Zondaginterview

Hoezo 'oprotten' naar haar 'eigen land'? Dilara (19) zoekt altijd verbinding

07 november 2021 08:06 Aangepast: 08 november 2021 19:01
Dilara tijdens een lezing in De Balie. Beeld © De Balie / Jan Boeve

Ze is pas negentien en heeft al twee boeken geschreven, ze is te zien in talkshows en werd al eens op de koffie gevraagd bij Mark Rutte. De bevlogen Dilara Bilgiç wil een einde maken aan de verdeeldheid in de samenleving. Ze wil mensen begrijpen, óók mensen die op de PVV stemmen en haar hoofddoek verafschuwen: "Ik ga niets uit de weg."

Hoge bomen vangen veel wind, is het gezegde. Dilara is geen hoge boom – want klein van stuk – maar ze vangt behoorlijk veel wind. Die wind woedt vooral in haar inbox van Twitter en Instagram.

'Rot op naar je eigen land'.

'Ik kom die hoofddoek persoonlijk van je kop trekken'.

'Moslims verdienen het niet om hier te zijn'.

Eén keer was ze als tienermeisje met vriendinnetjes in een snackbar toen ze ineens druppels voelde. Had er iemand, een onbekende vrouw, op haar hoofddoek gespuugd.

Omdat ze zich uitspreekt

Het komt, denkt Dilara, niet alleen maar door haar hoofddoek, maar ook omdat ze zich uitspreekt. Ze schrijft over politiek, filosofie en religie, geeft lezingen, schrijft opinieverhalen. En: ze gaat met andersdenkenden in gesprek voor haar YouTubekanaal.

Toegegeven: er waren wel wat zenuwen toen ze vorige maand met een vrouw in gesprek ging die op de PVV stemde. Jikkenien, heette ze. 'Als je geen hoofddoek zou dragen, zou ik je moderner vinden', zegt Jikkenien tegen Dilara in bovenstaande video. En ook: 'Een hoofddoek staat voor mij voor onderdrukking'.

Dilara luisterde en reageerde er rustig op. Boos worden zit niet in haar aard. Ze is geen opvliegerige type, nooit geweest ook. Wat ze wel altijd was: een denker. Ze wijst naar haar hoofd: "Het staat nooit stil. Ik denk altijd aan hoe dingen beter kunnen, analyseer en filosofeer me rot, pieker ook wel veel."

Dilara's ouders en haar jongste broertje. Dilara's ouders en haar jongste broertje.

Ze heeft weleens geprobeerd te mediteren: geen succes. En zelfs als ze probeert te bidden: het hoofd maakt overuren. Mocht er íémand zijn die weet hoe ze dat brein af en toe moet uitzetten, moet pauzeren om tot rust te komen, zou diegene zich dan bij haar willen melden?

Uit Turkije

Ze neemt een slok van haar chocolademelk, het ruikt naar koffie in café Doppios op de Zuidas in Amsterdam, maar koffie vindt ze te bitter. Houdt ze niet van. Bovendien: het is chocolademelkweer. Ze kijkt naar buiten. Regen.

Dilara groeide de eerste 2,5 jaar van haar leven op in Turkije, in een stad waar voornamelijk Koerden wonen. Als peuter kwam ze in 2004 met haar moeder en twee oudere broers naar Nederland, haar vader ging hen voor. "Ik krijg in Nederland vaak verbaasde blikken als ik vertel dat er in 1997 een coup was, waardoor er een hoofddoekverbod kwam voor vrouwen in openbare ruimten. Het was al problematisch als je als mannelijke ambtenaar een vrouw had met een hoofddoek."

Dilara's tweede boek is in februari klaar. Dilara's tweede boek is in februari klaar.

Ook op universiteiten, in ziekenhuizen, in overheidsinstellingen werd de hoofddoek verboden. "Het was een kwestie van af doen, of ontslag", zegt Dilara, ze kijkt er bitter bij: het doet pijn dat het is gebeurd. "Het geloof is iets tussen jou en God. Niemand kan je verplichten om te geloven, of om níét te geloven. Dat is vrijheid. En die vrijheid mag niemand je afpakken." Ze praat zacht, maakt veel handgebaren, denkt soms diep na.

Haar moeder wilde haar hoofddoek blijven dragen en stopte daarom met haar studie scheikunde aan de universiteit. "Dat is heftig, dat je moet kiezen tussen studie en religie." Haar vader, die als ambtenaar werkte, had vóór de coup een religieus artikel in een islamitisch tijdschrift geschreven dat na de coup verboden werd. Het gezin kwam in een benarde situatie terecht.

Niet meer de vrijheid

Het gezin belandde in Soest, of all places, waar Dilara het grootste deel van haar jeugd doorbracht. Onbezorgd, ja, maar ook weer niet. "Soms bekruipt me het gevoel: wat nou als we in Nederland ook die kant op gaan? Dat een hoofddoek verboden wordt? Dat we niet meer de vrijheid hebben om te geloven wat we willen?"

Ze schudt haar hoofd. Die gedachten kan ze weer loslaten, maar soms bekruipen ze haar. En ze worden aangewakkerd door wat Dilara via Twitter, Instagram over zich heen krijgt. Maar boos op alle haat die ze krijgt? Nee, nog steeds niet. Ze is soms wel meer op haar hoede. Het beste medicijn daartegen is praten. "Weet je wat ik belangrijk vind?", zegt ze zacht, en ze gaat even verzitten. Rechterop. "Om verbinding op te zoeken. Goh, ja, het klinkt zo cliché, maar ik denk wel dat het de oplossing is voor de verdeeldheid in onze samenleving. Ik kan boos worden, maar ik kan ook denken: waaróm denkt diegene dat ik op moet rotten naar Turkije? Wat zit daarachter?"

Angst, denkt ze. Angst voor een onbekend geloof, voor andere culturen, andere denkwijzen. "Soms kan ik het wegnemen. Ik had op de middelbare school een meisje leren kennen dat mijn bestaan vollédig negeerde. Ik hield vol, bleef toenadering zoeken. Nu zijn we vriendinnen."

Rutte en Dilara in gesprek met elkaar over polarisatie in de samenleving. Rutte en Dilara in gesprek met elkaar over polarisatie in de samenleving.

Dilara zit in het tweede jaar van haar studie psychologie, ze wil de studie afmaken maar waarschijnlijk niet als psycholoog werken. Ze wil schrijven, in de media werken, haar stem laten horen – en die haat die ze dan zal krijgen zal ze op de koop toenemen. Het gymnasium rondde ze af met twee vingers in de neus. Niet haar eigen woorden, trouwens, ze is daar te bescheiden voor. Vraag haar of ze 'heel erg slim is' en ze zegt: "Nou, nee, ik verveelde me gewoon vaak in de les."

Die verveling zette ze in het vijfde jaar op de middelbare om in actie. Ze had bedacht dat het onderwijssysteem anders moest. Meer hybride. "Ik vond veel lessen zó onzínnig. Laat mij dan maar één uur mijn huiswerk maken en zeven uur lang chillen met vrienden, in plaats van acht uur lang lessen volgen waarin dingen worden uitgelegd die ik ook uit de boeken kon halen."

Haar zegje

Ze werd gehoord, werd uitgenodigd voor een conrectorvergadering, ze deed haar zegje. Ze doet vaak haar zegje. Ook toen ze haar profielwerkstuk moest maken – haar langste zegje tot dan toe. Tachtig A4'tjes, met enthousiasme en furie getikt, soms tot laat in de nacht, in haar eentje op haar kamer, het moet helemaal stil zijn anders kan Dilara zich niet concentreren.

Ze analyseerde het huidige systeem, schreef op hoe het politieke systeem anders kon, dat politici nu vaak bezig zijn met imago, met presteren voor de bühne, zich laten leiden door de waan van de dag en vaak niet lijken te leren van hun fouten. "Dit is een boek", zei haar broer. "Dit is een boek", zei de uitgeverij waar Dilara het toen naartoe stuurde.

"Niemand mag je een godsdienst opleggen of verbieden." "Niemand mag je een godsdienst opleggen of verbieden."

Het werd gedrukt, er kwam een cover, er kwamen correctierondes, auteursinterviews, en er kwam een tekst voor op de achterflap:

In het huidige politieke systeem profileren politici zich ten koste van hun collega's om op te vallen. (….) Het moet dus anders, stelt de jonge denker Dilara Bilgiç. Daarom stelt zij een alternatief politiek systeem voor: de Black Box Democratie. Na iedere crash lezen we de black box uit om te achterhalen waar het mis ging en om het systeem te verfijnen. In dit systeem wordt de democratie in haar geheel doorgelicht en worden pijnpunten blootgelegd.

Met haar theorie verwijst Dilara naar de zwarte doos waaruit piloten en andere vliegtuigpersoneel lering trekt na een crash. Wat ging er fout, wat kan beter?

Dilara (tweede van rechts) voordat ze bij talkshow Op1 te zien was. Dilara (tweede van rechts) voordat ze bij talkshow Op1 te zien was.

Er is nu een tweede boek in de maak. Eentje dat persoonlijker is, over hoe Dilara naar labels kijkt, labeltjes als 'moslima', 'Nederlander', 'PVV-stemmer'. "Ik stel me kwetsbaar op omdat het deels over mij gaat", zegt ze. Of het stof zal doen opwaaien, zoals niet lang geleden het boek van Lale Gül, deed?

"Ik wil mijn boek niet met dat van haar vergelijken, het zijn twee andere boeken, maar het kan wel wat stof doen opwaaien. Ik maak me daar niet al te veel zorgen om. Mijn ouders en broers hebben het gelezen, en staan achter me. Daar gaat het om. Ik wil dit proces met hen samen doorstaan."

'We staan achter je'

"Ze zijn gelovig, net als ik, maar we kijken anders naar het geloof. Ik was weleens bang: wat nou als ze het niet met me eens zijn en niet willen dat het boek naar buiten komt? Maar mijn vader zei: 'Wij kijken er anders naar dan jij, maar dit is jóuw boek, dit zijn jouw gedachten, dit is jouw proces.' En mijn moeder blijft zeggen: 'We staan achter je'."

Dilara en haar nichtje in Turkije. Dilara en haar nichtje in Turkije.

Ze kan met haar familie alles bespreken. "Ik heb nu geen relatie, ik ben ook niet verliefd, geen tijd voor ook, maar ik weet wel dat ik op jongens val. Maar ik ben van de hypothetische vragen – lekker filosofisch. Dus ik vroeg eens thuis: wat nou als ik op vrouwen val? Mijn ouders zeiden dat dat niet helemaal paste bij hun geloofsbelijdenis, maar dat ze mijn keuzes altijd zouden accepteren."

Haar vader en moeder zijn beiden islamitisch geestelijk verzorgers en theologen, beiden geven les op scholen, in moskeeën, in buurthuizen. "Ze zijn het gewend om vanuit allerlei invalshoeken naar het geloof te kijken."

De familie Bilgiç heeft een grote boekenkast in het huis. Er staan bijbels in, korans, en ook het boek God als misvatting. Al die tegenstrijdigheden, in één boekenkast. Dilara glimlacht. "Ja, als boeken oorlog zouden kunnen maken, zou het bij ons in de boekenkast goed misgaan."

Dilara bij de talskhow Zzzzzondag in Utrecht. Dilara bij de talskhow Zzzzzondag in Utrecht.

Luisteren naar mensen die anders denken: het is misschien wel Dilara's grootste kracht, al zou ze het over zichzelf nooit zeggen. "Ik houd bijvoorbeeld ook niet van dansfeestjes, concerten of hennafeestjes ofzo. Ik ga wel naar sociale dingen – als ik niet aan het schrijven ben – maar dan moet ik er wel kunnen praten. Diepgang, dat zoek ik. Vriendschappen waarin ik alleen maar koetjes en kalfjes bespreek: niets voor mij."

In het torentje

Koffiedrinken met de minister-president: dat is wel iets voor haar. Of nou ja, thee dan, want warme chocolademelk voelde een beetje vreemd om te vragen. Rutte nodigde haar een jaar geleden uit nadat hij haar boek had gelezen. "Ik kreeg op sociale media ook veel kritiek over me heen: 'Zie je nou wel, je zwicht gewoon voor rechts'. Dat is niet zo. Ik praat met iederéén. En vooral met de minister-president."

Een halfuur was ze in het torentje – 'echt heel tof' – en ze hadden het over de verdeeldheid in de samenleving. "We denken anders, maar we maken ons om hetzelfde zorgen. En we hebben allebei angsten."

Net zoals PVV-stemmer Jikkenien, die volgens Dilara niet alleen PVV-stemmer is. "Nee, dat is weer zo'n label. Heb ik niets mee. Want weet je? Jikkenien is meer dan dat, ook iemand die een heel goede band heeft met haar huishoudhulp uit Eritrea. En als een soort oma is voor het dochtertje van die hulp, omdat ze zelf geen kinderen heeft."

Wat ze vooral zag in Jikkenien: een mens. Met gevoel. Die open was. Eerlijk. En die na de opnamen van het gesprek, toen Dilara allang weer thuis was, nog een appje stuurde. En dat berichtje afsloot met een hartje.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore