'Heeft niets met corona te maken'

Wie zijn die relschoppers? 'Ze zijn jong en willen tegen het gezag aan schoppen'

22 november 2021 17:55 Aangepast: 22 november 2021 19:32
In meerdere steden in Nederland was het onrustig, afgelopen nachten. Beeld © ANP

Vuurwerk, brandjes, hulpverleners die hun werk niet konden doen, waarschuwingsschoten: het was in meerdere grote steden onrustig in Nederland afgelopen weekend. Wie zijn deze relschoppers, en wat willen ze? Vijf vragen en antwoorden. "Dit heeft niets met de coronamaatregelen te maken."

Het was gisteravond voor de derde avond op rij in meerdere Nederlandse steden onrustig. In Rotterdam zijn 51 mensen opgepakt, in Roosendaal 14. In Enschede werd gisteravond een noodverordening afgekondigd, en in Roermond en Stein zijn 5 mensen aangehouden. In Leeuwarden gingen relschoppers rondom het stadion van voetbalclub Cambuur tekeer, in ook in Den Haag en Tilburg moest de ME in actie komen. 

1. Wie zijn de relschoppers?

Het grootste deel van de tot nu toe 49 aangehouden verdachten van de ongeregeldheden in Rotterdam, kwam uit de directe omgeving. Maar er zijn ook enkele verdachten uit Brabant en Noord-Holland aangehouden. Onder hen zijn zes minderjarigen. Het grootste deel van de aangehouden personen is jongvolwassen. 

In Roosendaal is de helft van de relschoppers jonger dan 18. Dertien van de veertien die zijn opgepakt, 'zaten in de leeftijd van 15 tot 26', laat de politie weten.

In Groningen zijn twee jongens (13 en 15 jaar oud) opgepakt, laat Jacques de Krom van Wij Groningen weten, een welzijnsorganisatie die veel jeugdwerkers op straat heeft rondlopen. In Enschede hingen ook groepen jongeren rond om te rellen. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Puinruimen na rellen Rotterdam: 'Het is een grote klerezooi'

2. Wat willen ze? 

"Dit is puur geweld onder het mom van 'wij zijn aan het demonstreren'", liet demissionair premier Rutte vanochtend voor de camera van RTL Nieuws weten. Wat vrijdag in Rotterdam gebeurde, is volgens de premier 'een kans aangrijpen om uit te halen tegen politie en hulpverleners'. De Krom van WijGroningen zegt dat de jongeren in Groningen vooral 'copycatgedrag' vertoonden. "Dit heeft niets met het coronabeleid te maken, maar gewoon om het relschoppen. Ze hebben elkaar op lopen fokken, en toen is het misgegaan."

Ook in Roosendaal vermoedt de politie dat de coronamaatregelen niet de reden zijn van de ongeregeldheden. "Er zijn spanningen in de samenleving door de coronamaatregelen", zegt burgemeester Han van Midden. "Maar daar heeft dit protest niets mee te maken. Dit is een heel harde kern van relschoppers die elke gelegenheid aangrijpt om zich tegen de overheid en openbare gebouwen te richten. Ze zijn op één ding uit: tegen het gezag aan schoppen."

Hieronder is het statement van Rutte te zien: 

3. Waarom niet 'gewoon' protesteren?

Tom Postmes, sociaal psycholoog aan de Rijksuniversiteit Groningen, die is gespecialiseerd in sociale onrust, zegt dat er 'vervelingsrellen' kunnen ontstaan in een samenleving. "Dat fenomeen speelt periodiek op", legt hij uit. "En daar hebben deze rellen wel kenmerken van."

"Door de beperkingen is er nu eenmaal verveling onder jongeren." Het opvallende aan deze rellen is dat ze zich vermengen met de protesten die tegen het overheidsbeleid worden gevoerd. Postmes: "De rellen worden gelegitimeerd door het verhaal van verzet tegen de overheid en regels." 

"En dan krijg je eigenlijk hetzelfde als wat we bij de avondklok zagen", zegt Postmes. "Dan komen er ook relschoppers op af die dit als excuus gebruiken om op straat te gaan rellen." Het is moeilijk en een beetje link om aannames te doen, maar wat Postmes verwacht, is dat een derde van de groep bestaat uit mensen die vaker rotzooi schoppen, 'de ervaren types'. Twee derde heeft zich vermoedelijk laten verleiden om mee te doen. 

"Dat gaat heel snel", zegt De Krom van WijGroningen. "Via Telegram gaat zoiets als een lopend vuurtje."

4. Wat is er precies gebeurd? 

Vrijdagavond begon de onrust in Rotterdam, zaterdag ging het in Den Haag mis en gisteravond was het voor de derde avond op rij in meerdere Nederlandse steden onrustig.

In Groningen werd door de burgemeester gisteravond een noodbevel afgegeven voor het centrum en omgeving. In Enschede zijn gisteravond na het ingaan van een noodverordening vijf mensen aangehouden voor opruiing en openlijke geweldpleging. Ook in Roosendaal was het gisteren op meerdere plekken onrustig. De politie meldde dat er onder meer brand werd gesticht bij een basisschool. 

In Limburg zijn gisteravond in Roermond en Stein vijf mensen aangehouden tijdens een noodverordening, vanwege het bezit van verdovende middelen, het niet tonen van een identiteitsbewijs en belediging, meldde de politie. In Leeuwarden staken groepen vuurwerk af bij het voetbalstadion en was de politie aanwezig. In de stad werden containers in brand gestoken en vuurwerk naar de ME gegooid. 

5. Zijn dit soort rellen te voorkomen? 

Rutte was duidelijk: er moet hard worden opgetreden. "Ik zal nooit zal accepteren dat idioten puur geweld gebruiken tegen de mensen die elke dag alles doen om onze samenleving veilig te houden", zei hij. "Politie en justitie doen alles om de degenen die hierachter zitten, ter verantwoording te roepen." 

De politie Rotterdam laat weten dat er twintig rechercheurs op de zaak zijn gezet om zo veel mogelijk relschoppers te identificeren en aanhouden. Het OM laat weten dat de meeste verdachten in Rotterdam met een zogenoemde 'gedragsaanwijzing' weer op vrije voeten zijn gelaten. Hierin staat dat zij zich tot en met 2 januari volgend jaar niet op bepaalde plekken in het centrum en in Rotterdam-Zuid mogen komen. Wie zich hier niet aan houdt, is strafbaar. "Op een later moment zullen deze personen zich nog wel voor de rechter moeten verantwoorden." Op dit moment wordt gekeken welke zaken in aanmerking komen voor behandeling tijdens een supersnelrechtzitting.

In de video hieronder is te zien hoe de stad de wonden likte na de rellen. 

"We zitten er heel scherp bovenop", zegt de burgemeester van Roosendaal. Bij het OM ligt volgens hem nu een belangrijke taak: de daders moeten vervolgd worden. "Maar we willen ook met de ouders in gesprek, vooral die van de minderjarige daders. Wat doen die kinderen zo laat op straat? Daar moeten we het ook over hebben." 

In Groningen zijn jeugdwerkers nu druk op straat in gesprek met jongeren over de rellen gisteravond, zegt De Krom van WijGroningen. "Daar zijn we echt heel erg op aan het inzetten. Jongeren wijzen op hun verantwoordelijkheid, en hen in te laten zien: als je hieraan meedoet, dan ziet je toekomst er toch echt minder rooskleurig uit."

Jeugdwerkers kijken volgens De Krom niet naar straffen. "We zijn preventief bezig, aan de voorkant, en we denken dat dat effectief is. Als de rellen aan de gang zijn, trekken we ons terug. Dat is niet ons terrein. Maar de straat op, gesprekken aangaan: dat is wat we doen. En daar geloven we in."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Derde avond op rij onrustig in meerdere steden: tientallen relschoppers opgepakt

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore