'Je mag je kind niet meer zien'

Recherche ging boekje te buiten: beluister hier audiofragmenten van politieverhoor

27 augustus 2021 11:55 Aangepast: 27 augustus 2021 12:55
Verhoorders van de Landelijke Eenheid gingen sturend te werk Beeld © RTL Nieuws

Verhoorders zijn in de praktijk soms nog steeds uit op een bekentenis in plaats van een vrije verklaring. Zo blijkt ook uit het verhaal van Maarten*, wiens mede-verdachten onder druk werden gezet om belastend te verklaren over hem. In de verslagen van de verhoren heeft de politie cruciale informatie weggelaten of onjuist opgeschreven, blijkt uit processtukken in bezit van RTL Nieuws.

Het is in het voorjaar van 2016 wanneer Rohan* in een verhoorkamer van de Landelijke Eenheid belandt. Hij is verdachte in een omvangrijke drugszaak. De politie vermoedt dat hij en een groep mannen zich bezighouden met de smokkel van drugs per boot vanuit Suriname. 

Grotere vis op het oog

Breedsprakig is Rohan niet. Bij de eerste vragen die de verhoorders hem stellen, barst hij in huilen uit. Rohan is niet de grote vis die politie en justitie in deze zaak willen binnenhalen. Hij was 'slechts' medewerker op het sleepbootje waar meer dan 1000 kilo cocaïne is gevonden. De recherche heeft de ogen gericht op de man die het bootje zou hebben geregeld: Maarten*. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Verdachtenverhoor politie schiet tekort: 'Taart voor recherche bij bekentenis'

De verhoorders maken er tegenover Rohan geen geheim van dat ze Maarten als grote prooi zien. "Die (Maarten) heeft een verhaal. Die zit er tot zijn fucking nek in he. Geloof me goed man, dat is de faciliteerder", zegt een van de verhoorders met een plat Haags accent tegen Rohan. 

Opmerkelijk is dat de verhoorders hun standpunt dan al hebben ingenomen: Maarten is de schuldige. Maar Maarten is op dat moment niet aangehouden en ook niet verhoord in dit onderzoek. Hij heeft de recherche dan nog niet zijn kant van het verhaal kunnen vertellen. 

De verhoorders spiegelen Rohan voor dat hij zijn steentje kan bijdragen in het veroordelen van Maarten. 

Beluister hier het fragment:

Het zet ook Rohan aan het denken. "Zit die ook vast, die meneer (Maarten)?", vraagt hij zijn verhoorders.

'Slechtere hond' 

Antwoord op zijn vraag krijgt hij niet, wel een relaas over wat de verhoorders van Maarten vinden. "Ja, die meneer? Dat zou ik zo niet willen zeggen hoor, die meneer. Dat is nog een slechtere hond als dat je ooit hebt kunnen bedenken. Ongelooflijk! Die man heeft zijn hele leven nog niets goed gedaan." 

De verhoorders stellen dat Maarten er verantwoordelijk voor is dat Rohan en zijn medeverdachten 'dadelijk weet ik hoeveel jaar knappen'.

Beluister hier het fragment:

"Weet goed wat je doet hoor. Het is geen rolletje drop wat je gepikt hebt he", zegt een van de verhoorders. "Je gaat straks heel wat jaren en dan zie je je kinderen helemaal niet meer. Denk daar goed over na", drukt hij Rohan op zijn borst. 

Onder druk gezet

Even later wordt hem voorgespiegeld hoe zijn leven eruit kan zien als hij niet vertelt wat er precies is gebeurd. "Op een gegeven moment ga je echt de hoofdprijs pakken hier." Als Rohan niet met antwoorden komt, blijft de verhoorder hem onder druk zetten. "Kom nou gauw met je verhaal, want echt, je gaat er zwaarder achter... De officier van justitie neemt jou gewoon mee in het verhaal." 

'Het is een rat!' 

In aanloop naar het hoger beroep worden de voormalig medeverdachten van Maarten opnieuw verhoord, maar sommigen als getuige - omdat ze op dat moment zelf al veroordeeld zijn en niet in hoger beroep zijn gegaan. 

Ook dan gaan dezelfde verhoorders sturend te werk. "Wij gaan proberen hem bij zijn keel te grijpen", zegt een van de verhoorders tegen getuige Peter*. "Het (Maarten) is een rat!"

Beluister hier het fragment:

De andere verhoorder zet Peter onder druk om met een verklaring te komen. "Als ik genaaid word door zo'n vent, dan zou ik hem terugnaaien."

Beluister hier het fragment:

Maar Peter is er klaar mee en wil niet belastend verklaren over Maarten. Dan grijpt de andere verhoorder weer in. "Straks is hij nog eerder buiten dan jij. Dat zou wat zijn!" 

Beluister hier het fragment:

Verhoorders zijn verplicht om van het verhoor een verslag op te maken, een zogenoemd proces-verbaal. Daarin moeten ze zo nauwkeurig mogelijk vastleggen wat tijdens het verhoor naar boven is gekomen. 

Verzwegen

In het proces-verbaal van deze verhoren is cruciale informatie niet vermeld, terwijl dat wel had gemoeten. Zo is niet vermeld dat Rohan informatie uit het onderzoek kreeg voorgelegd door de verhoorders, waaronder de verklaring van een andere medeverdachte. Ook werd Rohan zijn ontlastende informatie over medeverdachten niet opgenomen in het verslag. 

Citaten die wel in het verslag zijn beland, bleken op sommige punten onjuist. Daar kwamen Maarten en zijn advocaat pas achter toen ze de audio-opnames van het verhoor van de medeverdachten gingen beluisteren. Daaruit bleek dat uitspraken in het schriftelijke verslag waren verdraaid of soms helemaal niet te horen waren op tape.

'Onvoorstelbaar wat ik hier zie'

RTL Nieuws heeft het verhoor voorgelegd aan hoogleraar rechtspsychologie Henry Otgaar van de Maastricht University. Hij spreekt over 'suggestieve vragen' van de verhoorders. "Dit is een beschuldigende manier van praten. Ik mis de open vraagstelling en het contact opbouwen met een verdachte, waarvan we nu weten dat dat helpt in het verkrijgen van informatie."

Otgaar: "Er wordt ernstige druk opgebouwd en de beschuldigende manier van praten en bevragen zijn ingrediënten om een valse bekentenis uit te lokken. Er wordt een tactiek gebruikt om iemand informatie te laten geven die misschien helemaal niet klopt."

Reactie advocaat

"Alle beginselen voor een goed verhoor zijn in de wind geslagen", zegt advocaat Mark Broere. Hij stond Maarten bij in zijn rechtszaak en kwam pas tijdens het hoger beroep achter de misstanden tijdens het verhoor van de medeverdachten. “Ik viel van mijn stoel. Ik stond met mijn oren te klapperen van wat ik hoorde. We zien echt wel wat voorbij komen in zaken met zware criminaliteit, maar ik heb dit nog nooit gezien."

Het gerechtshof heeft de zaak dit jaar bekeken en geoordeeld dat er fouten zijn gemaakt bij de verhoren. Een deel van het verhoor van Rohan is uitgesloten als bewijsmateriaal 'vanwege onregelmatigheden die de betrouwbaarheid en accuraatheid van het verhoor wezenlijk hebben aangetast', zo concludeerde het hof. 

Broere heeft de zaak nu voorgedragen bij de Hoge Raad omdat hij wil dat het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk wordt verklaard. "Er is sprake van doelbewust handelen door de opsporingsinstanties, dus heeft het Openbaar Ministerie zijn recht op vervolging verspeeld. Heel fijn dat de verklaring niet meer gebruikt kan worden, maar de rechters hebben hem al wel gelezen." 

Verantwoording

De namen van de verdachten en getuigen zijn gefingeerd, om de anonimiteit van hen te waarborgen. Hun volledige namen zijn bij de redactie bekend.

Om de privacy van de betrokken rechercheurs te beschermen, zijn hun stemmen vervormd en namen weggebliept. 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore