Zwartste scenario

En toen liep de zorg vast: 'Elke dag op de SEH lijkt op een rampenoefening'

04 december 2021 07:55 Aangepast: 04 december 2021 08:42
Verpleegkundige Simone rent naar haar spoedpatiënt. Beeld © Geeske Stoker/RTL Nieuws

De zorg loopt vast, er wordt gesproken over scenario 'code zwart'. Hoe ziet een volgestroomd ziekenhuis eruit? RTL Nieuws liep een paar dagen mee in het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein. Vandaag vanaf de Spoedeisende Hulp. "Elke dag lijkt hier weer op een rampenoefening."

Het gezicht van Simone, verpleegkundige op de Spoedeisende Hulp (SEH), betrekt als ze hoort wat er uit de CT-scan van haar patiënt is gekomen. Een aneurysma. Met andere woorden: zijn lichaamsslagader staat op knappen. Nog weer andere woorden: ze moet rénnen.

Ze pakt haar blauwe rugzak. De patiënt, een man van middelbare leeftijd, ligt nog onder het kolossale scanapparaat. Het maakt een monotoon zoemgeluid, alsof er een grote föhn aanstaat. De handen van de man trillen. Zenuwen, waarschijnlijk. Een mens op z'n kwetsbaarst. Een paar uur geleden kwam hij hier binnen met klachten, het leek op nierstenen, redelijk onschuldig. Nu moet zijn familie worden gebeld.

"We hebben al twintig maanden geen enkele covidvrije dag meer gehad", vertelt SImone. "We hebben al twintig maanden geen enkele covidvrije dag meer gehad", vertelt SImone.

Simone knijpt zacht in zijn hand. "We gaan u helpen, u wordt straks geopereerd." Samen met collega's koppelt ze de man aan de monitor die ze uit haar rugzak haalt; een wirwar aan draadjes. "Zo kunnen we zijn hartslag, bloeddruk en zuurstofgehalte in de gaten houden."

De man heeft een te hoge bloeddruk, maar toen Simone zijn hand vasthield, zag ze die meteen kort even dalen. Waar ze mee zeggen wil: zorgen is meer dan iemand aan een monitor koppelen. "Ik wil tijd hebben voor geruststelling, handen vasthouden, dat werk."

Die tijd is er niet of amper, zegt Ramona, afdelingshoofd van de SEH. "In de eerste golf kwamen hier enkel mensen met covidklachten. Dat was bizar. Op veel afdelingen was het ongekend rustig." Zelfs zo rustig, dat artsen een oproep deden: druk op de borst? Ga naar het ziekenhuis. "Veel mensen durfden niet vanwege dat onbekende virus."

Een soort trechter

Maar nu weten mensen de spoedhulppost weer te vinden. Deze plek is de trechter van het ziekenhuis: hier worden mensen geholpen en naar huis gestuurd, of ze gaan 'dieper' het ziekenhuis in, naar een andere afdeling.

Aan weerszijden van de spoedpost zit een aantal behandelkamers gevestigd, in het midden van de ruimte staan computers, daarachter allemaal witte jassen, druk typend. Monitorpiepjes vormen samen een ritmisch koor. In een hoek zit sinterklaas op een stoel, gemaakt van latex handschoenen, wc-papier en rode beschermingsschorten.

Simones patiënt wordt naar de shockroom gebracht. Simones patiënt wordt naar de shockroom gebracht.

Het stroomt hier elke dag voller dan vol, en niet alleen met covid-patiënten, maar ook met patiënten die nu ziek worden, of die klachten krijgen doordat hun zorg in de eerste golven is uitgesteld. Zoals gisteren, een man met een galblaasontsteking – hij zou een jaar geleden geopereerd worden. Maar toen was er geen plek.

"Als je lang genoeg wacht, worden die vanzelf spoed", zegt Ramona. "En dáár zit nu het probleem voor een groot deel: de combinatie van covid en daarbij nog extra veel uitgestelde non-covid-zorg."

Linksaf of rechtsaf 

Doktersassistente Esther ziet al die mensen als ze achter de balie op de SEH werkt. Ze stuurt de covid-patiënten en de 'verdachte gevallen' naar links, naar de covid-unit, en de reguliere patiënten naar rechts, naar het 'schone' gedeelte.

Van beschermende kleding is een sinterklaas gemaakt. Van beschermende kleding is een sinterklaas gemaakt.

In het schone gedeelte zijn de deuren beplakt met geruststellende groene stickers: 'covid-vrij'. Maar corona is hier niet ver weg, corona is één deur verderop, op een afgeschermd deel dat vroeger het observatorium was van de SEH: de plek waar patiënten normaal gesproken op hun uitslag over overplaatsing konden wachten. 

Nu liggen daar patiënten die juist ook veel intensieve zorg nodig hebben en voor wie dus ook veel personeel nodig is. "En de mensen die in die covid-unit werken, zijn niet meer beschikbaar voor de reguliere patiënten met niet-coronaklachten."

Niet meer rustig zitten

Esther vertelt haar verhaal in de personeelskamer, achter haar is via het raam een blik te werpen op de 'covid-gang'. Te zien is hoe twee patiënten, een minuut na elkaar, beiden een zuurstofmasker op, naar de covid-unit worden gereden. "Als ik dat zie, kan ik hier niet rustig pauze houden."

"Weet je wat ik soms voor gevoel heb? We doen al jarenlang in november een rampenoefening. Ik heb het gevoel dat we al twintig maanden lang elke dag met een rampenoefening bezig zijn."

Om tijd te besparen, pakken medewerkers soms de step op de SEH.  Om tijd te besparen, pakken medewerkers soms de step op de SEH.

Afdelingshoofd Ramona maakt zich zorgen om het personeel. In die allereerste golf zag ze, naast angst, veel adrenaline bij de medewerkers hier, motivatie, 'twinkelende ogen boven die mondkapjes'. "Nu vallen mensen uit, terwijl deze ruimte" – ze wijst even om zich heen – "maar blijft volstromen."

Kippenvel van

Het zwartste doemscenario, keuzes moeten maken, patiënten wegsturen, daar krijgt Ramona 'kippenvel van'. "Over mijn hele lijf." Of dat moment gaat komen? Ze haalt haar schouders op. "Weet je. We doen álles om dit niet te laten gebeuren. Ik heb de afgelopen twee jaar zo veel mooie samenwerkingen gezien tussen afdelingen, en zo veel flexibiliteit. Maar nu moeten we én covid-patiënten opvangen, én reguliere patiënten die nu ziek worden, én de patiënten van wie de zorg is uitgesteld…"

Ze is even stil, doet haar handen omhoog. "We doen het. Ik ben daar trots op. Maar soms denk ik: hóé dán?"

"Ik hou van hectiek en mensen helpen", zegt verpleegkundige Simone. "Daarom ga ik door. En mijn collega's ook." Haar patiënt, de man met de zeer zwakke lichaamsslagader, ligt inmiddels in de shockroom van de SEH. Deze kamer is onmisbaar voor ernstige gevallen die wachten op een spoedoperatie. Röntgenapparatuur, infusen, hartmonitor, bloeddrukmeter, een saturatiemeter, genoeg loopruimte voor een heel team. "Mocht het hier misgaan, dan kunnen we hier veel."

Het ziekenhuis heeft twee van zulke shockrooms. Eentje is nu steevast voor het covid-gedeelte gereserveerd, daar komen de coronapatiënten die geïntubeerd of gereanimeerd moeten worden. "We missen dus al twintig maanden een shockroom voor reguliere patiënten. Dus als er nú een patiënt binnenkomt zoals deze man, zonder covid, met iets levensbedreigends, ja. Dan. Ja."

Dan wat?

"Dan moet de patiënt naar een andere ruimte of zelfs een ander ziekenhuis worden gebracht."

Om de veiligheid van de ziekenhuismedewerkers te waarborgen, zijn hun achternamen weggelaten. Die zijn wel bekend bij de redactie.

Meer lezen? 

Dit is deel één van de vierdelige verhalenserie over de vastgelopen zorg in ziekenhuizen. De volgende aflevering gaat over de speciale corona-afdeling binnen de SEH.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore