Ga naar de inhoud
Rustig weer

Al jaren nauwelijks herfststormen: 'Dat is geen toeval'

Beeld © ANP

De herfst loopt op z'n eind, en misschien is het je al opgevallen: we hebben helemaal geen échte grote herfststorm gehad. En dat gebeurt de laatste jaren wel vaker. Wat is er aan de hand?

September, oktober of november: dat zijn toch de maanden waar het af en toe flink kan waaien. Maar toch is daar dit jaar nauwelijks sprake van geweest. "In september waaide het in het Waddengebied nog wel hard, maar daar is het wel bij gebleven", zegt Marc de Jong van Buienradar.

Ook vorig jaar was dat zo. Toen werd Zeeland eind september 'geschampt' door een storm die over België trok. Maar dat was het dan ook. Het jaar dáárvoor: idem. En ook in 2018 was er helemaal geen storm.

Snelle
Lees ook:
Snelle vliegtuigen en groeiende poolkappen: dit is de straalstroom

Gemiddeld hebben we eens in de 6 jaar een herfst zonder storm, stelt De Jong. "Maar de laatste jaren hebben we veel vaker een herfst zonder storm."

Minder wind

Voor een officiële storm geldt dat op een van de meetstations in Nederland er tenminste één uur lang windkracht 9 staat. Dat gebeurt meestal aan zee, omdat daar niets is om de wind te remmen. Boven land zorgen bossen, gebouwen en heuvels ervoor dat de wind wordt afgezwakt. Bij windkracht 10 is er sprake van zware storm en bij windkracht 11 van zeer zware storm. 

Het KNMI meet de jaargemiddelde windsnelheid op vier plekken: Schiphol, Eelde, Cabauw en Eindhoven. Het weerinstituut ziet sinds de jaren 90 dat de wind in Nederland gemiddeld afneemt met 2 procent per 10 jaar. Deels is de verklaring dat er meer bebouwing is.

KNMI:
Lees ook:
KNMI: als het zo doorgaat, stijgt zeespiegel met meer dan een meter

Dat het in de herfstmaanden rustiger weer is, heeft volgens Marc de Jong van Buienradar te maken met klimaatverandering. "De 'motor' van de herfststormen is het temperatuurverschil tussen de Polen - in ons geval de noordpool - en de evenaar. De noordpool warmt relatief snel op en dus wordt het temperatuurverschil met de evenaar kleiner. Daardoor daalt het aantal herfststormen."

Wetenschappelijk gezien is daar nog geen bewijs voor.

Straalstroom

De Jong legt uit dat die stormen ontstaan onder de zogeheten straalstroom. Dat is een zeer krachtige wind op ongeveer 10 kilometer hoogte. "Die straalstroom wordt krachtiger naarmate het temperatuurverschil tussen de noordpool en de evenaar groter is. In de herfst is het temperatuurverschil het grootst, omdat de noordpool dan afkoelt, terwijl het rond de evenaar nog lang warm blijft. Als die krachtige straalstroom gunstig boven een lagedrukgebied komt te liggen, dan kan zo'n lagedrukgebied uitgroeien tot een storm."

Maar onder invloed van de klimaatverandering wordt het temperatuurverschil tussen de noordpool en de evenaar kleiner. Daardoor wordt de straalstroom minder krachtig en neemt de kans op stormen af. 

Bekijk ook: Waarom het aan de kust zo veel regent in de herfst

02:01
Het is weer herfst en dan denken we al snel aan veel regen. Dat is ook waar, maar het regent niet in het hele land evenveel.

Toch is het ook deels toeval. "Het hangt er maar net van af waar een actief lagedrukgebied - dat storm geeft - zich bevindt. Vorige week heeft het nog heel hard gestormd in IJsland."

Tropische stormen

Daarnaast is er nog een ander effect van de opwarming van de aarde, wat juist voor meer stormen kan zorgen. De Jong: "Er komen in Caribisch gebied en bij de Golf van Mexico steeds heftigere orkanen voor, gevoed door warm zeewater. Ook noordelijker gelegen warmt het zeewater op, en is de kans groter geworden dat wij in West-Europa daar ook de gevolgen van merken."

De restanten van de orkanen komen steeds dichterbij. Het effect: stormachtig weer, gecombineerd met veel neerslag. 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore