Verslaafd aan telefoon

Storing sociale media opent onze ogen: 'Ik schrok ervan dat ik in paniek raakte'

05 oktober 2021 15:45 Aangepast: 05 oktober 2021 21:28

De storing bij Facebook, WhatsApp en Instagram was niet alleen vervelend, maar ook weleens goed. Als social media urenlang platliggen, worden we met de neus op de feiten gedrukt: zijn we niet verslaafd aan onze telefoon? "Ik ging elke vijf minuten kijken of ik weer kon appen. Zo confronterend."

De 25-jarige Joey kwam gisteren tot een bijzondere ontdekking. "Ik denk dat ik onbewust verslaafd ben aan sociale media", concludeert de student communicatie uit Koudekerk aan den Rijn.

Toen hij gisteren urenlang niets kon, ging hij tóch steeds kijken op zijn smartphone. "Het is blijkbaar een routine in mijn dagelijks leven, die ik moeilijk los kan laten."

Tijd aan sociale media

Joey ziet via een app op zijn iPhone hoeveel tijd hij per dag besteedt aan sociale media. "Gemiddeld zit ik 1,5 uur op WhatsApp, 50 minuten op Facebook en 40 minuten op Instagram. Maar ik ben vooral een twitteraar: twee uur per dag check ik Twitter om te kijken wat er speelt in wereld."

Paniek kreeg hij niet tijdens de storing. Een geruststelling. "Ik ben lekker een filmpje gaan kijken. Prima. Al ben ik wel blij dat alles nu weer werkt, want ik ben een echte apper. Ouderwets bellen doe ik bijna nooit."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Megastoring Facebook na 7 uur opgelost: WhatsApp en Instagram weer bereikbaar

Onderzoeker Ina Koning van de Universiteit Utrecht doet onderzoek naar ons socialemediagedrag. Ze zag de storing vooral als een geweldig experiment. "Jong en oud gingen zichzelf de vraag stellen: hoe afhankelijk ben ik eigenlijk van sociale media?"

Vooral de jongeren hadden het gisteren zwaar, zegt Koning. Niet zo gek. "Uit ons wetenschappelijk onderzoek blijkt dat 5 procent van de jongeren verslaafd is aan sociale media, zoals appen en facebooken. Jongeren zijn er mee opgevoed. Er is voor hen geen leven zonder denkbaar, dus heeft zo'n storing flinke impact."

Over één kam scheren

Ouderen kennen ook een leven zonder sociale media. "Voor de meeste ouderen had de storing daarom minder impact." Koning wil daarbij wel een nuance plaatsen. "Wat voor de ene jongere geldt, hoeft niet voor alle jongeren te gelden. Ik wil geen groepen over één kam te scheren. Ook volwassenen gingen gisteren heel verschillend met de storing om." 

Annemarie Kuiper, eigenaresse Buy by Anne Annemarie Kuiper, eigenaresse Buy by Anne

'Vreselijk balen'

Daar kan Annemarie Kuiper, eigenares van damesmodezaak Buy by Anne, over meepraten. Ze baalt vreselijk van de storing want ze is voor haar inkomsten afhankelijk van Facebook en WhatsApp. "Vandaag moeten we echt een tandje harder werken om de schade van gisteren weer goed te maken", zegt ze.

Elke middag maakt Annemarie foto's van nieuwe kleding en die zet ze 's avonds op Facebook. "Alle bestellingen gaan vervolgens via WhatsApp, dus gisteren had ik urenlang geen omzet. Balen. Vandaag lopen we daarom maar twee keer zo hard."

Waarom zijn sociale media zo verslavend?

Neuropsycholoog Jolanda Marks maakte eerder de vergelijking: "Het is net drugs, Facebook verdooft", zegt Marks. "We moeten de hele dag geëntertaind worden en Facebook speelt daar handig op in. Sociale media zijn erop gericht om ons zo lang mogelijk vast te houden. Facebook wil dat je blijft hangen, dat je doorklikt en doorklikt en nog eens doorklikt. En dat je af en toe wat koopt, zodat het model kan blijven draaien."

Niet het vinden, maar het jagen op informatie zorgt in de hersenen voor het vrijkomen van dopamine. "Dat stofje geeft ons een voldaan gevoel. Nieuwigheid, schokkende dingen, angst en het verrassingseffect: ieder afzonderlijk verhogen ze het dopamineniveau en sociale media voldoet aan al die kenmerken.

Miljarden mensen over de wereld hadden gisteren te maken met de storing die Facebook-topman Mark Zuckerberg bijna 7 miljard dollar kostte. Iedereen ging er op zijn eigen manier mee om. Sabrina laat aan RTL Nieuws weten dat het ook voor haar heel confronterend was. "Ik keek continu op mijn telefoon en had dan weer de teleurstelling dat het nog niet werkte. Best confronterend om te zien dat je toch wel verslaafd bent."

Heerlijk: even niet afgeleid

Onderzoeker Ina Koning zag ook een andere groep. "Mensen die de storing juist heerlijk vonden. Ze werden even niet afgeleid door de telefoon. Ik had zelf ook heel erg dat gevoel."

Wanneer je je zorgen moet maken? Die grens is voor iedereen anders, zegt Koning. "Als je echt problemen ondervindt en je voelt dat het niet goed is, kun je bij jezelf te rade gaan. Met bewustwording kom je vaak al een heel eind."

Koning heeft nog wel een tip. "Leg je telefoon eens een uur naast je neer. Of zet eens even al je berichten uit. Het kan heerlijk bevrijdend werken."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zuckerberg 5,1 miljard lichter na rampdag Facebook

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore