Corona-update

Is het coronavaccin minder effectief bij mensen met obesitas?

25 juni 2021 20:14

Sommige vaccins werken minder goed bij mensen met obesitas. Hoe zit dat met het coronavaccin? Die vraag beantwoorden we in de 248ste corona-update

Om die vraag te beantwoorden, moeten we beginnen bij de werking van het immuunsysteem. Bij mensen met overgewicht is het immuunsysteem vaak al ontregeld voordat ze ziek worden, zegt Liesbeth van Rossum, internist en hormoonspecialist bij het Erasmus MC en hoogleraar obesitas en stresshormonen. Dat immuunsysteem is nodig om virussen aan te vallen. 

Probleem bij obesitas

Het probleem bij mensen met obesitas is dat er sprake is van een chronische ontstekingstoestand in buikvet waardoor het immuunsysteem continu 'aan staat'. Overigens is overgewicht niet altijd een kwestie van eigen schuld, benadrukt Van Rossum. Maar het zorgt er wel voor dat het immuunsysteem niet goed reageert op acute prikkels zoals virussen, waardoor mensen ernstiger ziek kunnen worden door infecties, legt ze uit.

In het vet zitten namelijk vetcellen en immuuncellen. "Die vetcellen staan de hele tijd onder stress. Daardoor moeten de immuuncellen aan het werk om de vetcellen beter te maken", vertelde immunoloog Pieter Leenen van het Erasmus MC eerder al. "Die cellen hebben daardoor minder tijd om met bijvoorbeeld het coronavirus aan de slag te gaan."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Mensen met ernstig overgewicht krijgen sneller coronavaccinatie

De vraag is: wat betekent dat voor het effect van vaccinaties, waarbij de aanmaak van antistoffen in reactie op een stukje virus in het vaccin een van de belangrijke factoren is? Van Rossum zei vorig jaar nog in een podcast dat de kans aanzienlijk is dat het vaccin minder effectief is bij mensen met obesitas, want dat zien we bij sommige andere vaccins ook.

Maar inmiddels zijn er enkele nieuwe onderzoeken die nieuwe inzichten geven. Vooropgesteld: er is nog maar weinig onderzoek naar gedaan. En de onderzoeken die er zijn, gaan alleen over Pfizer en Moderna. Harde conclusies trekken, zegt Van Rossum, kan dus op dit moment niet.

Wel of niet effectief?

Maar mensen met obesitas lijken wel degelijk wat minder antistoffen aan te maken na een vaccinatie met het coronavaccin. Alleen heeft dat vooralsnog geen invloed op de effectiviteit, zagen Van Rossum en Leenen in de studies.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Overgewicht ontregelt immuunsysteem: massaal afvallen tegen coronavirus?

Van Rossum: "In een kleinschalig Italiaans onderzoek uit juni 2021 onder 248 zorgmedewerkers zie je bijvoorbeeld dat hoe hoger het BMI is, hoe minder antistoffen mensen aanmaken." 

Aantal antistoffen

Zo werden 147 mensen met een normaal gewicht onderzocht. Zij maakten aan antistoffen een gemiddelde concentratie van 325 aan. Voor 56 mensen met overgewicht was die antistofconcentratie ongeveer 222 en voor de 26 mensen met obesitas was het gemiddelde 167.

Tegelijkertijd zie je in onderzoek van de Harvard Medical School dat dat geen noemenswaardige invloed heeft op de bescherming tegen infectie, legt Van Rossum uit. "Vanaf dag zeven na de tweede dosering van het Pfizer-BioNTech vaccin zag je bij mensen zonder obesitas een effectiviteit van 95,4 procent en bij mensen met obesitas 94.8 procent effectiviteit. Vanaf 14 dagen na de tweede dosering van het Moderna vaccin was dat 94,1 bij mensen zonder obesitas en 91,2 procent voor mensen met obesitas." 

Bekijk ook: Afvalrace tegen corona

Mensen met overgewicht zouden een grotere kans hebben om ernstig ziek te worden van het virus. Minder overgewicht zou veel opnames op de intensive care kunnen voorkomen. Hoe zit dat in Nederland?

Dat minder antistoffen niet altijd van invloed zijn op de effectiviteit, heeft te maken met een bepaalde bandbreedte, zegt Van Rossum. "Bij de een worden sowieso meer of minder antistoffen aangemaakt dan bij de ander en dat kunnen er nog steeds genoeg zijn, zoals blijkt uit de Harvard-studie."

Belangrijk is ook dat antistoffen niet alleen bepalen hoe goed je beschermd bent. "Het immunologisch geheugen speelt ook een belangrijke rol. De hamvraag voor de toekomst is: werkt het coronavaccin net zo goed op lange termijn? We weten dat vaccins voor hepatitis B en influenza A in de loop van de tijd uitwerken bij mensen met obesitas. Of dat voor Covid-19 ook geldt, weten we nog niet. Daar moet nog onderzoek naar worden gedaan."

Meer onderzoek

Er wordt nu nog verder onderzoek gedaan naar de werking van de vaccins bij mensen met obesitas. "De eerste resultaten zijn in ieder geval bemoedigend." Voor mensen met obesitas blijft het extreem belangrijk dat ze zich wel laten vaccineren, benadrukt ze. "Want zij lopen meer risico op een ernstig verloop van covid-19."

Gebruik jij de RTL Nieuws-app al?

Ja? Daar zijn we blij mee! Nog niet? Download ‘m hier voor Android en iOS.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore