen helpen bij covid-zorg." "Ze zijn meer dan welkom", antwoordt iemand.

Op tien grote schermen worden de cijfers in de gaten gehouden.  Op tien grote schermen worden de cijfers in de gaten gehouden.

Over die covid-zorg gesproken: wat te doen bij een vijfde golf? Terwijl Nederland hoopt op een versoepeling van de maatregelen, wordt hier alweer rekening gehouden met wat er na die versoepelingen kan gebeuren.

Nu de besmettingsaantallen en opnames iets lijken te stabiliseren, heeft een deel van de verpleegkundigen iets meer ademruimte. In het overleg gaat het daarom over de vraag of er verpleegkundigen kunnen worden vrijgemaakt voor een speciale opleiding, zodat ook zij zuurstofapparatuur kunnen bedienen die op verpleegafdelingen worden ingezet om de ic straks te ontlasten.

Donkerrood en zwart

Alle doemscenario's passeren de revue, ook code donkerrood en code zwart. Er komt een grafiekje in beeld. Onbegrijpelijk voor de buitenstaander, maar, zo klinkt de uitleg later: er is berekend of het tijdens tijdens code zwart mogelijk is dat een verpleegkundige bijvoorbeeld niet vier, maar zes patiënten onder de hoede neemt. "Stél het is nodig", stelt Maurice zijn collega's gerust, "dan doen we het niet in één keer, maar per afdeling en alleen waar het echt nodig is en kán." Zichtbare opluchting.

Een ziekenhuis is wendbaar, legt Maurice uit, maar er is ook altijd een grens. Hoeveel letterlijke ruimte heeft het ziekenhuisgebouw, en hoeveel figuurlijke ruimte heeft het personeel nog?

Maurice, manager lean & zorglogistiek, ligt niet zo snel wakker, maar denkt wel soms: dit is pittig. Maurice, manager lean & zorglogistiek, ligt niet zo snel wakker, maar denkt wel soms: dit is pittig.

In de eerste golven is er geen enkel moment geweest dat Maurice dacht: we gaan het niet redden. Hij is niet zo'n type dat snel ergens wakker van ligt. Maar met deze golf is het anders. Die aanzwellende patiëntenstroom bestaat niet meer, zoals in de eerste golf, uit alleen covid-patiënten, maar ook uit reguliere patiënten en een toenemend aantal spoedpatiënten, wat zou kunnen komen doordat hun zorg tijdens eerdere golven is uitgesteld.

"Het schoot vorige week ineens, voor het eerst, door mijn hoofd", geeft hij toe. "Wat nou als we vol zijn? Als de rek eruit is?"

Maar dat is nu nog niet. Het is exact half 10, de vergadering heeft precies, zoals gepland, een uur geduurd, op de minuut af. Gezichten verdwijnen één voor één van het beeldscherm – weg zijn ze. De patiënten wachten. 

Om de veiligheid van de ziekenhuismedewerkers te waarborgen, zijn hun achternamen weggelaten. Die zijn wel bekend bij de redactie.

Meer lezen? 

Dit is deel drie van de vierdelige verhalenserie over de vastgelopen zorg in ziekenhuizen. De eerste twee afleveringen kun je hier vinden:

De laatste aflevering gaat over hoe wordt besloten welke operaties kunnen doorgaan, en welke patiënten er vanwege drukte moeten worden afgebeld. 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore