'Geen snoepreisje'

Kaag reist af naar regio Afghanistan: wat kan zij voor elkaar boksen?

31 augustus 2021 17:29 Aangepast: 31 augustus 2021 19:52
Demissionair minister Kaag in het vliegtuig.

Demissionair minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Zaken) reist vanavond af naar Pakistan, Qatar en Turkije. Ze zal daar gesprekken voeren met haar collegaministers die direct contact hebben met de taliban. Een snoepreisje wordt het niet, maar heeft haar reis zin? En wat kan ze voor elkaar boksen? Drie deskundigen aan het woord.

Tineke Ceelen, directeur Stichting Vluchteling, was blij toen ze hoorde dat Kaag naar de regio Afghanistan zal afreizen. "Ik dacht: gelukkig! Heel goed, we hebben de hoop niet opgegeven", zegt Ceelen. "Dit betekent dat het kabinet mensen wil blijven evacueren naar Nederland."

Geen snoepreisje

Dat is de belangrijkste inzet van de reis: het veilig terughalen van Nederlanders en Afghanen die voor ons land hebben gewerkt. Kaag zal gesprekken voeren met haar collegaministers van Qatar, Turkije en Pakistan. Ze gaat niet rechtsreeks met de taliban om de tafel. En als Nederland dat wel gaat doen is het samen met andere landen 'en onder strikte voorwaarden', zei Kaag eerder tegen RTL Nieuws. "We erkennen de taliban niet", benadrukte ze.

Kaag (l) en Tineke Ceelen. Kaag (l) en Tineke Ceelen.

Waarom deze drie landen? Midden-Oostenkenner Ko Colijn van Instituut Clingendael snapt dat wel. "Dit zijn de sleutellanden die op goede voet staan met de taliban", zegt Colijn. "Qatar is een moslimland en faciliteerde de 'vredesonderhandelingen' tussen de VS en de taliban. De taliban houden daar ook kantoor."

Dan Pakistan. Dat land heeft de taliban altijd gesteund. "En door de machtsovername van de taliban is de positie van Pakistan ook flink versterkt."

Turkije is belangrijk omdat dat land zijn kans schoon ziet door het gat dat is gevallen nu de VS weg is. "De Turken zullen ook een flinke prijs vragen voor een eventuele vluchtelingenstroom naar Europa."

Geduldig en beleefd

Als je iets met de taliban voor elkaar wilt krijgen, dan moet je dat via deze landen regelen, beaamt ook Ben Bot, oud-minister van Buitenlandse Zaken. "Via deze landen krijg je toegang tot de taliban en weet je wat hun plan is. Ook daar zal Kaag benieuwd naar zijn."

Bot was zelf meerdere keren in Afghanistan ten tijde van de Nederlandse missies. "Ik ging ook altijd eerst naar Pakistan als we in Afghanistan iets voor elkaar wilden krijgen." Wat de beste onderhandelingsstrategie is met deze landen? "Wees geduldig, beleefd en weet wat je wilt: doorzetten als het kan en een stapje terugdoen waar nodig. En je moet weten wat je kunt bieden. Als je wilt regelen dat mensen veilig geëvacueerd kunnen worden, wil de tegenpartij daar ook iets voor terug."

Kan Kaag dit? "Ik heb daar wel vertrouwen in", zegt Bot.

Ben Bot is oud-minister Buitenlandse Zaken. Ben Bot is oud-minister Buitenlandse Zaken.

Gifgas

Ceelen van Stichting Vluchteling vult aan: "Kaag heeft in de VN allerlei hoge functies bekleed en ze spreekt Arabisch."

Bot: "Zij kan zich aanpassen en kent de mentaliteit van die landen." Het is volgens Bot dan ook niet zo gek als Kaag bijvoorbeeld met een sluier om de gesprekken voert, al hoeft dat niet per se.

Bot onderhandelde zelf jarenlang met ministers uit het Midden-Oosten. Dat gebeurt vaak in het Engels of met tolken. De oud-minister zat ook met stamhoofden van Afghaanse provincies om tafel. "Zo'n overleg duurde gerust een hele dag. Het begon met een gebed van een halfuur."

Bekijk ook: Kathera's ogen werden uitgestoken door de taliban

Het leven onder de taliban had grote invloed op de levens van vrouwen. Kathera's ogen werden uitgestoken door de taliban

Dat Kaag een vrouw is, kan volgens Bot in haar voordeel werken. "Pakistan heeft vrouwelijke premiers gehad. Vrouwelijke politici worden gewaardeerd." Maar stellen we wel wat voor als klein landje? "Vergis je niet: Nederland is een klein land, maar we zijn wel de zeventiende economie in de wereld. En we hebben lang in Afghanistan gezeten: we hebben echt wel wat te zeggen."

Zaken doen

De deskundigen achten het vrij reëel dat Nederland zaken kan doen. Voor de taliban valt er namelijk ook wat te winnen, zegt Ceelen. "De taliban willen macht. Afghanistan is nu straatarm. Wat heb je aan macht als je land aan de afgrond staat? De taliban zijn erbij gebaat dat het land weer opkrabbelt. Afghanistan is voor meer dan 85 procent van haar inkomsten afhankelijk van het buitenland."

Maar houden ze zich aan de afspraak? Bot is kritisch: "Een man een man, een woord een woord, daar hoop je natuurlijk op. Maar helaas werkt dat vaak niet zo. De praktijk moet het uitwijzen. Zodra je de tafel hebt verlaten, kan het altijd weer anders zijn."

De kans dat afspraken met de taliban worden nageleefd is klein, zegt Midden-Oostenkenner Colijn. "Al is het maar omdat er vijf takken binnen de taliban zijn. En al die groepen staan elkaar naar het leven."

Afgevaardigden van de taliban. Afgevaardigden van de taliban.

Praten met de taliban?

Of Kaag ook met de taliban zelf om tafel gaat? Bot is stellig: "Nederland zal dat nooit op eigen initiatief doen, want dan erken je ze. Daarom praat je indirect via die andere landen."

Colijn ziet dat ook alleen via een NAVO of EU-actie gebeuren. "Niet op eigen houtje. Een deal met de taliban zelf, zou overigens best voordelig kunnen werken. Maar als dat gebeurt zullen we dat denk ik nooit te weten komen." 

De reis van Kaag

  • Op 1 september is minister Kaag in Doha, Qatar. Van daaruit reist zij door naar Islamabad, Pakistan, en op 2 september naar Ankara, Turkije.
  • De bezoeken staan voor een belangrijk deel in het teken van overleg over wat er nodig is om de Nederlanders en Afghanen die voor Nederland gewerkt hebben en nog niet zijn geëvacueerd, alsnog naar Nederland te kunnen halen.
  • Kaag spreekt over de recente ontwikkelingen, de mogelijkheid van het openhouden van grenzen en het vliegveld van Kabul, het belang van veilige vertrekroutes en mogelijke ondersteuning van deze landen daarbij.
  • Ook zal zij spreken over de toekomstige inzet ten aanzien van Afghanistan en het belang van veiligheid en stabiliteit.

Bron: Buitenlandse Zaken

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore