Spreekrecht

91 nabestaanden MH17 gaven 'dierbaren een stem'

24 september 2021 18:07 Aangepast: 25 september 2021 09:25
Ria van der Steen (links) bereidt zich voor op haar verklaring. Beeld © AP

De afgelopen drie weken maakten 91 nabestaanden van de ramp met toestel MH17 gebruik van hun spreekrecht tijdens de rechtszaak. Het zorgde voor indrukwekkende en emotionele momenten in de rechtszaal. "Ze hebben hun dierbaren een gezicht en een stem gegeven."

"Ik denk dat de nabestaanden over het algemeen heel tevreden zijn en hebben kunnen doen wat ze wilden doen", zegt Moniek Toonen van Slachtofferhulp Nederland. Het is volgens haar uniek dat zoveel nabestaanden achter elkaar hun verhaal doen in één proces.

In het Russisch

Hoe de nabestaanden hun spreekrecht invulden, mochten ze zelf weten. Sommigen spraken in de rechtszaal, anderen via een videoverbinding en weer anderen stuurden een schriftelijke verklaring. Nabestaande Ria van der Steen deed als eerste haar verhaal en koos ervoor om een deel in het Russisch te doen. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

MH17-nabestaande Ria spreekt Russisch in rechtszaal: 'Ze weten dat wij weten dat ze liegen'

Van der Steen las een tekst voor van schrijver Solzjenitsyn. Ze vond dat de tekst van toepassing is op de houding van Rusland ten opzichte van de MH17-ramp. Als voorbeeld noemde ze 'het traineren en het nepnieuws dat erop losgelaten wordt'.

Na van der Steen vertelde Peter van der Meer over zijn drie dochters die hij verloor. "Het verdriet wordt alleen maar meer", zei hij.

MH17 werd op 17 juli 2014 neergehaald in Oost-Oekraïne. Uit onderzoek is gebleken dat dit met een Buk-raket is gedaan, waarschijnlijk door pro-Russische separatisten die niet doorhadden dat het om een passagiersvlucht ging. Alle 298 inzittenden kwamen om het leven. Onder hen waren bijna tweehonderd Nederlanders.

Ook Hans en Frits vertelden over de kinderen die zij verloren bij de ramp. Hans zijn enige dochter Elsemiek van 17 en Frits zijn zoon Emile, schoondochter Vicky en kleindochter Adinda.

Het OM vervolgt vier mannen, drie Russen en een Oekraïner, voor hun vermeende betrokkenheid bij de ramp. Het gaat om rebellenleider Igor Girkin, zijn rechterhand Sergej Doebinski, diens assistent Oleg Poelatov en garnizoenscommandant Leonid Chartsjenko. Alleen Poelatov laat zich bijstaan door advocaten, de anderen hebben niets laten horen.

Gemene deler nabestaanden

De gemene deler bij de nabestaanden is volgens Toonen dat de ramp op hen allemaal enorme impact heeft gehad. 'Maar ze verwerken het verlies allemaal op hun eigen manier."

Zo vertelde Michaël Niewold, redacteur bij RTL Z, tijdens zijn spreekrecht over het verlies van zijn broer, dat hij nog altijd voelt.

Wat is spreekrecht?

Sinds 2005 mogen slachtoffers hun verhaal doen tijdens de behandeling van een strafzaak. Mensen die slachtoffer zijn van een misdrijf waarvoor acht jaar cel of meer geëist kan worden, komen daarvoor in aanmerking.

Daarnaast geldt het spreekrecht voor een aantal in de wet genoemde strafbare feiten, zoals bepaalde zedenmisdrijven en zeer ernstige verkeersongelukken. 

Slachtoffers mochten aanvankelijk alleen praten over de gevolgen van het misdrijf voor hun leven. Sinds 1 juli 2016 mag in een slachtofferverklaring alles aan bod komen: van het bewijs tot de hoogte van de straf

Op de laatste dag van het spreekrecht deed de moeder van Astrid (31) haar verhaal. Astrid (31) gaf les aan kinderen met een beperking. Haar leerlingen maakten prachtige tekeningen voor haar, die vereeuwigd zijn in een mozaïekbankje. Astrid's ouders en nichtje spreken over hun verlies.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore