Kinderen beschadigd

Pleidooi tegen 'weeshuistoerisme': 'Kind voelt zich gedumpt en afgewezen'

29 september 2021 18:10 Aangepast: 30 september 2021 09:44
Foto ter illustratie

Altijd al gedroomd van vrijwilligerswerk in Afrika of lijkt het je gewoon leuk? Vind je het mooi om een zinvolle bijdrage te leveren aan ons weeshuis in Afrika? Met dit soort zinnen proberen organisaties vrijwilligers te paaien om te gaan werken in weeshuizen in arme landen. Maar zo mooi en leuk blijkt het in de praktijk helemaal niet.

Toen Florence jaren geleden voor het eerst vrijwilligerswerk ging doen in China, had ze echt het gevoel iets te willen betekenen voor de wereld. Zielige kinderen redden, die geen ouders meer hadden – dat ging ze doen.

Ze trok van weeshuis naar weeshuis, van Kenia tot in India. En elke keer als ze wegging, had ze het gevoel dat ze iets goeds had gedaan voor die kinderen. "Je ziet wel dat de omstandigheden niet echt fijn zijn. Maar je denkt dat zo'n weeshuis het enige alternatief is voor die kinderen", zegt ze tegen RTL Nieuws.

Florence: 'Ze voelen ze zich gedumpt, afgewezen' Florence: 'Ze voelen ze zich gedumpt, afgewezen'

Na een paar jaar ging het knagen. Florence realiseerde zich langzaam maar zeker dat de hulp in het weeshuis het helemaal niet zo goed is voor die kinderen. De vrijwilligers blijven een paar weken of maanden. "Het is een komen en gaan. Elke keer krijgen de kinderen een nieuwe zogenaamde vriend, maar elke keer komt er ook weer het moment dat ze weggaan. Dan voelen ze zich gedumpt, opnieuw afgewezen. Het zorgt voor een verwrongen eigenwaarde."

Iets goed doen?

Er zijn nog altijd veel jongeren die net als Florence nadenken over vrijwilligerswerk in het buitenland. "Zeker na de coronacrisis willen ze reizen en daarnaast wat goeds doen voor de wereld", zegt Patricia Nieuwenhuizen van Better Care Network. Zij is één van de schrijvers van een ingezonden brief in het Nederlands Dagblad, waarin 53 organisaties vandaag alarm slaan over weeshuizen in arme landen waar jongeren vaak als vrijwilliger aan de slag gaan.

De open brief:

Alle kinderen in de wereld hebben het recht op een gezinsleven. Het liefst bij eigen ouders of andere familieleden, maar als dat echt niet kan op een andere plek, het liefst in gezinsverband. Dit lijkt een open deur, maar helaas groeien zo'n zes miljoen kinderen wereldwijd op in een kindertehuis (...)

Lees hier de hele brief

Want hoe goed het ook bedoeld is, in de praktijk pakt het helemaal niet zo goed uit, claimen de briefschrijvers. Ze vinden dat die weeshuizen opgedoekt zouden moeten worden en de kinderen op effectievere wijze geholpen kunnen worden. "Uit veel onderzoeken blijkt dat ze juist schade oplopen in een weeshuis." De organisaties pleiten ervoor dat de kinderen in hun thuissituatie worden opgevangen.

In veruit de meeste gevallen gaat het niet eens om wezen, zegt Nieuwenhuizen. "80 tot 90 procent heeft nog één of beide levende ouders. Het grootste deel van hen zou best voor de kinderen kunnen zorgen met de juiste ondersteuning. Voor het geld dat het kost om een kind in een weeshuis te laten opgroeien, kun je zes tot tien kinderen helpen om in een gezin te laten opgroeien."

Belangrijkste redenen voor pleidooi sluiten weeshuizen

  • Voor het geld dat het kost om een kind in een weeshuis te laten opgroeien, kun je zes tot tien kinderen helpen in een gezin op te groeien.
  • Ouders denken vaak ten onrechte dat het goed is voor hun kind.
  • Uit veel onderzoeken blijkt dat ze schade oplopen in een weeshuis.
  • Kinderen lopen grote achterstanden op, zowel fysiek als cognitief.
  • Veel kinderen die opgegroeid zijn in een weeshuis, komen in uitbuitingssituaties terecht.
  • Soms worden er zelfs kinderen verhandeld.

Ouders sturen kinderen vaak naar zo'n weeshuis omdat ze denken dat dat goed is voor hun kinderen. Dat ze een goede opleiding krijgen en goed te eten, vertelt Nieuwenhuizen. "Ze realiseren zich niet wat voor schade dat toebrengt aan de ontwikkeling van het kind. Soms worden er zelfs kinderen verhandeld."

Grote achterstanden

Volgens de organisaties zijn er zeker 300 wetenschappelijke onderzoeken die aantonen dat 'opgroeien in een tehuis, hoe goed de zorg er ook is, per definitie schadelijk is voor de ontwikkeling van deze kinderen', staat in hun brief.

Kinderen zouden in tehuizen grote achterstanden oplopen die ze daarvoor vaak niet hebben. 'Kinderen ontwikkelen verlatingsangst en hechtingsproblemen, die vaak worden verergerd door de inzet van tijdelijke vrijwilligers. Ze hebben meer moeite om vriendschappen en relaties op te bouwen en hun zelfvertrouwen is lager dan bij kinderen die in een gezin opgroeien'.

Weeshuis in Kenia Weeshuis in Kenia

Florence zag dat al eerder in. "Een meisje keek me hoopvol aan en vroeg me: blijf jij wel?" Ze zag kinderen zoals dit meisje die onzeker werden en veel bindingsangst hadden. Dus besloot ze zich juist in te zetten om kinderen uit de weeshuizen te halen en te helpen in hun eigen thuissituatie. Dat doet ze nu nog steeds in meerdere landen.

En ze zorgt ervoor dat ze genoeg afstand houdt tot de kinderen, hoe moeilijk dat ook kan zijn. 

Hoopvol

Ze geeft toe dat het systeem niet makkelijk te veranderen is. Organisaties blijven vrijwilligers rekruteren omdat ze er geld mee verdienen. Ouders wordt voorgehouden dat het heel goed voor hun kind is. En de vrijwilligers blijven denken dat wat ze doen goed is.

Toch is Florence hoopvol, ook door de brief van de Nederlandse organisatie. Ze merkt dat er in de hele wereld meer bewustzijn komt dat weeshuizen helemaal niet goed zijn – en dat het anders moet en kan. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Ophef om inzamelingsactie voor tehuis Gambia: 'Heel schadelijk voor kinderen'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore